Drukuj książkęDrukuj książkę

PODSTAWY ARKUSZY KALKULACYJNYCH

Jest to podręcznik omawiający podstawy pracy z arkuszem kalkulacyjnym Calc. Zawiera również wskazówki dotyczące programów Microsoft Excel 2003 i Excel 2007.

Podręcznik jest przeznaczony dla początkujących użytkowników.

Serwis: Uniwersytet Jagielloński bez Granic
Kurs: ICT DLA KAŻDEGO: ARKUSZE KALKULACYJNE
Książka: PODSTAWY ARKUSZY KALKULACYJNYCH
Wydrukowane przez użytkownika: Gość
Data: poniedziałek, 16 grudzień 2019, 03:16

Spis treści



 


Wstęp

Niniejszy podręcznik opisuje podstawy pracy z arkuszami kalkulacyjnymi.
Pierwsze cztery rozdziały:

1. Podstawy,
2. Wprowadzanie danych,
3. Formatowanie,
4. Modyfikacje arkusza

należy potraktować jako zestawienie elementarnych informacji na temat wprowadzania i formatowania danych.

Jeżeli te zagadnienia nie są obce uczestnikom, zaleca się rozpoczęcie pracy od przykładu zawartego w rozdziale 5:

5. Pierwszy arkusz

i w razie potrzeby powrót do wybranych zagadnień z pierwszych rozdziałów.

W dalszych rozdziałach:

6. Formuły,
7. Funkcje,
8. Wykresy,
9. Operacje na danych

przedstawiono najistotniejsze zagadnienia potrzebne w pracy z arkuszami.

Ze względu na możliwość zastosowania różnego oprogramowania, zagadnienia przedstawiono poglądowo.

Podręcznik omawia poszczególne zagadnienia na przykładach.
Tematyka przykładów nawiązuje do działalności szkoły.

Oprócz opisów i rysunków podręcznik zawiera quizy, poradniki filmowe, propozycje zadań i odnośniki do plików z danymi.


Wstęp

 

Konwencje

Zrzuty ekranów w większości pochodzą z programu:

Ikona plików programu Calc OpenOffice Calc 2.2.


Wskazówki odnoszą się do programów:

Ikona plików programu Calc OpenOffice Calc 2.2.
Ikona programu MS Excel Microsoft Excel 2003
Ikona programu MS Excel Microsoft Excel 2007


Pliki do pobrania
Na początku rozdziału znajduje się strona z odnośnikami do plików. Pliki te zawierają dane jednego rozdziału.
Poprzez ramkę Pobierz plik użytkownik może pobrać pliki z danymi.
W ramce znajdują się dwa odnośniki do plików o tej samej zawartości w formacie OpenOffice Calc 2.2 i Excel 2003 (.xls).
(Program Calc otwiera pliki programu Excel. Program Excel nie otwiera plików programu Calc).
W jednym pliku może być umieszczonych kilka arkuszy.

1_podstawy.ods To jest plik dla programu Calc.
Zawiera kilka arkuszy.
W arkuszach umieszczone są dane do całego rozdziału (tu do rozdziału 1).

1_podstawy.xls To jest plik dla programu Excel 2003 i 2007.
Zawiera to samo, co plik dla programu Calc.

 

Pobieraj plik odpowiedni dla swojego programu (obydwa skoroszyty zawierają te same dane).
W jednym pliku znajduje się kilka arkuszy (patrz zakładki w dolnej części okna) do zadań z całego rozdziału.

 

Wystarczy raz pobrać plik. Rozwiązując kolejne zadanie, należy przejść do odpowiedniego arkusza.
Nie wszystkie zadania posiadają arkusz w pliku.


Poradniki filmowe
Sposób wykonania niektórych operacji przedstawiono w poradnikach filmowych. Filmy nagrano w programie Calc. Sposób wykonania w programie Excel 2003 może być nieco inny (np. w związku z umieszczeniem przycisków w innym miejscu). Sposób wykonania w programie Excel 2007 może być odmienny ze względu na zmiany dokonane w tej wersji.


Zadania
Zadania to najczęściej polecenia, które należy wykonać w arkuszu kalkulacyjnym. Do większości zadań przygotowano dane w plikach do rozdziału. Zazwyczaj w plikach tych oprócz danych znajduje się rysunek (zrzut ekranu), przedstawiający wynik działania. Zadania poprzedzone są następującym nagłówkiem.

Aplety
Aplety to interaktywne prezentacje reagujące na działania użytkownika.
Aplety mogą np. demonstrować działanie pasków narzędzi.
Umieść kursor nad wyróżnionymi przyciskami, a pokażą się objaśnienia.

Quizy

Quizy służą wyłącznie do samodzielnego, wyrywkowego sprawdzenia stanu wiedzy. Najczęściej pojawiają się pytania jednokrotnego wyboru, rzadziej pytania wielokrotnego wyboru bądź uzupełnienie zdań.
System wskazuje, czy odpowiedź jest poprawna oraz podaje krótki komentarz. Obliczone punkty nie są nigdzie notowane. Warto wykonywać quizy, a nawet sprawdzać wszystkie zamieszczone odpowiedzi.

Konwencje

 


Plik do rozdziału 1

Poniżej znajduje się plik z wpisanymi danymi do rozdziału 1.


1_podstawy.ods Plik do rozdziału 1 dla programu Calc.

1_podstawy.xls Plik do rozdziału 1 dla programu Excel.


 


Pobieraj plik odpowiedni dla swojego programu (obydwa zawierają te same dane).
W jednym pliku znajduje się kilka arkuszy (patrz zakładki w dolnej części okna) do zadań z całego rozdziału.

 


Nie ma potrzeby powtórnego pobierania pliku, jeżeli został już pobrany należy przejść do odpowiedniego arkusza.

 


Plik do rozdziału 1

 


Co to jest arkusz kalkulacyjny?

Arkusze kalkulacyjne to programy służące do projektowania i wykonywania obliczeń.
Arkusze umożliwiają m.in.:

  • projektowanie i prezentację wyników obliczeń,
  • wyszukiwanie i analizowanie danych,
  • tworzenie atrakcyjnych wykresów (diagramów).

 

Przykładowy arkusz dane, obliczenia i prezentacja wyników ankiety


Potocznie arkuszem nazywa się również dokument stworzony przez program typu arkusz kalkulacyjny.

Popularne obecnie programy typu arkusz kalkulacyjny to:

Ikona programu MS Excel program Microsoft Excel z pakietu Microsoft Office jest produktem komercyjnym, działa w systemie MS Windows.
Na rynku obecne są jego różne wersje (np. wersja 97, wersja 2000, wersja 2003 oraz wersja 2007),
Ikona plików programu Calc program Calc z pakietu OpenOffice jest produktem darmowym działającym w systemach Windows i Linux.
Program ten występuje czasem pod nazwą Scalc od firmy Sun, która aktywnie wspiera jego rozwój.


Wymienione programy oparte są na wspólnej koncepcji.
Nie wszystkie mechanizmy działają identycznie.


Co to jest arkusz kalkulacyjny?

 


Podstawowe pojęcia

Arkusz kalkulacyjny to jakby pokratkowana kartka stanowiąca wielką tabelę.
Arkusz składa się z komórek wchodzących w skład kolumn i wierszy.

Do komórek arkusza użytkownik wpisuje dane teksty i liczby oraz formuły obliczeniowe.

Formuły
to wzory pozwalające obliczyć wartość na podstawie zawartości innych komórek. Formuła może zawierać adresy komórek, biorących udział w obliczeniach, operatory matematyczne oraz funkcje.
Funkcje
to zaprojektowane algorytmy, obliczające lub wyszukujące określone wartości (np. średnia, maksimum).

Linie oddzielające kolumny i wiersze to linie siatki.

Przykładowy arkusz - Kosztorys wycieczki Komórki z formułami oznaczono żółtym cieniem

 

Po uruchomieniu programu na ekranie pojawia się skoroszyt (zeszyt).
Skoroszyt to zbiór arkuszy. W nowo otwartym skoroszycie są zazwyczaj trzy czyste arkusze. Skoroszyt zapisywany jest w postaci pliku na dysku.


Podstawowe pojęcia

 

Okno arkusza kalkulacyjnego Calc 2.2

Poniższy rysunek przedstawia okno programu Calc. Zapoznaj się z elementami tego okna. Kliknij i wskaż wybrane elementy.

Okno programu OpenOffice Calc


Wyróżnione elementy:

  1. Pasek tytułu. Podaje nazwę dokumentu i nazwę programu.
  2. Pasek menu.
    Zawiera menu tekstowe. Poszczególne opcje menu np. Plik, Edycja zawierają polecenia.
  3. Pasek narzędzi Standardowy przyciski Nowy, Otwórz, Zapisz... oraz
  4. Pasek Formatowanie przyciski Czcionka, Rozmiar, Pogrubienie...
  5. Pasek formuły charakterystyczny dla arkuszy:
    • wyświetla adres aktywnej komórki np. A1,
    • zawiera kilka przycisków np. do wprowadzania formuły lub funkcji,
    • wyświetla zawartość aktywnej komórki.
  6. Obszar roboczy.
    Podzielony jest na wiersze i kolumny. Wiersze arkusza są ponumerowane (np. 1,2), kolumny nazwane kolejnymi literami alfabetu (np. A, B). Arkusz składa się z komórek oznaczonych literą kolumny i numerem wiersza. Na rysunku aktywna jest komórka A1.
  7. Przyciski do przewijania arkuszy w przypadku wielu arkuszy wyświetlają nazwy kolejnych arkuszy w skoroszycie.
  8. Zakładki arkuszy.
    Pokazują nazwy arkuszy w danym skoroszycie.
    W nowym skoroszycie znajdują się zazwyczaj 3 arkusze.
  9. Poziomy pasek do przewijania okna aktywnego arkusza.
  10. Pasek stanu. Wyświetla różne informacje np. wartość sumy zaznaczonych komórek.
Okno arkusza kalkulacyjnego Calc 2.2

 

Okno arkusza kalkulacyjnego Excel 2003

Okno programu Excel 2003 jest bardzo zbliżone do okna programu Calc

Okno programu Excel 2003


Ważne elementy:

  1. Pasek tytułu. Podaje nazwę dokumentu i nazwę programu.
  2. Pasek menu.
    Zawiera menu tekstowe. Poszczególne opcje menu np. Plik, Edycja zawierają polecenia.
  3. Pasek narzędzi Standardowy przyciski Nowy, Otwórz, Zapisz... oraz
  4. Pasek Formatowanie przyciski Czcionka, Rozmiar, Pogrubienie...
  5. Pasek formuły charakterystyczny dla arkuszy:
    • wyświetla adres aktywnej komórki np. A1,
    • zawiera kilka przycisków np. do wprowadzania formuły lub funkcji,
    • wyświetla zawartość aktywnej komórki.
  6. Obszar roboczy.
    Podzielony jest na wiersze i kolumny. Wiersze arkusza są ponumerowane (np. 1,2), kolumny nazwane kolejnymi literami alfabetu (np. A, B). Arkusz składa się z komórek oznaczonych literą kolumny i numerem wiersza. Na rysunku aktywna jest komórka A1.
  7. Przyciski do przewijania arkuszy w przypadku wielu arkuszy wyświetlają nazwy kolejnych arkuszy w skoroszycie.
  8. Zakładki arkuszy.
    Pokazują nazwy arkuszy w danym skoroszycie.
    W nowym skoroszycie znajdują się zazwyczaj 3 arkusze.
  9. Poziomy pasek do przewijania okna aktywnego arkusza.
  10. Pasek stanu. Wyświetla różne informacje np. wartość sumy zaznaczonych komórek.
Okno arkusza kalkulacyjnego Excel 2003

 

 

Okno arkusza kalkulacyjnego Excel 2007

Okno programu Excel 2007 różni się znacznie od okien programu Calc 2.2 i Excel 2003.
W pakiecie MS Office 2007 zmieniono układ górnej części okna.
Zamiast pasków narzędzi znajdują się tam:

  • przycisk MS Office,
  • pasek narzędzi Szybki dostęp,
  • wstążka zawierająca karty poleceń i związane z kartą grupy przycisków.

 

Okno programu Excel 2007

Wyróżnione elementy:

1. Przycisk pakietu Office wyświetla menu zawierające podstawowe polecenia podobne do występującego w poprzednich wersjach menu Plik (np. Otwórz, Zapisz, Drukuj).

2. Pasek narzędzi Szybki dostęp zawiera początkowo przyciski Zapisz, Cofnij. Użytkownik może łatwo dodać do niego kilka innych przycisków (opcja Dostosuj).

3. Wstążka element, który zastąpił pasek menu i paski narzędzi. Wstążka obejmuje Karty przycisków i grupy przycisków.

4. i 5. Karty przycisków to jakby zakładki grupujące przyciski (np.karta Narzędzia główne, Wstawianie). W momencie zaznaczenia obiektu pojawiają się Karty kontekstowe (np. karta Narzędzia wykresów).
Po wybraniu karty pokazują się grupy przycisków związanych z daną kartą. W zależności od szerokości okna grupy przycisków wyświetlają się w całości lub występują pod innym wspólnym przyciskiem.

6. i 7.Grupy przycisków zawierają ikony i nazwy przycisków, przyciski często pokazują dalsze listy rozwijane. Niektóre grupy mają w prawym dolnym rogu niewielki przycisk Uruchom okno dialogowe.

8. Przycisk Uruchom okno dialogowe wyświetla okna dialogowe często znane z poprzednich wersji systemu.

9. Pasek formuły – charakterystyczny dla arkuszy:

 

  • wyświetla adres aktywnej komórki np. A1,

  • zawiera kilka przycisków np. do wprowadzania formuły lub funkcji,

  • wyświetla zawartość aktywnej komórki.

 

    10. Obszar roboczy.
    Podzielony jest na wiersze i kolumny. Wiersze arkusza są ponumerowane (np. 1,2), kolumny nazwane kolejnymi literami alfabetu (np. A, B). Arkusz składa się z komórek oznaczonych literą kolumny i numerem wiersza. Na rysunku aktywna jest komórka A1. Przyciski do przewijania arkuszy - w przypadku wielu arkuszy wyświetla nazwy kolejnych arkuszy w skoroszycie

    11. Zakładki arkuszy.
    Pokazują nazwy arkuszy w danym skoroszycie.
    W nowym skoroszycie znajdują się zazwyczaj 3 arkusze.

    12. Poziomy pasek do przewijania
    okna aktywnego arkusza.

    13. Pasek stanu. Wyświetla różne informacje np. wartość sumy zaznaczonych komórek.

    Cel, który przyświecał projektantom nowego interfejsu pakietu Office 2007:
    "Program Office Excel 2007 ma nowy wygląd. W nowym interfejsie użytkownika menu, paski narzędzi i większość okienek zadań pochodzących z wcześniejszych wersji programu Excel zastąpiono jednym mechanizmem — prostym i przystępnym. Nowy interfejs użytkownika został zaprojektowany tak, aby sprzyjał wzrostowi wydajności pracy w programie Excel, ułatwiał znajdowanie właściwych funkcji dotyczących różnych zadań, odkrywanie nowych funkcji oraz poprawiał ogólną efektywność" - cytat z pomocy programu Excel 2007.

    Okno arkusza kalkulacyjnego Excel 2007

     

    Okno arkusza kalkulacyjnego – Ćwiczenie

    Wykonaj polecenia podane w górnej części okna. Pierwsze polecenie brzmi "Kliknij komórkę D5".

     

    quiz_html_arkusze_1_ktore_dwa_programy
    Okno arkusza kalkulacyjnego – Ćwiczenie

     


    Zadanie 1.1 Kosztorys wycieczki



    Proszę otworzyć arkusz do rozdziału 1.
    Proszę wpisać dane wymienione w poniższym quizie do arkusza Kosztorys wycieczki i odpowiedzieć na pytanie.

    Arkusz służący do obliczeń kosztu wycieczki.
    Zmiana danych spowoduje wyświetlenie nowych wyników.
    (Dla rozróżnienia komórki, które obliczają wartości, mają żółte tło.)


    quiz_html_arkusze_1_kosztorys


    Zadanie 1.1 Kosztorys wycieczki

     


    Zadanie 1.2 Ankieta


    Proszę otworzyć plik z danymi do rozdziału 1.
    W arkuszu Ankieta czy wakacje proszę wpisać dane wymienione w poniższym quizie i odpowiedzieć na pytanie.

    Arkusz podsumowujący wyniki ankiety

     


    quiz_html_arkusze_1_ankieta_czy_wakacje1
    quiz_html_arkusze_1_ankieta_czy_wakacje2


    Zadanie 1.2 Ankieta

     


    Zapisywanie

    Dobrym nawykiem jest częste zapisywanie skoroszytu.

    Przy pierwszym zapisywaniu danego skoroszytu pojawi się okno dialogowe Zapisywanie jako / Zapisz jako, w którym należy podać miejsce zapisania (np. folder Moje dokumenty czy Pulpit), nazwę tworzonego dokumentu i format zapisu.


    Okno dialogowe do zapisywania dokumentów



    Domyślnie jako typ pliku proponowany jest format zapisu obsługiwany przez dany program.

    • Arkusz Calc proponuje Arkusz kalkulacyjny OpenDocument .ods.
    • Arkusz Excel 2003 proponuje Skoroszyt programu MS Excel 97-2003 (*.xls).
    • Arkusz Excel 2007 proponuje Skoroszyt programu MS Excel 2007 (*.xlsx).


    Pliki utworzone w wymienionych programach mają następujące ikony:

    Ikony skoroszytów


    Arkusz Calk 2.2 otwiera bez problemu pliki arkusza Excel 97-2003 (.xls). Należy się jednak liczyć z możliwością utraty niektórych formatów lub zaawansowanych opcji. Do otwierania plików z jeszcze wcześniejszych wersji programu Excel ma wbudowane filtry importu. Nie otwiera plików arkusza Excel 2007.

    Arkusz Excel nie otwiera plików arkusza Calc.

    Polecenie zapisywania dostępne jest:

    • Calc, Excel 2003: jako przycisk Zapisz na pasku Standardowy bądź poprzez menu Plik >> Zapisz,
    • Excel 2007: na pasku szybkiego dostępu bądź pod przyciskiem pakietu Office.


    Podczas pracy należy często zapisywać skoroszyt. Po kolejnym wybraniu polecenia Zapisz nie pojawi się już okno Zapisz jako.


    Zapisywanie

     


    Zadanie 1.3 Arkusz próbny



    Proszę otworzyć arkusz kalkulacyjny zainstalowany na komputerze z pustym skoroszytem, wpisać kilka dowolnych tekstów lub liczb i zapisać arkusz na pulpicie pod nazwą Mój pierwszy arkusz.
    Następnie proszę zamknąć program, odszukać ikonę swojego arkusza i otworzyć go.

    
    

     



     


    Zadanie 1.3 Arkusz próbny

     


    Podgląd wydruku

    Wprowadzając dane, użytkownik nie widzi, jak rozmieszczą się one na kartce po wydrukowaniu. Informację taką może uzyskać, wywołując podgląd wydruku. Na podglądzie wydruku widać brzegi kartki, liczbę stron i rozmieszczenie danych na stronach.


    Podgląd wydruku arkusza



    W widoku podglądu wydruku u góry ekranu dostępne są dalsze przyciski.
    Po zamknięciu podglądu wydruku (nawet bez wydrukowania) w arkuszu pojawiają się dodatkowe linie zaznaczające podział arkusza na strony.

    Aby przejść do podglądu wydruku, należy kliknąć:
    Calc, Excel 2003: przycisk Podgląd wydruku na pasku narzędzi Standardowy lub wybrać menu Plik >> Podgląd wydruku,
    Excel 2007: przycisk pakietu Office >> Drukuj >> Podgląd wydruku.
    Można dostosować pasek narzędzi Szybki dostęp i umieścić tam przycisk Podgląd wydruku.



    Proszę otworzyć arkusz z przykładowymi, fikcyjnymi danymi i wyświetlić jego podgląd wydruku.
    Po zamknięciu podglądu wydruku, proszę odszukać w arkuszu zaznaczone linie podziału arkusza na strony.


    Podgląd wydruku

     


    Ustawienia wydruku

    Polecenia związane z dopasowywaniem danych do kartki papieru zebrane są w specjalnym oknie ustawień. Okno to umożliwia m.in. ustawienie:

    • orientacji kartki (w pionie, w poziomie),
    • szerokości marginesów,
    • zawartości nagłówka i stopki np. umieszczenie tam tekstu czy numerów stron.
    Okno dialogowe do podania parametrów wydruku


    Wygodną opcją jest możliwość skalowania, czyli dopasowania danych do rozmiarów kartki. Można określić procent przeskalowania lub wpasować dane do szerokości lub/i długości kartki.

    Wywoływanie okna ustawień strony:
    Calc: okno ustawień nazywa się Styl strony. Można go wywołać z podglądu wydruku poprzez przycisk Strona lub poprzez menu Format >>Strona.
    Excel 2003: okno ustawień nosi nazwę Ustawienia strony. Wywołuje się z podglądu wydruku poprzez przycisk Ustawienia lub poprzez menu Plik >> Ustawienia strony.
    Excel 2007: okno nosi nazwę Ustawienia strony. Wywołuje się je poprzez kartę Układ strony >> grupy Ustawienia strony, Skalowanie do rozmiaru, Opcje arkusza.
    W grupach tych można kliknąć przycisk Uruchom okno dialogowe, który pokaże znane z poprzedniej wersji okno Ustawienia strony.


    Zakres wydruku
    Można drukować kilka arkuszy, cały arkusz lub zaznaczony fragment.
    Opcje te dostępne są w oknie Drukowanie po wykonaniu polecenia Drukuj. Domyślnie nie są drukowane linie siatki.

    Aby przy każdym drukowaniu uzyskać wydruk tylko określonej części arkusza, dobrze jest zaznaczyć ją i ustawić jako zakres bądź obszar wydruku:
    Calc: zakres wydruku
    menu Format >> Zakres wydruku
    Excel 2003: obszar wydruku menu Plik >> Obszar wydruku
    Excel 2007: obszar wydruku karta Układ strony >> grupa Ustawienia strony >> przycisk Obszar wydruku. W programie Excel 2007 jest specjalny widok o nazwie Układ strony, ułatwiający dokonywanie ustawień.


    W arkuszu z fikcyjnymi danymi proszę ustawić poziomą orientację strony wydruku.



     


    Ustawienia wydruku

     


    Przykład Średnia klasy

    Przykładowy arkusz Średnia klasy służy do podsumowania ocen uzyskanych przez uczniów z wybranych przedmiotów.

    (Liczbę przedmiotów ograniczono dla zachowania przejrzystości przykładu).

    Arkusz oblicza:

    • średnią ocenę dla ucznia,
    • liczbę poszczególnych ocen dla ucznia,
    • średnią przedmiotu dla całej klasy,
    • liczbę poszczególnych ocen dla przedmiotu,
    • liczbę poszczególnych ocen z wszystkich przedmiotów i udziały procentowe,
    • średnią klasy, najwyższą i najniższą średnią w klasie.
    Arkusz do obliczania średniej klasy.
    Można powiększyć, klikając na ikonce z lupą



    Poniżej wymieniono kilka zagadnień, na które warto zwrócić uwagę, przeglądając zaprojektowany arkusz.

    1. Niektóre komórki zawierają formułę. W komórce wyświetlany jest wynik, a formuła na pasku formuły. Formuła rozpoczyna się od znaku = (równa się). Formuła wyświetla się również w komórce po jej dwukrotnym kliknięciu (w tzw. trybie edycji komórki).

    2. Niektóre formuły zawierają funkcję. Funkcje napisane są dużymi literami. Funkcje często mają argumenty w postaci zakresów dwóch adresów połączonych dwukropkiem, w których formułach zastosowano funkcje (np. MAX, ŚREDNIA).

    3. Funkcje korzystają z komórek i zakresów komórek.

    4. W formułach adres może wystąpić jako adres względny np. A1 lub bezwzględny (np.$A$1) (patrz rozdział o adresowaniu).

    5. Komórki mogą być różnie sformatowane (różne czcionki, cień, wyrównanie, liczby w postaci dziesiętnej i procentowej, liczba miejsc po przecinku).

    6. Komórki mogą automatycznie zmieniać swoje sformatowanie (np. kolor czcionki) w zależności od zawartości w przykładzie oceny 1 i 6 wyświetlane są w różnych kolorach dla poszczególnych uczniów (nazywa się to formatowanie warunkowe).

    7. Niektóre komórki są scalone z kilku komórek powstaje jedna.

    8. Niektóre komórki są chronione (nie można zmienić ich zawartości).

    Arkusz Średnia klasy znajduje się w pliku do rozdziału 1.
    Na następnej stronie zamieszczono quiz związany z arkuszem Średnia klasy.


    Przykład Średnia klasy


     


    Plik do rozdziału 2

    Poniżej znajduje się plik z przykładowymi danymi do rozdziału 2.


    2_wprowadzanie_danych.ods Plik do rozdz. 2 dla programu Calc.


    2_wprowadzanie_danych.xls Plik do rozdz.2 dla programu Excel.



     


    Plik do rozdziału 2

     

    Co się wprowadza do arkusza?

    Do komórek arkusza można wpisywać dane typu:

    • tekst (napis),
    • liczba,
    • data (jest to liczba),
    • czas (jest to liczba)

    oraz formuły.

    Arkusz z wprowadzonymi tekstami, liczbami, formułami.
    Zawartość widać w komórce i na pasku formuły


    Aby wskazać, gdzie mają się pojawić wprowadzane dane, należy uaktywnić komórkę (np. poprzez kliknięcie).
    Dane wprowadza się bezpośrednio w arkuszu lub powyżej obszaru roboczego w wierszu wprowadzania na pasku formuły.
    Aby zatwierdzić wprowadzone dane, należy nacisnąć klawisz Enter. Aby wycofać się z wprowadzania zmian, można nacisnąć klawisz Escape.
    W celu zatwierdzania lub anulowania wpisu można posłużyć się także przyciskami Anuluj i Akceptuj (Wpis), które w momencie wprowadzania pojawiły się na pasku formuły.

    Format początkowy
    Początkowy format komórek nosi nazwę Standardowy (Calc) lub Ogólny (Excel).
    W formacie tym zdefiniowana jest czcionka (np. Arial 10 punktów), sposób wyświetlania liczb, sposób wyrównywania (liczby do prawej, napisy do lewej).
    Atrybuty te można zmieniać poprzez formatowanie komórek.

    Tekst czy liczba
    Przy wpisywaniu danych program interpretuje wpisane znaki jako tekst lub jako liczbę. Gdy użytkownik nie dokonał zmian to teksty wyrównywane są do lewego brzegu komórki, a liczby do prawego. Wprowadzając liczby, najlepiej wpisywać je w najprostszej postaci (np. bez odstępu po tysiącach, bez symbolu waluty), a następnie je formatować. Jeżeli wpisana liczba wyrównuje się do lewej strony komórki, oznacza to, że program zinterpretował ją jako tekst. Przyczyną może być np. błędny separator dziesiętny kropka zamiast przecinka. Nie da się wykonywać operacji matematycznych z udziałem takiej komórki trzeba tę liczbę wprowadzić na nowo.

    Jeżeli tekst nie mieści się w komórce, a sąsiednie komórki są puste tekst wyświetlany jest nad sąsiednimi komórkami.
    Jeżeli liczba nie mieści się w komórce wyświetlane są znaki ### (hash).
    Aby zmieścić zawartość w komórce, można:

    1. zwiększyć szerokość kolumny,
    2. zmniejszyć czcionkę,
    3. dla tekstu zastosować komórkę wielowierszową (patrz podrozdział "Wprowadzanie tekstów").

    Profesjonaliści korzystają z klawiatury
    Zaleca się ograniczenie korzystania z myszki jako czynności bardziej żmudnej niż korzystanie z klawiatury.

    Dobrym nawykiem jest:

    • zatwierdzanie wpisanej zawartości klawiszem Enter (kursor przechodzi do komórki poniżej) lub klawiszem tabulacji (kursor przechodzi do komórki obok),
    • korzystanie z klawiszy kursora (ze strzałkami) do poruszania się po arkuszu.

    Klawisze przydatne przy wprowadzaniu danych
    Calc:

    Esc wycofanie się z wpisywania lub modyfikacji danej komórki.
    Backspace usuwanie zawartości zakresu komórek.
    F2 rozpoczęcie edycji zawartości w komórce (poszczególnych. znaków).

    Excel:

    Esc wycofanie się z wpisywania lub modyfikacji danej komórki.
    Delete usuwanie zawartości całej komórki (gdy jest aktywna) i całego zaznaczonego zakresu.
    F2 rozpoczęcie edycji zawartości w komórce (poszczególnych znaków).
    Ctrl + górny apostrof przepisanie zawartości z komórki powyżej.
    Ctrl + średnik wprowadzenie aktualnej daty.



    quiz_html_arkusze_1_do_komorek_arkusza
    quiz_html_arkusze_w_formacie_standardowym_liczby

    Co się wprowadza do arkusza?

     


    Wprowadzanie tekstów

    Teksty (napisy) służą w arkuszu zarówno do zapisywania informacji (np. nazwisko, imię) jak i opisu innych danych.
    Dobrą praktyką jest zamieszczenie tytułu arkusza i czytelne opisywanie zestawień.
    Domyślnie tekst jest wyrównywany do lewej strony komórki.

    Gdy tekst nie mieści się w komórce rozciąga się na puste komórki znajdujące się z jego prawej strony lub ukrywa pod ich zawartością.

    Przykładowe teksty wpisane do komórek


    Często, zwłaszcza w nagłówkach tabel, stosuje się komórkę wielowierszową.
    W komórce wielowierszowej mieści się kilka linijek tekstu, a wiersz zawierający taką komórkę jest wyższy od pozostałych.

    Czasem wykorzystuje się scalanie komórek, aby tekst rozmieścił się nad kilkoma komórkami (będzie o tym w rozdziale o formatowaniu komórek).


    quiz_html_arkusze_2_jaki_tekst_wpisany_jest_do_a6


    Aby liczby były traktowane jako tekst (np. 003 na oznaczenie sali), należy ich wprowadzanie poprzedzić znakiem apostrofu (').
    Gdy ustawienie to dotyczy wielu komórek, warto przed rozpoczęciem wpisywania nadać tym komórkom format tekstowy (wtedy nie jest potrzebne wpisywanie apostrofu patrz rozdział o formatowaniu tekstów).

     


    Wprowadzanie tekstów

     


    Komórki wielowierszowe

     


    Ta strona jest przewidziana dla dociekliwych.

    Komórki wielowierszowe przedstawione na poprzedniej stronie mogą:

    • tworzyć się automatycznie, gdy tekst nie mieści się w komórce (zalecane) program sam przerzuca wyraz, który nie mieści się do kolejnej linii w ramach tej samej komórki

    lub

    • zostać utworzone przez użytkownika.

    Do wprowadzenia kolejnego wiersza w komórce służy kombinacja przycisków:
    Calc: Ctrl + Enter. W arkuszu Calc kombinacji tej używa się tylko w komórce (nie działa przy wpisywaniu w wierszu wprowadzania na pasku formuły).
    Excel: lewy Alt + Enter.

    Automatyczne utworzenie komórki wielowierszowej następuje po jej sformatowaniu. Cecha ta nazywa się:
    Calc: podział wiersza,
    Excel: zawijanie komórek.

    Więcej informacji patrz rozdział o formatowaniu.


    Komórki wielowierszowe

     


    Wprowadzanie liczb

    Liczby są zazwyczaj najistotniejszymi danymi wprowadzanymi do arkusza. Aby można było wykonywać na nich obliczenia, program musi zinterpretować zawartość komórki jako liczbę. Przy ustawieniach domyślnych wprowadzona liczba wyrównywana jest do prawego brzegu komórki.

    Częstym błędem jest wprowadzenie niewłaściwego znaku separatora dziesiętnego (np. kropki zamiast powszechniej używanego przecinka).
    Źle wpisana liczba uniemożliwia wyświetlenie wyniku formuły, w skład której wchodzi.
    Jeżeli liczba nie mieści się w komórce, wyświetlane są znaki ### (hash).

    Przykładowe liczby wprowadzone do arkusza


    Przy wprowadzaniu liczb można użyć znaku %, dopisać "zł" itp.
    Zaleca się jednak wpisanie samej liczby i późniejsze jej sformatowanie (arkusze umożliwiają formatowanie liczb patrz podrozdział o formatowaniu liczb).

    Znak waluty, separator dziesiętny oraz separator tysięcy pobierany jest do arkusza z ustawień regionalnych panelu sterowania.

    Często zawartość komórki to liczba z dużą liczbą miejsc dziesiętnych, (np. wynik dzielenia). W komórce wyświetla się zaokrąglenie dokładnej wartości. Należy pamiętać, że do obliczeń brana jest dokładna liczba.

    Jeżeli na danych reprezentujących datę i czas mają być wykonywane obliczenia (np. obliczenie liczby dni pomiędzy dwiema datami), to dane te muszą być wpisane jako liczbowe.



    quiz_html_arkusze_dlaczego_na_powyzszym_rysunku


    Wprowadzanie liczb

     


    Zadanie 2.1 Wprowadzanie tekstów i liczb

    Zadanie

    Otwórz plik do rozdziału 2.
    Wpisz do arkusza Zadanie 2.1 następujące dane:

    Teksty i liczby do wpisania do arkusza

     


    Staraj się używać klawiszy: Enter, tabulator, klawiszy ze strzałkami do zatwierdzania danych i poruszania się po arkuszu. Naciskanie klawiszy jest efektywniejsze niż klikanie myszką.

     


    Zadanie 2.1 Wprowadzanie tekstów i liczb

     


    Serie danych – Uchwyt wypełnienia

    Dużym ułatwieniem przy wprowadzaniu danych jest możliwość tworzenia serii danych poprzez przeciąganie za pomocą uchwytu wypełnienia.
    Uchwyt wypełnienia to mały czarny krzyżyk pokazujący się po najechaniu myszką prawego dolnego rogu komórki.
    Przeciąganie uchwytu wypełnia sąsiednie komórki (najczęściej te poniżej) serią danych.
    W zależności od zawartości przeciąganej komórki (lub dwóch zaznaczonych komórek) w kolejnych komórkach pojawiają się kolejne teksty, liczby, daty itp.

    Przykłady serii danych.
    Na niebiesko zaznaczono zakres, który się przeciąga


    Przeciąganie często stosuje się do kopiowania formuł.



     



     



     

    Zadanie do wykonania

    Otwórz plik z danymi do rozdziału.
    W arkuszu Serie danych przećwicz tworzenie serii danych.



    quiz_html_arkusze_2_uchwyt_wypelnienia


    Serie danych – Uchwyt wypełnienia

     


    Wprowadzanie formuł

    Aby arkusz wykonywał obliczenia, należy wprowadzić formułę do komórki, w której ma się wyświetlać wynik.
    Formuła to wzór, według którego następuje obliczenie wartości.
    Formuła zawiera m.in. adresy komórek, z których należy pobrać dane oraz znaki działania matematycznego (operatory).

    Wprowadzanie formuły, która dodaje do siebie zawartość dwóch komórek

     

    Wprowadzanie formuły rozpoczyna się od wpisania na klawiaturze znaku = (równa się). Następnie należy kliknąć na komórce, która bierze udział w formule jej adres zostanie wpisany do komórki, wprowadzić znak działania matematycznego (np. + plus) i kliknąć na drugiej komórce.
    Gotową formułę należy zatwierdzić klawiszem Enter.

    Podstawowe operatory działań:

    + dodawanie np. =A1+B1,
    - odejmowanie np.=A1-365,
    * (gwiazdka) mnożenie np. =A5*B12,
    / dzielenie np. =B15/C20,
    ^ (daszek) potęgowanie np. =A5^3,
    & (ampersand ) łączenie (konkatenacja) tekstów.


    Formuła może zawierać:

    • adresy np. =C10 $B$8 (adres może mieć różną postać patrz rozdział o adresowaniu),
    • liczby np. =C20/365,
    • teksty np. = "Pani/Pan " &B5& " " &C5 (np. gdy B5 i C5 jest wpisane imię i nazwisko),
    • funkcje np. =SUMA(C10:C20).


    Działania w formule wykonywane są zgodnie z matematyczną kolejnością (np. najpierw mnożenie, potem dodawanie). Przy działaniach o tym samym priorytecie (np. mnożenie i dzielenie) działania wykonywane są od lewej do prawej strony formuły.
    Do wymuszania kolejności wykonywania działań stosuje się nawiasy okrągłe np. =((A1+A3)/B7-(B7-365)/12)*10%.

    Po wprowadzeniu formuły w komórce wyświetlany jest wynik działania, a formuła jest widoczna nad obszarem roboczym na pasku formuły.
    Na pasku formuły można również:

    • wprowadzać i modyfikować formułę,
    • zatwierdzać formułę poprzez kliknięcie na przycisku Zapisz (wygląda jak haczyk).

    Formuły można kopiować i przenosić do innych komórek.
    Podczas przenoszenia adresy występujące w formule nie ulegają zmianie.
    Podczas kopiowania oraz podczas przeciągania za pomocą uchwytu wypełnienia adresy zmieniają się w zależności od sposobu adresowania (patrz podrozdział o adresowaniu).
    Wygodną formą kopiowania jest przeciąganie zawartości za pomocą uchwytu wypełnienia (patrz podrozdział Serie danych).




     

    Przykładowe formuły:
    =B4/365, =A1+B7/G34 =((D1+D3)/E3))^(1/2)

    quiz_html_arkusze_2_jaka_formula_powinna_byc_umieszczona_E8


    Wprowadzanie formuł

     


    Zadanie 2.2 Wprowadzanie formuł – Podstawowe działania

    Zadanie

    Otwórz plik do rozdziału 2.
    Wpisz do arkusza Zadanie 2.2 formuły (do komórek z żółtym tłem).

    Arkusz do wpisania formuł



    Formuły w arkuszu

     


    Zadanie 2.2 Wprowadzanie formuł – Podstawowe działania

     


    Sumowanie

    Częstym działaniem w arkuszu jest sumowanie kolumny (lub wiersza) liczb.
    Zamiast formuły zawierającej dodawanie wielu kolejnych adresów, wygodniej jest użyć formuły zawierającej funkcję SUMA.
    Funkcja SUMA pozwala na podanie (zaznaczenie) zakresu komórek przeznaczonych do sumowania. (Zakresy i funkcje zostały omówione w osobnych rozdziałach w dalszej części kursu).

    Wstawianie sumy za pomocą przycisku Suma

     

    Do wstawiania sumy służy przycisk wyglądający jak litera Sigma:
    Calc: przycisk nazywa się Suma i znajduje się na pasku formuły.
    Excel 2003: przycisk nazywa się Autosumowanie i znajduje się na pasku formuły (w poprzednich wersjach na pasku Standardowy).
    Excel 2007: przycisk nazywa się Autosumowanie i znajduje się na karcie Narzędzia główne w grupie Edycja.

    Po kliknięciu przycisku sumowania program wstawia do komórki nazwę funkcji poprzedzoną znakiem = oraz nawiasy.
    Domyślne komórki przeznaczone do sumowania otoczone są ramką. Zaproponowany zakres można zmienić poprzez przeciągnięcie myszką.

     





    quiz_html_arkusze_2_jaka_formula_moze_wystapic_d10


    Sumowanie

     


    Zadanie 2.3 Wprowadzanie formuł – Wyniki czytelnictwa

    Zadanie

    Otwórz plik do rozdziału 2.
    Wpisz do arkusza Zadanie 2.3 formuły. Zastosuj formułę z dodawaniem oraz sumowanie.

    Arkusz do wpisania formuł

     


    Zadanie 2.3 Wprowadzanie formuł – Wyniki czytelnictwa

     


    Zadanie 2.4 Wskaźnik BMI


    Oblicz swój wskaźnik BMI.

    Poniżej przykładowy arkusz.

    W niebieskich polach podajesz dane w żółtej komórce wynik :-)

     


    Zadanie 2.4 Wskaźnik BMI


     


    Plik do rozdziału 3

    W pliku znajdują się dane z przykładami zamieszczonymi w rozdziale 3 Formatowanie.


    3_formatowanie.ods Plik do rozdziału 3 dla programu Calc.


    3_formatowanie.xls Plik do rozdziału 3 dla programu Excel.



     


    Plik do rozdziału 3

     


    Formatowanie komórek

    Formatowanie komórek to określanie sposobu wyświetlania ich zawartości poprzez ustawienie m.in.:

    • kroju i wielkości czcionki,
    • sposobu wyrównywania w pionie i poziomie (np. środkowanie),
    • koloru czcionki i tła komórki,
    • krawędzi.
    Przykłady formatowania komórek

     

    W arkuszach nie występuje pojęcie akapit, stąd możliwe jest formatowanie komórek, a w jego ramach czcionka i wyrównywanie.

    W arkuszach da się również formatować liczby (patrz podrozdział Formatowanie liczb).

    Zazwyczaj formatuje się całe komórki (zaznaczone krawędzie komórki). Możliwe jest także formatowanie poszczególnych znaków w komórce.
    Gdy kursor umieszczony jest wewnątrz komórki, niektóre polecenia nie są dostępne.
    Oprócz formatowania komórek dostępne jest również formatowanie całych kolumn i wierszy (np. ustawienie wysokości, szerokości, ukrycie).

    Polecenia formatowania znajdują się pod przyciskami na pasku Formatowanie oraz w odpowiednich menu.


    Formatowanie komórek

     


    Formatowanie komórek – Przyciski

    Wygodnym sposobem wywoływania podstawowych czynności formatowania jest klikanie na przyciskach odpowiednich pasków.

    Do formatowania stosuje się:
    Calc: przyciski na pasku narzędzi Formatowanie,
    Excel 2003: przyciski na pasku narzędzi Formatowanie,
    Excel 2007: grupy z karty Narzędzia główne.

    Fragment paska narzędzi Formatowanie.
    Zawiera przyciski pozwalające na zmianę wyglądu tekstów i liczb w komórkach

     

    Przed przystąpieniem do formatowania należy zaznaczyć komórkę lub obszar, które mają zostać sformatowane.
    Znaczenie poszczególnych przycisków omówiono na kolejnych stronach.



     


    Formatowanie komórek – Przyciski

     


    Formatowanie komórek – Okna

    Do formatowania można użyć okna dialogowego.
    Okna dialogowe umożliwiające formatowanie wywołuje się przez:
    Calc: menu Format >> Komórki,
    Excel 2003: menu Format >> Komórki,
    Excel 2007: grupy z karty Narzędzia główne.

    Wymienione polecenia wywołują okno dialogowe Atrybuty komórek (Calc) bądź Formatuj komórki (Excel). Okno to posiada wiele zakładek i opcji.

    Okno formatowania komórek


    Przed przystąpieniem do formatowania należy zaznaczyć komórkę lub obszar, które mają zostać sformatowane.

     




    Dla usprawnienia pracy można:

    • wywoływać okno formatowania poprzez polecenie Formatuj komórki z menu podręcznego (zamiast poprzez menu Format),
    • zamiast przycisków lub okien stosować skróty klawiaturowe (np. Ctrl + B pogrubienie),
    • korzystać z mechanizmu Malarz formatów (patrz podrozdział Malarz formatów),
    • wykorzystać klawisz F4 do powtórzenia ostatniej operacji formatowania (działa w programie Excel, nie działa w programie Calc),
    • nacisnąć klawisz F2 do wywołania trybu edycji komórki.

    Formatowanie komórek – Okna

     


    Zaznaczanie komórek, zakres

    Wiele czynności można wykonywać na wielu komórkach jednocześnie (np. pogrubienie, przeniesienie w inne miejsce, usunięcie zawartości).
    Przed wywołaniem odpowiedniego polecenia należy komórki te zaznaczyć.

    Zaznaczone dwa obszary w arkuszu
    (w programie Excel jedna komórka w zaznaczeniu ma odwrotne kolory)


    Aby zaznaczyć prostokątny obszar, należy kliknąć komórkę stanowiącą lewy górny róg obszaru i przeciągnąć myszką do komórki stanowiącej prawy dolny róg.
    (Można zacząć odwrotnie od prawego dolnego rogu i przeciągać w lewo w górę).
    Zaznaczone komórki zmieniają kolor (w programie Excel wszystkie oprócz pierwszej narożnej).

    Prostokątny obszar komórek nazywany jest zakresem.

    Zakres komórek może również pojawić się w formułach.
    Zakres zapisywany jest w postaci dwóch adresów rozdzielonych znakiem : dwukropka np. B3:D7.

    Możliwe jest zaznaczenie kilku nieprzylegających zakresów należy wówczas do zaznaczania kolejnego obszaru nacisnąć klawisz Ctrl.

    Można zaznaczać całą kolumnę (poprzez kliknięcie na jej literowym nagłówku) oraz kilka kolumn.
    Można zaznaczać cały wiersz (poprzez kliknięcie na numerze wiersza) bądź kilka wierszy.
    Cały arkusz zaznacza się, klikając na szarym prostokącie powyżej numeru pierwszego wiersza, z lewej strony nazwy kolumny A (lub skrótem klawiaturowym Ctrl + A).

    Quiz
    quiz_html_arkusze_3_zaznaczony_obszar_zostanie_wyczyszczony


    Zaznaczanie komórek, zakres

     


    Formatowanie czcionki

    Formatowanie czcionki (kroju pisma) obejmuje m.in.:

    • krój (rodzaj czcionki) np. Arial, Times New Roman,
    • wielkość (rozmiar) znaków mierzoną w punktach drukarskich,
    • pogrubienie, pochylenie, podkreślenie, przekreślenie, kolor znaków.
    Przykłady sformatowania czcionki

     


    Formatowanie czcionki

     

    Formatowanie czcionki – Przyciski

    Wygodnie jest formatować przy pomocy przycisków wyświetlanych nad obszarem roboczym.

    Przyciski do formatowania czcionki znajdują się:
    Calc - na pasku Formatowanie,
    Excel 2003 - na pasku Formatowanie,
    Excel 2007 - karta Narzędzia główne >> w grupie Czcionka.

    Przyciski do formatowania czcionki na pasku Formatowanie

     

    Wyróżnione przyciski:

    1. Nazwa czcionki umożliwia zmianę rodzaju czcionki.
    2. Rozmiar czcionki umożliwia zmianę wielkości czcionki.
    3. Pogrubienie wytłuszcza zawartość komórki.
    4. Pochylenie stosuje kursywę (pochylenie) do zawartości komórki.
    5. Podkreślenie podkreśla zawartość komórki.
    6. Kolor czcionki umożliwia zmianę koloru czcionki.

     

       

      Niektóre przyciski są listami rozwijanymi (posiadają na końcu strzałkę do wyświetlania dalszych możliwości) (np. przycisk Rozmiar czcionki).
      Przyciski te działają w różny sposób w programie Calc i Excel.
      W programie Excel skutki kliknięcia na przycisk i kliknięcia na strzałce są różne.




      Poniżej zamieszczono aplet prezentujący przyciski do formatowania czcionki.

      Zapoznaj się z nazwami i opisami wyróżnionych na żółto przycisków.
      Wskaż myszką, aby zobaczyć opis. Kliknij, by rozwinąć listy rozwijane (np. Nazwę czcionki).

      Formatowanie czcionki – Przyciski

       


      Formatowanie czcionki – Okno

      Do formatowania można korzystać z poleceń zawartych w oknie formatowania komórek, które przedstawiono na poniższym rysunku.

      Okno do formatowania czcionki

       

      Okno to wywołuje się poprzez:
      Calc menu Format >> Komórki,
      Excel 2003 menu Format >> Komórki,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> grupa Czcionka >> przycisk do rozwijania lub poprzez menu podręczne >> Formatuj komórki.


      Formatowanie czcionki – Okno

       


      Zadanie 3.1 – Formatowanie czcionki

      Wykonaj ćwiczenia i zadanie.



      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Czcionka przećwicz formatowanie.


      Zadanie 3.1 – Formatowanie czcionki

       


      Wyrównanie w poziomie i w pionie

      Zawartość komórek może mieć różne wyrównanie w poziomie i w pionie oraz różny kierunek tekstu.

      Przykłady wyrównywania komórek w poziomie i w pionie


      Justowanie to wyrównanie komórki do lewego i prawego brzegu poprzez zwiększenie odstępów między wyrazami (niedostępne w programie Excel).
      Wcięcie to odsunięcie w prawo od lewej krawędzi komórki.


      Wyrównanie w poziomie i w pionie

       


      Wyrównanie w poziomie i w pionie – Przyciski

      Wyrównanie dostępne jest poprzez przyciski:
      Calc na pasku Formatowanie pokazują się przyciski do formatowania w poziomie, można włączyć przyciski do formatowania w pionie,
      Excel 2003 na pasku Formatowanie znajdują się tu tylko przyciski do formatowania w poziomie,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie dostępne są zarówno przyciski w poziomie, jak i w pionie.

      Przyciski do formatowania w poziomie na pasku Formatowanie.
      W programie Calc można włączyć przyciski do formatowania w pionie

       

      Wyróżnione przyciski:

      1. Wyrównaj do lewej umieszcza zawartość komórki przy lewej krawędzi komórki,
      2. Wyrównaj do środka wyśrodkowanie zawartości komórki,
      3. Wyrównaj do prawej umieszcza zawartość komórki przy prawej krawędzi komórki,
      4. Wyrównaj do prawej i lewej rozmieszcza tekst równomiernie pomiędzy krawędziami komórki poprzez zwiększenie odstępów między wyrazami (inna nazwa justowanie) (dotyczy tekstów, nie liczb) (przycisk nie występuje w programie Excel),
      5. Zmniejsz wcięcie przesuwa nieznacznie zawartość komórki w lewą stronę (działa, gdy wcześniej było zastosowane wcięcie),
      6. Zwiększ wcięcie przesuwa nieznacznie zawartość komórki w prawą stronę (np. aby odsunąć od lewej krawędzi), można zastosować wcięcie kilka razy.

       


       

      Omawiane przyciski podświetlają się w poniższym aplecie wskaż myszką, aby zobaczyć opis.

       


      Wyrównanie w poziomie i w pionie – Przyciski

       


      Wyrównanie w poziomie i w pionie – Okno

      Wyrównanie w poziomie i w pionie dostępne jest poprzez okno dialogowe:
      Calc menu Format >> Komórki >> zakładka Wyrównanie,
      Excel 2003 menu Format >> Komórki >> zakładka Wyrównanie,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie >> przycisk Uruchom okno dialogowe.

      Okno do wyrównywania zawartości komórek


      Okno to wygodnie jest wywołać z menu podręcznego.


      Wyrównanie w poziomie i w pionie – Okno

       


      Zadanie 3.2 Wyrównanie w poziomie i w pionie

      Wykonaj ćwiczenie i zadanie.

       




      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Wyrównanie przećwicz formatowanie.


      Zadanie 3.2 Wyrównanie w poziomie i w pionie

       


      Krawędzie i tło

      Dla wyróżnienia komórek można zastosować:

      • obramowanie (krawędzie) pojedynczych komórek lub zakresu,
      • tło (cień) pojedynczych komórek lub zakresu.

      (Szare linie siatki widoczne na ekranie domyślnie nie drukują się na drukarce.)

      Przykłady formatowania przy pomocy krawędzi i cieni

       


      Krawędzie i tło

       


      Krawędzie i tło – Przyciski

      Krawędzie i cieniowanie są dostępne poprzez przyciski:
      Calc na pasku Formatowanie,
      Excel 2003 na pasku Formatowanie,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> w grupie Czcionka.

      Przyciski do tworzenia krawędzi i tła komórek na pasku Formatowanie

       

      Wyróżnione przyciski:

      1. Krawędzie umożliwia wstawienie krawędzi (obramowania) do komórki lub zakresu komórek,
      2. Kolor tła umożliwia wstawienie tła (cieniowania) komórki lub zakresu komórek.


      Przyciski te są listami rozwijanymi.
      Calc kliknięcie na przycisk bądź strzałkę pokazuje dalsze przyciski umożliwiające wybór.
      Excel kliknięcie na przycisk umożliwia sformatowanie wybranym tłem lub krawędzią; kliknięcie na strzałkę pokazuje dalsze przyciski.

       


      Omawiane przyciski podświetlają się w poniższym aplecie wskaż myszką, aby zobaczyć opis. Kliknij, żeby zobaczyć rozwinięcie.

       


      Krawędzie i tło – Przyciski

       


      Krawędzie – Okno

      Okno formatowania krawędzi jest dostępne poprzez polecenia:
      Calc menu Format >> Komórki >> zakładka Krawędzie,
      Excel 2003 w menu Format >> Komórki >> zakładka Obramowanie,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> grupa Czcionka >> przycisk Uruchom okno dialogowe >> zakładka Krawędzie.

      Okno do formatowania krawędzi

       

      W oknie tym należy wybrać styl krawędzi (grubość i kolor), a następnie wskazać rozmieszczenie (która krawędź komórki ma uzyskać taki wygląd).

      Okna te wygodnie jest wywoływać z menu podręcznego (pod prawym przyciskiem myszki).


      Krawędzie – Okno

       


      Tło – Okno

      Okno do wprowadzania cieniowania jest dostępne poprzez:
      Calc menu Format >> Komórki >> zakładka Tło,
      Excel 2003 menu Format >> Komórki >> zakładka Desenie,
      Excel 2007 karta Narzędzia główne >> grupa Czcionka >> przycisk Uruchom okno dialogowe >> zakładka Wypełnienie.

      Okno do formatowania cieniowania


      Okna te wygodnie jest wywoływać z menu podręcznego (pod prawym przyciskiem myszki).


      Tło – Okno

       


      Zadanie 3.2 Krawędzie i tło



      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Krawędzie i cienie przećwicz formatowanie.


      Zadanie 3.2 Krawędzie i tło

       


      Komórki wielowierszowe

      Wygodnym sposobem na zmieszczenie dłuższego tekstu w komórce jest utworzenie komórek wielowierszowych. Aby system sam "przerzucał" kolejne wyrazy do nowej linii w ramach tej samej komórki, należy te komórki odpowiednio sformatować.
      Właściwość ta nazywa się:
      Calc: podział wiersza,
      Excel: zawijanie.

      Przykład rozmieszczenia dużej liczby słów w komórce komórka wielowierszowa

       


      Komórki wielowierszowe

       


      Komórki wielowierszowe – Formatowanie

      Komórkę wielowierszową można utworzyć poprzez:
      Calc: menu Format >> Komórki >> karta Wyrównywanie >> pole wyboru Podział wiersza,
      Excel 2003: menu Format >> Komórki >> karta Wyrównywanie >> Zawijaj wiersze,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie, przycisk Zawijaj tekst.

      Okno do formatowania komórek wielowierszowych:

      Po zaznaczeniu komórka będzie (w miarę potrzeby) wielowierszowa

       



       


      Komórki wielowierszowe – Formatowanie

       


      Zadanie 3.3 Komórki wielowierszowe


      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Komórki wielowierszowe przećwicz formatowanie.


      Zadanie 3.3 Komórki wielowierszowe

       


      Formatowanie liczb

      Arkusze umożliwiają formatowanie liczb. Można ustawiać m.in.:

      • dodanie symbolu waluty do liczby,
      • wyświetlenie liczby jako procentu,
      • ustawienie wyświetlania określonej liczby miejsc po przecinku.
      Przykłady formatowania liczb

       


      Formatowanie liczb

       


      Formatowanie liczb – Przyciski

      Polecenia formatowania liczb znajdują się:
      Calc: na pasku narzędzi Formatowanie,
      Excel 2003: na pasku narzędzi Formatowanie,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie.

      Rys.Przyciski do formatowania liczb na pasku Formatowanie

       

      Wyróżnione przyciski:

      1. Format liczb: Walutowy dodaje do liczby symbol waluty zł,
      2. Format liczb: Procentowy zamienia liczbę na procent (mnożąc przez 100%, a więc 0,2 to 20%, 5 to 500%),
      3. Format liczb: Standardowy przywraca domyślny format liczb (np. bez %, zł),
      4. Dodaj miejsca dziesiętne zwiększa o 1 liczbę wyświetlanych miejsc dziesiętnych,
      5. Usuń miejsca dziesiętne zmniejsza o 1 liczbę wyświetlanych miejsc dziesiętnych (wyświetla z zaokrągleniem, nie zmienia wartości liczby).

       



      Omawiane przyciski podświetlają się w poniższym aplecie wskaż myszką, aby zobaczyć opis.

       



       


      Formatowanie liczb – Przyciski

       


      Formatowanie liczb – Okno

      Polecenia formatowania liczb znajdują się:
      Calc: menu Format >> Komórki >> karta Liczby,
      Excel 2003: menu Format >> Komórki >> karta Liczby,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie >> przycisk Uruchom okno dialogowe >> zakładka Liczby.

      Ustawianie sposobu wyświetlania liczb w oknie dialogowym


      Uwaga! Zakładka Liczby umożliwia nie tylko sformatowanie liczb.
      Można tutaj również nadać wygląd dacie lub ustawić format niestandardowy.


      Formatowanie liczb – Okno

       


      Liczba jako tekst


      Zdarza się, że użytkownik chce wpisać tekst, a program uporczywie interpretuje wpis jako liczbę lub datę (np. 003 jako numer sali czy 4/07 jako numer faktury).
      Jak sobie z tym poradzić?

       

      W takiej sytuacji należy:

      Sposób 1. (gdy do wpisania jest niewiele).

      Poprzedzić zawartość komórki znakiem ' (apostrofu), czyli np. wpisać '003.

      Sposób 2.

      • najpierw usunąć dane,
      • sformatować komórki jako tekst (poprzez zakładkę Liczby >> format tekstowy),
      • a następnie ponownie wpisać dane.

      Poprzez formatowanie nie da się zmienić typu danych nie da się zamienić wpisanych liczb na teksty (i odwrotnie).

       


      Liczba jako tekst

       


      Zadanie 3.4 Formatowanie liczb

      Wykonaj ćwiczenie i zadanie.

       



      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Formatowanie liczb przećwicz formatowanie.


      Zadanie 3.4 Formatowanie liczb

       


      Malarz formatów

      Czasami zachodzi potrzeba przeniesienia sformatowania ("wyglądu") komórki (np. czcionki + krawędzie + tło + wcięcie) do innej komórki lub zakresu. Bardzo przydatnym narzędziem jest tutaj Malarz formatów.

      Przekopiowanie formatu za pomocą narzędzia Malarz formatów

       

      Należy zaznaczyć komórkę wzorcową, kliknąć przycisk Malarz formatów i kliknąć lub zaznaczyć komórki, które mają wyglądać analogicznie (obok wskaźnika myszki pojawia się znaczek kubka (Calc) lub pędzla (Excel).

      Dwukrotne kliknięcie przycisku Malarz formatów powoduje jego zablokowanie wówczas można wklejać format kilkakrotnie. Aby wyłączyć malarza formatów, należy kliknąć ponownie jego przycisk lub nacisnąć klawisz Escape.

       



       


      Malarz formatów

       


      Zadanie 3.5 Malarz formatów



      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Malarz formatów przećwicz korzystanie z tego narzędzia.


      Zadanie 3.5 Malarz formatów

       


      Zadanie 3.6 Formatowanie – Podsumowanie



      Otwórz plik do rozdziału.
      W arkuszu Formatowanie komórek dokonaj zaproponowanej zmiany sposobu wyświetlania tekstów i liczb.


      Zadanie 3.6 Formatowanie – Podsumowanie


       


      Plik do rozdziału 4

      W pliku znajdują się dane z przykładami zamieszczonymi w rozdziale 4.


      4_modyfikacje_arkusza.ods Plik do rozdz. 4 dla programu Calc.


      4_modyfikacje_arkusza.xls Plik do rozdz. 4 dla programu Excel.



       


      Plik do rozdziału 4

       


      Scalanie komórek

      Scalanie komórek to tworzenie jednej komórki z kilku innych.
      Często scala się komórki w nagłówkach zestawień.

      Przykłady komórek scalonych



      Najpierw należy zaznaczyć komórki, które mają się połączyć.

      Do scalania można zastosować przycisk lub polecenie z menu:
      Calc: pasek Formatowanie >> przycisk Scal komórki lub menu Format >> Scal komórki,
      Excel 2003: pasek Formatowanie >> przycisk Scal i wyśrodkuj lub menu Format >> Komórki >> zakładka Wyrównanie >> pole wyboru Scalaj,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Wyrównanie >> przycisk Scal i wyśrodkuj.

      Analogicznym poleceniem poleceniem z jednej scalonej komórki "odzyskuje" się jej składowe (za wyjątkiem programu Excel 2003, gdzie trzeba zrobić to przez menu Format, a nie przez przycisk).
      Scalone komórki czasem utrudniają zaznaczanie i wykonanie niektórych operacji (np. w programie Calc usuwanie i wstawianie kolumn czy wierszy).



      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      W arkuszu Scalanie komórek przećwicz wykonywanie tej czynności.



      quiz_html_arkusze_4_kolejne_komorki_w_wierszu_4


      Scalanie komórek

       


      Zmiana szerokości kolumn i wysokości wiersza

      Domyślnie wszystkie kolumny arkusza mają tę samą szerokość.
      Często już na etapie wprowadzania danych warto dostosować szerokość kolumny do jej planowanej zawartości.
      Najprostszym sposobem na zmianę szerokości kolumn jest przeciągnięcie brzegu kolumny koło jej nazwy (litery) u góry arkusza.

      Przeciąganie na granicy kolumn powoduje zmianę szerokości kolumny



      Inne sposoby na zmianę szerokości kolumn to:

      • dwukrotne kliknięcie na granicy dwóch kolumn powoduje ustawienie takiej szerokości, by zmieścił się aktualnie najszerszy element.
      • wybranie polecenia
        Calc: menu Format >> Kolumny >> Szerokość,
        Excel 2003: menu Format >> Kolumny >> Szerokość,
        Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Komórki >> przycisk Format >> polecenie Szerokość kolumny.

      W programie Calc szerokość kolumny podawana jest w cm.
      W programie Excel jest to średnia liczba cyfr 0-9 w standardowej czcionce, mieszcząca się w komórce, domyślnie 8,43.

      Polecenie można stosować do jednej kolumny tej, w której znajduje się kursor lub do kilku zaznaczonych kolumn powstaną kolumny jednakowej szerokości.

      Analogicznie np. korzystając z przeciągania myszką w górę lub w dół pomiędzy numerami wierszy można zmienić wysokość wiersza.




      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      W arkuszu Zmiana szerokości komórek przećwicz zmianę szerokości komórek i wysokości wierszy.

       



       


      Zmiana szerokości kolumn i wysokości wiersza

       


      Wstawianie wierszy i kolumn

      Często przy pracy z arkuszem zachodzi konieczność wstawienia kolumny lub wiersza.

      Wywołanie polecenia wstawiania kolumn z menu podręcznego



      Najlepiej przed wywołaniem polecenia zaznaczyć kolumnę, przed którą program ma wstawić kolumnę.

      Aby wstawić kolumnę, można wywołać menu podręczne (pod prawym przyciskiem myszki na zaznaczonej kolumnie) lub polecenie:
      Calc: menu Wstaw >> Kolumny,
      Excel 2003: menu Wstaw >> Kolumny,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Komórki >> przycisk Wstaw >> polecenie Wstaw komórki.

      Gdy użytkownik zaznaczy więcej kolumn zostanie wstawionych tyle kolumn, ile zaznaczył.

      W programie Calc nie da się wstawić kolumn w obrębie komórek scalonych. Można sobie poradzić poprzez usunięcie scalenia, wstawienie kolumny i ponowne scalenie lub poprzez wstawianie komórek zamiast wstawiania kolumn.

      Analogicznie przebiega wstawianie wiersza.




      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      W arkuszu Wstawianie kolumn przećwicz wstawianie kolumn i wierszy.



       


      Wstawianie wierszy i kolumn

       


      Wstawianie, usuwanie komórek

      W arkuszu możliwe jest wstawianie dowolnych zakresów komórek pomiędzy komórki już istniejące (i najczęściej wypełnione treścią).

      Okno dialogowe po wybraniu polecenia Wstaw komórki.
      W oknie tym trzeba ustalić, co się stanie z zaznaczonymi komórkami, po wstawieniu na ich miejsce nowych, pustych

       

      Najpierw należy zaznaczyć obszar, w którym pojawią się nowe komórki.
      Po wybraniu np. z menu podręcznego polecenia Wstaw komórki pojawi się okno dialogowe pozwalające na ustawienie, w którym kierunku należy przesunąć dotychczasowe komórki.

      Wstawienie komórek zmienia organizację arkusza. W znacznej większości przypadków dane, formaty i formuły zachowują swą funkcjonalność, np. zakresy w sumowaniu rozszerzają się, gdy wstawia się komórki wewnątrz zakresu sumowania, adresy bezwzględne odnoszą się do właściwych komórek.

      Aby wstawić komórki, można wywołać polecenie z menu podręcznego lub polecenie:
      Calc: menu Wstaw >> Komórki,
      Excel 2003: menu Wstaw >> Komórki,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Komórki >> przycisk Wstaw >> polecenie Wstaw komórki.

      Analogicznie przebiega usuwanie komórek. W oknie dialogowym, takim jak powyżej, użytkownik ustala, które komórki (z dołu czy z prawej) mają zająć miejsce komórek usuwanych.

      Nie należy mylić usuwania komórek z usuwaniem zawartości. Usuwanie zawartości (np. poprzez naciśnięcie klawisza Delete) nie zmienia położenia komórek sąsiadujących z komórkami zaznaczonymi.




      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      W arkuszu Wstawianie komórek przećwicz tę czynność.



       


      Wstawianie, usuwanie komórek

       


      Kopiowanie, przenoszenie

      W arkuszach kalkulacyjnych można przenosić i kopiować zawartość oraz format komórek.
      Kopiowanie powoduje przepisanie zawartości i formatu do komórek docelowych przy zachowaniu ich w komórkach źródłowych.
      Przeniesienie
      usuwa dane z komórek źródłowych.

      Kopiowanie zawartości i formatu komórek za pomocą myszki.
      Przytrzymanie klawisza Ctrl powoduje pojawienie się znaku "plus" przy wskaźniku myszki i kopiowanie zamiast przenoszenia


      Uwaga! W programie Excel po wycięciu (przeniesieniu) pozostaje pusta komórka (bez formatu).

      Zawartość i format komórek można przenosić i kopiować w ramach jednego arkusza, pomiędzy arkuszami, pomiędzy skoroszytami i pomiędzy programami.
      Do kopiowania i przenoszenia wykorzystuje się mechanizm Schowka i polecenia Kopiuj, Wytnij, Wklej.

      Należy zwrócić uwagę na zachowanie się adresów w formułach podczas przenoszenia i kopiowania.

      • Operacja przenoszenia nie zmienia formuł adresy w formułach pozostają takie, jak były.
      • Operacja kopiowania zmienia adresy w formułach wszystkie adresy względne zmieniają swoją wartość (adresowaniu poświęcony jest osobny rozdział).


      Można kopiować i przenosić pojedynczą komórkę lub zakres komórek.
      Przy wklejaniu zakresu wystarczy zaznaczyć jedną komórkę, w której program umieści lewy górny róg kopiowanego zakresu.

      Należy ostrożnie stosować polecenie Wklej nowa zawartość nadpisuje poprzednią. Czasem korzystniej jest użyć polecenia Wstaw skopiowane komórki.

      Można kopiować tylko pewne elementy związane z komórką np. tylko format. Wygodnym narzędziem do kopiowania formatu jest malarz formatów (lub polecenie Wklej specjalnie).


      Polecenia kopiowania, wycinania i wklejania można wywołać poprzez:

      • menu podręczne (pod prawym przyciskiem myszki),
      • skróty Ctrl + C (kopiuj), Ctrl + X (wytnij) i Ctrl + V (wklej)

      oraz dodatkowo:
      Calc: przyciski na pasku Standardowy oraz menu Edycja,
      Excel 2003: przyciski na pasku Standardowy oraz menu Edycja,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Schowek.


      Uwagi dotyczące przeciągania zawartości komórek myszką
      Calc: zakres komórek przeciąga się bez problemu, po najechaniu na niego myszką (wskaźnik myszki wygląda jak biała strzałka skierowana w lewo). Aby przeciągnąć pojedynczą komórkę, trzeba najpierw ją zaznaczyć, rozszerzyć zaznaczenie na komórkę obok i z powrotem zawęzić zaznaczenie do pojedynczej komórki. Dopiero po dokonaniu takiego manewru można rozpocząć przeciąganie.
      Excel: należy najechać wskaźnikiem myszki na brzeg zakresu, przeciąganie należy rozpocząć, gdy wskaźnik myszki ma postać czterech czarnych strzałek skierowanych w cztery strony świata.




      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      W arkuszu Kopiowanie i przenoszenie przećwicz tę czynność.

       



       


      Kopiowanie, przenoszenie

       


      Operacje na arkuszach

      Skoroszyt może zawierać wiele arkuszy. Arkusze można m.in.:

      • wstawiać,
      • usuwać,
      • kopiować,
      • przenosić,
      • zmieniać im nazwy.

      Można kopiować i przenosić arkusze w ramach jednego i wielu skoroszytów.

      Prosty sposób na wywołanie poleceń dotyczących arkuszy to kliknięcie prawym przyciskiem myszki na zakładce danego arkusza i wybranie odpowiedniego polecenia w menu podręcznym.

      Menu podręczne z poleceniami dotyczącymi arkuszy


      Polecenia związane z arkuszami znajdują się także w:
      Calc: menu Format >> Arkusz, menu Wstaw >> Arkusz,
      Excel 2003: menu Format >> Arkusz, menu Wstaw >> Arkusz,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Format >> opcje obszaru Organizuj arkusze.




      Otwórz plik z danymi do rozdziału 4.
      Wstaw do skoroszytu dwa arkusze i zmień ich nazwy zgodnie z poleceniem podanym w arkuszu Wstawianie arkuszy.




       


      Operacje na arkuszach

       


      Zadanie 4.1 Wynagrodzenie brutto


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.

      W arkuszu Wynagrodzenia brutto znajdują się oryginalne dane pobrane ze strony GUS dotyczące wynagrodzeń brutto. Arkusz ten zamieszczono dla orientacji. Nie będzie on potrzebny w zadaniu.

      W arkuszu Wynagrodzenia brutto 2 znajdują się dane wybrane z arkusza GUS. Są one nieuporządkowane, tak jak przedstawiono to na poniższym rysunku.

      Fragment nieuporządkowanego arkusza



      Przekopiuj arkusz Wynagrodzenia brutto 2 do kolejnego arkusza (w tym samym pliku) i doprowadź do postaci przedstawionej poniżej.

      Gotowy arkusz o zmienionym układzie.
      Arkusz pobrano ze strony
      http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_struktura_wynagrodzen_wg_zaw_2004_09_tab5.xls
      dnia 7.12.2007



      Uwagi odnośnie gotowego arkusza:

      • w gotowym arkuszu nie ma zbędnych kolumn i wierszy,
      • kolumny mają odpowiednie szerokości,
      • komórki w tytule są scalone.

      Zadanie 4.1 Wynagrodzenie brutto

       


      Zadanie 4.2 Parki narodowe



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Parki narodowe znajdują się fragmentaryczne dane dotyczące kilku parków narodowych.
      Doprowadź arkusz do postaci przedstawionej na poniższym rysunku.

      Sformatowany arkusz zawierający dane o parkach narodowych.
      Źródło danych: http://encyklopedia.interia.pl/haslo?hid=140649
      pobrano dnia 28.12.2007

       


      Zadanie 4.2 Parki narodowe

       


      Zadanie 4.3 Inflacja



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Inflacja znajdują się przekopiowane ze strony GUS dane na temat inflacji w porównaniu z rokiem 1998.

      Doprowadź dane do postaci przedstawionej na poniższym rysunku:

      • pozostawiono dane dla października, wybrane roczniki,
      • dopisano wiersz z rokiem 1998,
      • liczby pokazują jedno miejsce po przecinku,
      • sformatowano nagłówki.
      Wybrane dane na temat inflacji.
      Źródło: http://www.stat.gov.pl/gus/45_1639_PLK_HTML.htm
      pobrano dnia 31.12.2007

       


      Zadanie 4.3 Inflacja


       


      Co zawiera arkusz?

      Arkusz zawiera dane dotyczące klas i liczby przeczytanych książek w I i II półroczu (wpisane teksty i liczby).
      W kolumnie Razem i wierszu Razem program wykonuje obliczenia.
      Arkusz sformatowano dużą czcionką.

      Gotowy arkusz Wyniki czytelnictwa



      Szczegóły dotyczące budowy arkusza

      Do obliczenia liczby książek z I i II półrocza dla poszczególnych klas (kolumna E) zastosowano formułę (dodawanie).
      Do obliczenia liczby książek w danym półroczu (wiersz 11) zastosowano formułę (z funkcją SUMA).

      Scalono niektóre komórki nagłówka tabeli.

      Dane sformatowano:

      • zastosowano duże czcionki (rozmiar 28 i 20 punktów),
      • zmieniono szerokości kolumn i wysokości wierszy,
      • wyśrodkowano komórki w poziomie i pionie,
      • zastosowano zielony cień dla zwycięskiej klasy.

      Na następnych stronach opisano krok po kroku tworzenie przedstawionego powyżej arkusza.


      Co zawiera arkusz?

       


      Wpisywanie tekstów i liczb

      Pierwszym krokiem przy tworzeniu arkusza jest wpisanie podstawowych danych.

      Podstawowe dane wprowadzone do arkusza Wyniki czytelnictwa

       




      Jak rozpocząć pracę:

      1. Kliknij w komórce B2 (stanie się aktywna).
      2. Wpisz tytuł Wyniki czytelnictwa, zatwierdź klawiszem Enter.
      3. Naciśnij jeszcze 2 razy klawisz Enter, by znaleźć się w komórce B5.
      4. W komórce B5 wpisz Klasa, naciśnij klawisz tabulacji (przejdziesz do komórki obok).
      5. Wpisz pozostałe dane, staraj się korzystać z klawiatury, aby poruszać się po arkuszu (klawisz Enter, klawisz tabulacji, klawisze ze strzałkami).
      6. Zwróć uwagę, że tekst wyrównuje się do lewej krawędzi komórki, a liczby do prawej.
      7. Zwróć uwagę, które dane znajdują się w jednej komórce (np. napis "Wyniki czytelnictwa" w B2, "Liczba przeczytanych książek" w C5, a które w oddzielnych komórkach np. "Ia" i "150").


      Zadanie

      Wpisz do nowego arkusza przedstawione powyżej dane.
      Zapisz arkusz pod nazwą Wyniki czytelnictwa.


      Wpisywanie tekstów i liczb

       


      Formuła dodawanie

      Aby arkusz wykonywał obliczenia, należy wprowadzić formułę do komórki, w której ma się wyświetlać wynik.

      W poniższym arkuszu w komórce E7 ma się pojawić liczba przeczytanych książek dla klasy Ia. Wartość ta powstanie przez dodanie do siebie liczby książek z I półrocza (komórka C7) i II półrocza (D7).

      Wprowadzanie formuły rozpoczyna się od wpisania na klawiaturze znaku = (równa się). Następnie należy kliknąć na komórce, która bierze udział w formule jej adres zostanie wpisany do komórki, wprowadzić znak działania matematycznego (np. + plus) i kliknąć na drugiej komórce.
      Gotową formułę należy zatwierdzić klawiszem Enter.

      Wprowadzanie formuły, która dodaje do siebie zawartość dwóch komórek

       




      Zadanie

      Proszę wprowadzić do komórki E7 formułę na obliczanie liczby przeczytanych książek dla klasy Ia.
      Dla wprawy proszę wprowadzić również formułę dla klasy Ib.


      Formuła dodawanie

       


      Przeciąganie formuły

      Często w sąsiednich komórkach występują analogicznie działające formuły. W przykładzie liczba przeczytanych książek dla każdej klasy oblicza się poprzez dodanie dwóch komórek znajdujących się po lewej stronie komórki z wynikiem.
      Zamiast wielokrotnego wpisywania warto zastosować przeciąganie formuły za pomocą uchwytu wypełnienia.

      Aby przeciągnąć formułę, należy umieścić wskaźnik myszki w prawym dolnym rogu komórki tak, by pokazał się uchwyt wypełnienia. Chwytając za uchwyt, należy przeciągnąć wskaźnikiem myszki w kierunku komórek, w których ma znaleźć się formuła.

      Kopiowanie formuły poprzez przeciąganie uchwytu wypełnienia



      Równie dobrze do kopiowania można stosować mechanizm Schowka (kopiuj wklej).

       



       


      Zadanie

      Proszę przeciągnąć formułę z komórki E7 tak, by obliczyły się wyniki dla wszystkich klas.


      Przeciąganie formuły

       


      Formuła sumowanie

      W wierszu Razem (wiersz 11) powinny pokazać się sumy przeczytanych książek w poszczególnych półroczach. Dla podliczenia pierwszego półrocza należy zsumować 4 komórki.
      Można zastosować tutaj funkcję sumowania dostępną pod przyciskiem oznaczonym znakiem sigmy.
      W programie Calc przycisk ten nazywa się Suma i znajduje w wierszu wprowadzania (Calc). W programie Excel 2003 przycisk nazywa się Autosumowanie i znajduje na pasku narzędzi Standardowy.

      Wstawianie sumy za pomocą przycisku Suma

       



       


      Aby wstawić sumę obliczającą liczbę książek w I półroczu:

      1. Kliknij w komórce C11. (Nie wpisuj znaku = równa się).
      2. Kliknij przycisk Autosumowanie/Suma. Do komórki zostaje wpisany fragment formuły, komórki C7 do C10 objęte są ramką.
      3. Naciśnij klawisz Enter.
      Komórka z sumą po wstawieniu, można przeciągnąć



      Aby podsumować kolumnę II półrocze i kolumnę Razem, wystarczy przeciągnąć (w poziomie) formułę z komórki C11.

       


      Zadanie


      Proszę wprowadzić do arkusza formułę, która zsumuje książki z pierwszego półrocza.
      Proszę przeciągnąć formułę tak, by podsumowało się II półrocze i kolumna Razem.


      Formuła sumowanie

       


      Sformatowanie

      Zestawienie ma być wywieszone w gablotce. Dlatego zastosowano duże czcionki.

      Sformatowanie arkusza



      Zastosowano następujące elementy:

      1. tytuł czcionkę 28 punktów,
      2. pozostałe komórki czcionkę 20 punktów,
      3. dostosowanie szerokości kolumn,
      4. scalenie komórek B2, C2, D2, E2 tytuł wyśrodkowuje się nad tabelą,
      5. scalenie komórek C5, D5, E5 (liczba przeczytanych książek),
      6. scalenie komórek B5 i B6 (Klasa),
      7. wyśrodkowanie danych w poziomie i w pionie,
      8. oznaczenie cieniem zwycięskiej klasy,
      9. krawędzie.

       



       


      Zadanie

      Proszę sformatować arkusz zgodnie z podanymi wyżej wymaganiami.


      Sformatowanie

       


      Ustawienie wydruku

      Po sformatowaniu (i zapisaniu) warto sprawdzić, jak będzie wyglądał wydrukowany arkusz.
      Arkusz powinien mieścić się na jednej kartce A4 w poziomie.
      W nagłówku i stopce nie powinno być napisów.

      Podgląd wydruku arkusza Wyniki czytelnictwa



      Dla przypomnienia:

      • być może trzeba będzie trochę zmniejszyć szerokość kolumn,
      • do okna ustawień strony wydruku można przejść z podglądu wydruku.

       

      Zadanie

      Proszę włączyć podgląd wydruku arkusza.
      Proszę dokonać ustawień wydruku zgodnie z powyższymi wymaganiami.


      Ustawienie wydruku

       


      Zadanie – Wyniki na jednego ucznia



      Wyniki czytelnictwa na jednego ucznia

      (Zadanie to stanowi modyfikację arkusza utworzonego w poprzednich podrozdziałach tego rozdziału).

      Po wstępnej analizie wyników (na szczęście przed ich ogłoszeniem) stwierdzono, że o zwycięstwie zadecyduje nie bezwzględna liczba książek, lecz liczba przeczytanych książek przypadająca na jednego ucznia w klasie.
      Postanowiono dołączyć do współzawodnictwa również klasę III.

      Poniżej przedstawiono zmodyfikowany arkusz:

      Zmodyfikowany arkusz przedstawiający zestawienie czytelnictwa na jednego ucznia



      Zmian dokonywano w kopii pierwotnego arkusza (w ramach tego samego skoroszytu).
      Pierwotnemu arkuszowi nadana nazwę Bezwględnie, kopii – Na 1 ucznia.

      Najistotniejsze zmiany:

      1. utworzenie kopii arkusza w tym samym skoroszycie,
      2. wstawiona kolumna Liczba uczniów,
      3. wstawiony wiersz klasa III,
      4. utworzona kolumna Na 1 ucznia zawierająca formułę,
      5. sformatowanie:
        komórki wielowierszowe w nagłówku, scalenie, cieniowanie,
      6. zestawienie ma być wydrukowane na kartce A4 w układzie poziomym.


       











       


      Zadanie – Wyniki na jednego ucznia


       


      Plik do rozdziału 6

      W pliku znajdują się dane z przykładami zamieszczonymi w rozdziale 6.


      6_formuly_adresowanie.ods Plik do rozdz.6 dla programu Calc.


      6_formuly_adresowanie.xls Plik do rozdz.6 dla programu Excel.



       


      Plik do rozdziału 6

       


      Wprowadzenie

      Zasadniczą częścią formuł są adresy komórek, w których pobierane są dane do przeliczania.
      Adresy te mogą (ale nie muszą) się zmieniać, gdy zawartość komórki jest kopiowana do innych komórek.

      W zamieszczonym przykładzie koszt energii zużytej przez bojler (komórka D7) oblicza się poprzez przemnożenie mocy danego urządzenia (komórka C7) przez cenę 1 kWh (zawartość komórki D4).

      Dobrze by było, aby po przekopiowaniu formuły do do komórki D8 obliczenie dla komputera formuła uległa tylko częściowej modyfikacji należy przemnożyć moc komputera (C8 zamiast C7) przez cenę 1kWh (bez zmian komórka D4).

      Formuła zawierająca dwa rodzaje adresowania.
      Po przekopiowaniu do komórki poniżej będzie
      miała postać =C8*$D$4


      Konstruując formułę, użytkownik ma możliwość zaprojektowania sposobu zachowania się adresu po przekopiowaniu formuły do innej komórki poprzez zastosowanie różnych rodzajów (trybów) adresowania.


      Wprowadzenie

       


      Rodzaje adresowania

      Wyróżnia się 3 sposoby (tryby) adresowania:

      1. adresowanie względne,
      2. adresowanie bezwzględne,
      3. adresowanie mieszane.


      Adresowanie względne
      powoduje zmianę adresu "dostosowanie się" zakresu, z którego pobierane są dane do położenia komórki, w której umieszczono kopię formuły. Adres względny ma przykładowo postać A1, B5. Ten rodzaj adresowania wystąpił w przykładzie "Wyniki czytelnictwa" np. w formule = D6+E6. Przeciągnięcie formuły o wiersz niżej spowodowało utworzenie formuły =D7+E7. Adres względny zmienia się o tyle wierszy i kolumn, o ile komórka pierwotna jest oddalona od komórki docelowej.

      Adresowanie bezwzględne zapobiega zmianie adresu w formule po przekopiowaniu do innej komórki. Adres bezwzględny (zwany zamrożonym, zablokowanym) zawiera znak $ (dolara) przed literą kolumny i numerem wiersza np.$A$1. W formule przekopiowanej do innej komórki pozostaje ten sam zablokowany adres.

      Adresowanie mieszane polega na zablokowaniu albo wiersza, albo kolumny np. $A1, A$1. Po przekopiowaniu zmienia się tylko niezablokowany wymiar.

      W jednej formule mogą wystąpić zarówno adresy względne, jak i bezwzględne.

      Zmiana adresowania następuje podczas kopiowania i przeciągania za pomocą uchwytu wypełnienia, natomiast nie dotyczy przenoszenia zawartości komórek (czy to mechanizmem Wytnij, czy poprzez przeciąganie).

      Domyślnie do formuły wpisywany jest adres względny. Szybkim sposobem na zamianę trybu adresowania jest naciśnięcie klawisza Shift + F4 (Calc) lub F4 (Excel), gdy kursor znajduje się za danym adresem w formule lub wewnątrz adresu. Naciskanie tego klawisza zmienia rotacyjnie adres. Oczywiście można z klawiatury wpisywać znak $ (dolara).

      W zamieszczonym poniżej poradniku filmowym pokazano, jak zmieniać tryb adresowania w formułach.

       



       


      Klawisze Shift + F4 mrożą adres w programie Calc.


      Klawisz F4 mrozi adres w programie Excel.


      Quiz
      quiz_html_arkusze_6_ktory klawisz_sluzy_do_mroz_calc
      quiz_html_arkusze_6_ktory klawisz_sluzy_do_mroz_excel


      Rodzaje adresowania

       


      Zadanie 6.1 Koszty energii

      Zadanie do rozwiązania

      Otwórz plik do rozdziału 6.
      W arkuszu Koszt energii 1 godzina wpisz formułę na obliczenie kosztu (komórka D7).

      Pamiętaj o właściwym adresowaniu. Przeciągnij formułę do pozostałych komórek w kolumnie D.


      Zadanie 6.1 Koszty energii

       


      Zadanie 6.2 Kosztorys wycieczki


      Otwórz plik do rozdziału 6.
      Wpisz formuły w arkuszu Kosztorys wycieczki.

      Arkusz do obliczania kosztów wycieczki

       

      Formuły w arkuszu do obliczania kosztów wycieczki

       



       


      Zadanie 6.2 Kosztorys wycieczki

       


      Zadanie 6.3 Ankieta



      Otwórz plik do rozdziału 6.
      Wpisz formuły w arkuszu Ankieta.

      Arkusz do podsumowywania wyników ankiety obliczanie udziału procentowego

       

      Formuły obliczające udział procentowy

       


      Zadanie 6.3 Ankieta

       


      Zadanie 6.4 Liczba urodzeń



      Otwórz plik do rozdziału 6.
      Wpisz formuły w arkuszu Liczba urodzeń.

      Arkusz z danymi dotyczącymi liczby urodzeń obliczanie udziału procentowego

       

      Formuły obliczające udział procentowy

       


      Zadanie 6.4 Liczba urodzeń

       


      Zadanie 6.5 Koszty energii na tydzień



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.

      W arkuszu Koszt energii tydzień obliczane są koszty zużycia energii przez domowe urządzenia elektryczne.
      Uczniowie zebrali informacje o mocy urządzeń i oszacowali tygodniowy czas pracy.
      Arkusz pokazuje koszt energii danego urządzenia i udział procentowy w ogólnych kosztach.
      Wpisz formuły, stosuj odpowiedni tryb adresowania.

      Przykład pochodzi ze strony http://eduseek.interklasa.pl/artykuly/artykul/ida/1831/idc/2/, pobrano dnia 18.08.2007, dokonano nieznacznej modyfikacji.
      Autor: Renata i Jacek Matusiewicz, Publiczne Gimnazjum w Prusach.

      Arkusz pokazujący koszty energii


      W komórkach z żółtym cieniem znajdują się formuły. Formuły wpisano tylko w jednym wierszu (wierszu 6. dla czajnika) i przeciągnięto.

      Obliczenia:

      • Zużyta energia (kolumna D) to iloczyn mocy (C) i czasu pracy (D).
      • Koszt tygodniowy (kolumna E) to zużyta energia (D) przemnożona przez cenę 1 KWh (komórka B2).
      • Udział procentowy to koszt tygodniowy (E) podzielony przez całą zużytą energię (komórka D16).
      • W przeliczeniach na dzień, miesiąc i rok w formułach umieszczono liczby.
      Formuły zastosowane w arkuszu Koszty energii


      Quiz
      quiz_html_arkusze_6_co_sie_stanie_po_zmianie_na_4_50

      quiz_html_arkusze_6_co_sie_stanie_po_przeniesieniu


      Zadanie 6.5 Koszty energii na tydzień

       


      Błędy w formule

      Jeżeli program nie może wyliczyć wyniku formuły w komórce, wyświetlany jest komunikat o błędzie (lub pokazywana nieprawidłowa wartość).

      Przykłady wyświetlania błędów zamiast wyników obliczeń



      Przykłady komunikatów o błędzie:
      Calc:
      Błąd :503
      #NAZWA np. gdy użyto niewłaściwej nazwy funkcji np. SREDNIA zamiast ŚREDNIA.

      Excel:
      #ARG np. gdy działanie jest wykonywane na niewłaściwych argumentach np. mnożenie tekstu (Excel wyświetliłby błąd w komórce C4 w przykładzie, zamiast 0).
      #NAZWA np. gdy użyto niewłaściwej nazwy funkcji np. SREDNIA zamiast ŚREDNIA.

      Gdy wynik formuły nie mieści się w komórce, wyświetla się ciąg znaków ### (hash).

      Poniżej zamieszczono fragment wykazu z pomocy programu Calc.

      Fragment z pomocy programu zawierający kody błędów



      Quiz

      quiz_html_arkusze_6_dlaczego_w_komorce_d4_0
      quiz_html_arkusze_6_blad_w_formule_C4


      Błędy w formule


       


      Plik do rozdziału 7

      W pliku znajdują się dane z przykładami zamieszczonymi w rozdziale 7.


      7_funkcje.ods Plik do rozdziału 7 dla programu Calc.


      7_funkcje.xls Plik do rozdziału 7 dla programu Excel.



       


      Plik do rozdziału 7

       


      Co to są funkcje?

      Funkcje to zaprojektowane algorytmy obliczające lub wyszukujące określone wartości (np. średnia, maksimum).
      Funkcja pobiera wartości z określonych komórek i podaje wynik. Komórki, z których funkcja pobiera wartości, nazywają się argumentami funkcji.
      Składnia funkcji obejmuje:

      • nazwę (wyświetlaną wielkimi literami) np. SUMA , ŚREDNIA,
      • nawiasy okrągłe nawias otwierający zaczyna się bezpośrednio po nazwie funkcji, nawias zamykający następuje po argumentach,
      • argumenty adresy komórek, zakresy; jeżeli funkcja ma kilka argumentów rozdzielone są one średnikiem.
      Przykłady zastosowania funkcji



      Przykładowe formuły zawierające funkcje: =SUMA(A5:A10), =ŚREDNIA(A3;B12;C12), =SINUS(G5), =LICZ.JEŻELI($B$5:$B$10;A5)

      Arkusze kalkulacyjne posiadają kilkaset funkcji. Funkcje zebrane są w kategorie.

      Wstawianie funkcji do formuły ułatwia kreator funkcji.

      W formułach nazwy funkcji wyświetlane są wielkimi literami.

      Informacji o funkcji i jej argumentach należy szukać podczas wstawiania funkcji w kreatorze funkcji oraz w systemie pomocy programu.


      Co to są funkcje?

       


      Wstawianie funkcji

      Wstawianie funkcji do arkusza ułatwia kreator.

      Okno kreatora zawiera wiele pól:

      • pola wyboru funkcji (można wybierać spośród wszystkich nazw lub ustawić kategorię),
      • pola do wprowadzenia argumentów wybranej funkcji i krótkim opisem.
      Wstawianie funkcji obliczającej średnią ocenę ucznia


      Argumenty funkcji można podawać poprzez kliknięcie na komórce, zaznaczenie zakresu lub wpisując.
      Okno kreatora można przemieszczać, a w trakcie wprowadzania argumentów nawet całkiem "zwinąć", by lepiej widzieć komórki arkusza.

      Aby uruchomić kreator, należy:

      • kliknąć przycisk Kreator funkcji na pasku formuły lub
      • wybrać menu Wstaw >> Funkcja.


      Są dość duże różnice pomiędzy działaniem kreatora w programie Calc i Excel.
      W programie Calc kreator składa się z dwóch okien, trzeba nacisnąć przycisk Dalej, aby przejść do podawania argumentów. Podczas wstawiania funkcji nie da się zmieniać trybu adresowania komórek za pomocą kombinacji klawiszy Shift + F4.


      Formułę zawierającą funkcję można poprawiać, zmieniając bezpośrednio jej składnię w komórce lub na pasku formuły.
      Można też co jest wygodniejsze wywołać ponownie kreator funkcji w danej komórce.




      Quiz

      quiz_html_arkusze_7_czy_kreator_funkcji_pokazuje_wynik


      Wstawianie funkcji

       


      Zadanie 7.1 Wstawianie funkcji ŚREDNIA



      Otwórz plik z danymi do rozdziału 7.
      W arkuszu Wyniki egzaminu gimnazjalnego wstaw funkcję ŚREDNIA.


      Zadanie 7.1 Wstawianie funkcji ŚREDNIA

       


      MAX, MIN, ŚREDNIA

      Do analizowania wyników bardzo przydają się funkcje statystyczne. Najprostsze z nich to funkcje:

      • MAX zwraca największą wartość spośród podanych argumentów.
      • MIN zwraca najmniejszą wartość spośród podanych argumentów.
      • ŚREDNIA zwraca średnią arytmetyczną podanych argumentów.
      Funkcje MAX, MIN, ŚREDNIA w arkuszu


      W powyższym przykładzie funkcje wpisano do komórek w kolumnie C. Funkcje te mają tylko jeden argument zakres C7:C16. Po wpisaniu przeciągnięto zawartość komórek w prawo.

      Argumentami funkcji MAX, MIN, ŚREDNIA mogą być pojedyncze komórki i zakresy. Możliwe jest obliczanie wartości z komórek i zakresów rozrzuconych po arkuszu powyższe funkcje dopuszczają 30 argumentów.

      Funkcje MAX, MIN, ŚREDNIA należą do kategorii funkcji statystycznych.


      Quiz

      quiz_html_arkusze_7_w_powyzszym_przykladzie_srednia


      MAX, MIN, ŚREDNIA

       


      Zadanie 7.2 Funkcje MIN, MAX



      Otwórz plik z danymi do rozdziału 7.
      W arkuszu Wyniki egzaminu gimnazjalnego wstaw funkcje MAX i MIN.


      Zadanie 7.2 Funkcje MIN, MAX

       


      LICZ.JEŻELI – Wstawianie

      Funkcja LICZ.JEŻELI zlicza, ile razy w podanym zakresie komórek wystąpi wartość określona jako kryterium.

      Funkcja LICZ.JEŻELI zlicza wystąpienia odpowiedzi w ankiecie


      W powyższym przykładzie najpierw funkcja ta podaje liczbę odpowiedzi "tak" w zaznaczonym zakresie, a w kolejnych zastosowaniach zlicza komórki o zawartości mniejszej niż 18 lub równej lub większej niż 18 w rubryce Wiek.

      Dzięki kreatorowi wstawianie funkcji LICZ.JEŻELI jest proste.

      Argumenty funkcji w oknie kreatora

       

      Proces wstawiania funkcji pokazano w poniższym filmie.



       


      LICZ.JEŻELI – Wstawianie

       


      LICZ.JEŻELI – Składnia

      Składnia funkcji:
      LICZ.JEŻELI(zakres;kryterium)

      Zastosowane w przykładzie formuły mają postać:

      Zastosowane formuły z funkcją LICZ.JEŻELI


      Proszę zwrócić uwagę, że drugi argument ujęty jest w cudzysłowy.

      W kryterium mogą wystąpić następujące operatory:
      = równy (może być pominięty) np. "nie",
      > większy,
      >= większy lub równy np. ">=45",
      < mniejszy np. "<7",
      <= mniejszy lub równy,
      <> różny np. "<>nie wiem".



      quiz_html_arkusze_7_formula_przy_danych_licz_jezeli


      LICZ.JEŻELI – Składnia

       


      Zadanie 7.3 LICZ.JEŻELI



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Mundurki 1 wstaw funkcję LICZ.JEŻELI.


      Zadanie 7.3 LICZ.JEŻELI

       


      LICZ.JEŻELI – Cz.2


      Pełniejszy sposób podsumowania ankiety pokazuje poniższy rysunek.
      Podsumowanie zawiera więcej informacji. Formuły dają się przeciągać.

      Podsumowanie ankiety zmieniony układ



      Formuły zastosowane w podsumowaniu ankiety



      W formułach występuje adresowanie względne i bezwzględne, da się przeciągać formułę z pierwszej komórki do poniższej.

      Do obliczania udziału procentowego wystarczy formuła z dzieleniem.

      W arkuszu Calc jest więcej możliwości podawania kryterium niż w arkuszu Excel 2003.



      Układ "trójwymiarowy" przydatny przy podsumowywaniu ankiet np.taki w którym widać, ile osób w każdej grupie wiekowej opowiada się za mundurkami daje mechanizm zwany tabelą przestawną.

       


      LICZ.JEŻELI – Cz.2

       


      Zadanie 7.4 LICZ.JEŻELI – Cz.2



      Otwórz plik z danymi do rozdziału 7.
      W arkuszu Mundurki 2 wstaw funkcję LICZ.JEŻELI do obliczenia liczby odpowiedzi.

       



      quiz_html_arkusze_7_ktora_formula_dalaby_13_16_lat


      Zadanie 7.4 LICZ.JEŻELI – Cz.2

       


      LICZ.JEŻELI – Zliczanie ocen

      Poniższy przykład pokazuje wykorzystanie funkcji LICZ.JEŻELI do zliczenia liczby ocen z przedmiotu.

      Arkusz obliczający, jakie oceny uzyskali uczniowie



      Poniżej przedstawiono zastosowane formuły.

      Formuły w arkuszu zliczającym liczbę ocen



      quiz_html_arkusze_7_czy_w_przedstawionym_licz_jezeli


      LICZ.JEŻELI – Zliczanie ocen

       


      Zadanie 7.5 Zliczanie ocen



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Liczba ocen wstaw formułę do obliczenia liczby ocen.


      Zadanie 7.5 Zliczanie ocen


       


      Plik do rozdziału 8

      W pliku znajdują się dane do tworzenia wykresów z rozdziału 8.


      8_wykresy.ods Plik do rozdziału 8 dla programu Calc.


      8_wykresy.xls Plik do rozdziału 8 dla programu Excel.



       


      Plik do rozdziału 8

       


      Co to są wykresy?

      Wykres (diagram) to graficzna prezentacja danych, w której liczbom zapisanym w arkuszu odpowiadają słupki, linie czy wycinki koła.
      Zmiana danych w arkuszu powoduje automatycznie odpowiednią zmianę na wykresie.
      Wykresy znakomicie ułatwiają interpretację i analizę danych.

      Wykresy tworzy się prosto i intuicyjnie. Należy:

      • wpisać do arkusza dane,
      • zaznaczyć dane (niekonieczne, ale zalecane),
      • wybrać odpowiednie polecenie do tworzenia (wstawiania) wykresów i narysować prostokątny obszar, w którym pojawi się wykres.

      W programach Calc i Excel 2003 pojawia się kreator wykresów. W czterech kolejnych oknach kreatora dokonuje się ustawień dotyczących wykresu.
      W programie Excel 2007 użytkownik może kliknąć na przycisku z wybranym typem wykresu, a wykres pojawi się w arkuszu. (Jest też możliwość wywołania kreatora).

      Po wstawieniu wykresu możliwa (i wskazana) jest jego modyfikacja:

      • wykres można przesunąć w inne miejsce, zmienić jego rozmiar,
      • można zmienić niemal wszystkie elementy,
      • można ustawić elementy, do których nie było dostępu w kreatorze.
      Przykłady różnych wykresów

       

      Tworzenie wykresów w trzech wymienianych programach różni się między sobą.
      Dlatego w rozdziale tym skoncentrowano się na ogólnych zasadach, bez omawiania szczegółów konkretnego programu.


      Co to są wykresy?

       


      Typy wykresów

      Do dyspozycji jest wiele typów i podtypów wykresów.
      Najpopularniejsze to kolumnowe, słupkowe, liniowe i kołowe.

      Poniżej zamieszczono przykłady wykresów różnego typu.
      Uwaga! Wykresy pochodzą z programu Calc. W programie Excel mogą się nieznacznie różnić wyglądem.

      Wykres kolumnowy:

       

      • Zawiera wszystkie dane.
      • Typ kolumnowy grupowany.
      • Legenda na dole.
      • Oś Y ma tytuł i zmienioną skalę.
      • Nad serią danych Szkoły podstawowe wyświetlają się etykiety.
      Wykres słupkowy:

       

      • Bez szkół zawodowych.
      • Słupkowy, serie w wierszach.
      • Oś X ma tytuł, oś Y nie.
      • Legenda po prawej.
      • Zmienione kolory serii zielony, pomarańczowy, niebieski.
      Wykres liniowy:

       

      • Tylko szkoły podstawowe i gimnazja.
      • Liniowy.
      • Pogrubione linie.
      • Pokazywane etykiety.
      • Zmieniona skala na osi Y od 1000 do 3000 co 500.
      Wykres kołowy:

       

      • Tylko rok 2005/06.
      • Pokazywane etykiety.
      • Zmienione kolory.
      Wykres kolumnowy skumulowany


      W wykresach skumulowanych wartości serii są do siebie dodane.


      Należy świadomie wybierać podtypy, które mają w nazwie słowo "skumulowany". Dane różnych serii są w tych podtypach "dodane" do siebie.


      Poniższy rysunek przedstawia dane, na podstawie których tworzone były wykresy.

      Dane do wykresu.
      Wykresy mogą przedstawiać wszystkie dane z tabeli lub tylko niektóre

       


      Typy wykresów

       


      Dane do wykresu

      Przed przystąpieniem do tworzenia wykresu należy wpisać do arkusza dane.
      Zwykle dane stanowią prostokątny obszar, w którym zarówno wiersze jak i kolumny liczb posiadają tekstowe nagłówki.

      Dane do wykresu - kolumny i wiersze posiadają tekstowe nagłówki.
      Przed wywołaniem kreatora należy zaznaczyć obszar B4:G7 (tytuł nie przechodzi z arkusza)


      Gdy kolumn (i wierszy) z danymi jest kilka, użytkownik wskazuje, czy dane mają być czytane kolumnami, czy wierszami, czyli gdzie znajdują się serie danych. W przykładzie przy czytaniu danych kolumnami na osi X znajdą się lata, a dla każdego roku powstanie 5 słupków, przy czytaniu danych wierszami na osi X znajdą się typy szkół, a dla każdego typu 3 słupki z latami.

      Gdy w pierwszej kolumnie lub w pierwszym wierszu znajdują się liczby (np. rok), kreator domyślnie traktuje je jako dane do wyświetlenia na wykresie w przypadku, gdy liczby te mają stanowić opis osi, należy zmienić ustawienie.

      Dane do wykresu - pierwsza kolumna zawiera liczby.
      Na wykresie pokażą się dwie serie trzeba zmienić ustawienie, żeby pierwsza kolumna zawierała opisy osi (lub w programie Excel wybrać wykres punktowy)


      Nie zawsze wszystkie dane zawarte w obszarze mają znaleźć się na wykresie (np. należy zrobić wykres z pierwszej i dwóch ostatnich kolumn). W takim przypadku należy albo

      • zaznaczyć obszar nieciągły (przytrzymując klawisz Ctrl),

      albo

      • zaznaczyć cały obszar i w kreatorze usunąć niepotrzebne serie danych (działa w programie Excel).
      Zaznaczone zakresy nieciągłe tylko niektóre dane znajdą się na wykresie


      quiz_html_arkusze_8_jak_zaznacza_sie_obszary_nieciagle


      Dane do wykresu

       


      Wstawianie wykresów

      Wykresy wstawia się za pomocą:
      Calc: pasek Standardowy >> przycisk Wstaw wykres lub menu Wstaw >> Wykres,
      Excel 2003: pasek Standardowy >> przycisk Kreator wykresów lub menu Wstaw >> Wykres,
      Excel 2007: karta Wstawianie >> grupa Wykresy.

      Wstawianie wykresów w programie Calc

       

      Wstawianie wykresów w programie Excel 2003

       

      Wstawianie wykresów w programie Excel 2007


      Dobrze jest przed rozpoczęciem wstawiania zaznaczyć dane, które mają znaleźć się w arkuszu.


      Wstawianie wykresów

       


      Kreator wykresów

      W programach Calc i Excel 2003 wykres tworzy się za pomocą kreatora.
      Po wywołaniu kreatora użytkownik musi narysować w arkuszu prostokątny obszar, do którego system wstawi wykres.

      W oknach kreatora wykresów użytkownik ustala m.in.:

      • zakres danych w arkuszu, które mają być przedstawione na wykresie (lepiej je wcześniej zaznaczyć),
      • ułożenie danych na wykresie (co na osi X, co na osi Y - serie danych),
      • typ i podtyp wykresu (np kolumnowy, grupowany),
      • elementy wykresu (np. tytuł wykresu, tytuły osi, położenie legendy),
      • położenie wykresu (w arkuszu z danymi czy w nowym arkuszu).
      Pierwsze okno kreatora wykresów w programie Calc


      Ustawienia dokonywane w kreatorze zależą ściśle od wybranego typu wykresu.
      Zwykle użytkownik akceptuje wiele automatycznych ustawień np. skalowanie osi (skala na osi dopasowuje się do danych).


      Kreator wykresów

       


      Przykład wykresu kolumnowego

      Oto przykład wykresu, który można utworzyć, przechodząc przez okna kreatora, niemalże bez dokonywania ustawień.

      Wykres kolumnowy

       

      Wykres kolumnowy jest domyślnym wykresem. Po zaznaczeniu danych, narysowaniu obszaru i wywołaniu kreatora wykresów wystarczy klikać na przycisku Dalej, wpisać tytuł wykresu i zakończyć tworzenie.

      Dane do przykładowego wykres kolumnowego, zaznaczone przed rozpoczęciem wstawiania

       

      Poniższy film pokazuje proces tworzenia wykresu kolumnowego.



       


      Przykład wykresu kolumnowego

       


      Zadanie 8.1 Utworzenie wykresu kolumnowego


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Wykres kolumnowy utwórz wykres przedstawiony na poprzedniej stronie.


      Zadanie 8.1 Utworzenie wykresu kolumnowego

       


      Przykład wykresu kołowego

      Przedstawiony poniżej wykres kołowy zawiera dane tylko z jednego wiersza.

      Wykres kołowy


      Wykres kołowy tworzony jest na podstawie jednej serii danych. W przykładzie zaznaczono dwa wiersze z danymi wiersz nagłówkowy i wiersz z danymi dla roku 2006/07. Zmieniono układ serie danych znajdują się w wierszach.

      Dane do wykresu kołowego.
      Taki obszar zaznaczono przed rozpoczęciem wstawiania wykresu

       

      Przebieg tworzenia wykresu pokazuje film.



       


      Przykład wykresu kołowego

       


      Zadanie 8.2 Tworzenie wykresu kołowego


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Wykres kołowy utwórz wykres przedstawiony na poprzedniej stronie.


      Zadanie 8.2 Tworzenie wykresu kołowego

       


      Elementy wykresu

      Wykres składa się z wielu elementów.
      Poniższy rysunek pokazuje typowe elementy na przykładzie wykresu kolumnowego. Są to m.in.:

      1. obszar wykresu (zewnętrzny prostokąt),
      2. tytuł wykresu napis tytułowy, zwykle u góry,
      3. etykiety danych wartości liczbowe lub opisy nad elementami reprezentującymi dane,
      4. obszar kreślenia (tam gdzie znajdują się skale, słupki czy kolumny),
      5. legenda (co przedstawiają serie danych),
      6. oś X (oś kategorii) posiada tytuł, etykiety, skalę wartości,
      7. oś Y (oś wartości) posiada tytuł, etykiety, skalę wartości,
      8. linie siatki (główne i pomocnicze)(kreski dla określonych wartości),
      9. serie danych składające się z punktów danych (10,11,12); serie i punkty mogą mieć etykiety (3).



      Typowe elementy wykresu na przykładzie wykresu kolumnowego



      quiz_html_arkusze_8_na_rysunku_napisy_nad_granatowymi


      Elementy wykresu

       


      Modyfikacja wykresu

      Po wstawieniu wykresu możliwa jest modyfikacja większości jego elementów.

      Narzędzia do modyfikacji wykresów pasek Formatowanie, menu podręczne


      W trybie edycji wykresu:

      • pojawia się dodatkowy pasek narzędzi (Calc, Excel 2003),
      • pojawia się menu Wykres (Excel 2003) (w miejsce menu Dane),
      • po najechaniu na element wyświetla się jego etykietka,
      • dwukrotne kliknięcie na obiekcie wywołuje okno formatowania danego obiektu,
      • w menu podręcznym pojawia się opcja zmiany właściwości danego obiektu (Calc Właściwości obiektu, Excel Formatuj...).

      Aby przejść do edycji wykresu, należy na wykresie kliknąć dwukrotnie (Calc) lub jednokrotnie (Excel).


      Modyfikacja wykresu

       


      Zadanie 8.3 Modyfikacja wykresu



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Modyfikacja wykresu wstaw i zmodyfikuj wykres zgodnie z poniższymi wskazówkami.

      Zmieniony wykres

       

      Dokonane zmiany:

      1. legenda na dole,
      2. seria Szkoły podstawowe ma etykiety danych,
      3. seria Szkoły zasadnicze ma kolor pomarańczowy,
      4. skala na osi Y ma jednostkę 500.


       



       



       




      Sposoby wykonywania modyfikacji wykresu w programach Calc i Excel różnią się dość znacznie.

       


      Upewniaj się, że zaznaczyłeś (kliknięcie, dwukrotne kliknięcie, prawy przycisk myszki) ten element wykresu, który chcesz modyfikować (a nie np. obszar wykresu zamiast osi).

       


      Zadanie 8.3 Modyfikacja wykresu

       


      Zadanie 8.4 Powierzchnia kontynentów – Słupkowy


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Powierzchnia kontynentów narysuj wykres zbliżony do poniższego.

      Wykres słupkowy przedstawiający powierzchnię kontynentów.
      Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kontynent
      pobrano 7.12.2007

       

      Dane do wykresu

       


      Zadanie 8.4 Powierzchnia kontynentów – Słupkowy

       


      Zadanie 8.5 Powierzchnia kontynentów – Kołowy


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Powierzchnia kontynentów narysuj wykres zbliżony do poniższego.

      Wykres kołowy przedstawiający powierzchnię kontynentów jako procent całej powierzchni.
      Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kontynent
      pobrano 7.12.2007

       


      Do wykresu kołowego nie potrzeba obliczać udziałów procentowych. Wykres ma możliwość wyświetlania etykiet serii danych jako udziały procentowe.
      Opcję tę posiadają także niektóre inne typy wykresów.

       


      Zadanie 8.5 Powierzchnia kontynentów – Kołowy

       


      Zadanie 8.6 Ludność świata


      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Ludność świata utwórz wykres podobny do przedstawionego poniżej.

      Dane i wykres "Ludność świata"

       


      Ten wykres jest specyficzny.
      Zarówno w pierwszym wierszu jak i w pierwszej kolumnie występują etykiety danych.
      W arkuszu Calc zmienia się to na pierwszym ekranie kreatora.
      W arkuszu Excel warto wybierać typ punktowy (lub zmieniać serie danych).


      Zmodyfikuj wykres, by spełniał podane wymagania:

      1. tytuł wykresu (tytuł główny) - duży rozmiar czcionki, pogrubienie,
      2. tytuł osi Y (w mld) - duży rozmiar czcionki, pogrubienie,
      3. skala na osi Y - co 1 mld,
      4. jednostki na osiach - duży rozmiar czcionki, pogrubienie,
      5. seria danych - kolor brązowy,
      6. etykiety danych - występują jako wartość, duży rozmiar czcionki, pogrubienie.

      Zadanie 8.6 Ludność świata

       


      Zadanie 8.7 Funkcja liniowa – Prezentacja

      W tym rozdziale zaprezentowano przykład zastosowania arkusza kalkulacyjnego w nauczaniu matematyki na lekcji o funkcji liniowej.
      Po otwarciu arkusza uczniowie zmieniają współczynniki w równaniu funkcji liniowej, a program rysuje wykres. Na tej podstawie zdobywają wiedzę o roli współczynników.


      Pobierz plik arkusza. Otwórz arkusz Funkcja liniowa.
      Wypróbuj działanie arkusza.

      Arkusz prezentujący wykres funkcji liniowej w zależności od wpisanych współczynników funkcji


      Uwagi:

      1. W polach z tłem błękitnym uczniowie wpisują wartości współczynników.
      2. W polach z tłem żółtym są formuły.
      3. Wykres ma ustalony "na sztywno" zakres argumentów x (od 0 do 50) skala osi X.
      4. Wykres ma ustalony "na sztywno" wartości Y (od 0 do 50) skala osi Y.

       






      Quiz należy rozwiązywać przy otwartym arkuszu Wykres funkcji liniowej.

      quiz_html_arkusze_funkcja_liniowa_1
      quiz_html_arkusze_funkcja_liniowa_2


      Zadanie 8.7 Funkcja liniowa – Prezentacja

       


      Przeznaczenie kursu, wymagania wstępne



      Utwórz arkusz analogiczny do przedstawionego w poprzednim podrozdziale. Arkusz powinien obliczać wartości funkcji liniowej (formuły) i rysować wykres.

      Kilka informacji o budowie arkusza:

      • W zakresie B15 : B25 znajdują się wartości X.
      • W zakresie C15 :C25 obliczają się wartości funkcji.
      • Zakres B15 : C25 stanowi dane do wykresu.
      • W komórce I9 tworzony jest wzór funkcji z aktualnymi współczynnikami (opcjonalnie).
      • Dla lepszej widoczności nie wyświetlają się linie siatki w skoroszycie.
      • Wykres ma "na sztywno" wpisaną skalę na obu osiach.

      Przeznaczenie kursu, wymagania wstępne


       


      Plik do rozdziału 9

      W pliku znajdują się dane do rozdziału 9.


      9_operacje_na_danych.ods Plik do rozdz. 9 dla programu Calc.


      9_operacje_na_danych.xls Plik do rozdz. 9 dla programu Excel.



       


      Plik do rozdziału 9

       


      Co to są operacje na danych?

      Często dane w arkuszu mają postać tabeli.

      W tabelach (zwanych też listami) można wykonywać szereg operacji ułatwiających reorganizację i analizę zawartości. Do operacji na danych należą:

      • sortowanie zmiana kolejności występowania wierszy tabeli, poukładanie według określonego kryterium (np. nazwiska, daty urodzenia, wyniku sportowego),
      • filtrowanie wyświetlenie danych spełniających warunek, a chwilowe "ukrycie" pozostałych danych np. pokazanie osób z jednej miejscowości, dat z określonego miesiąca,
      • sprawdzanie poprawności wpisywanych danych (np. ustalenie, że w danym zakresie można wprowadzać tylko liczby dodatnie),
      • sumy częściowe (podsumowanie danych w grupach wartości),
      • tabela przestawna (pilot danych) (słynna ang. Pivot table) trójwymiarowe podsumowanie danych.

      Arkusze kalkulacyjne dają użytkownikowi wygodne narzędzia do reorganizacji danych.
      W niniejszym rozdziale zostaną omówione mechanizmy sortowania i filtrowania.

      Przykład zamieszczony poniżej pokazuje zastosowanie filtrowania i sortowania.

      Tabela z wynikami wybrane tylko dziewczynki, posortowanie według wyników biegu na 100m



      Dane wpisane do arkusza powinny mieć określony układ:

      • w pierwszym wierszu tabeli są nagłówki kolumn (zazwyczaj wyróżnione jakimś sformatowaniem np. pogrubione lub z tłem),
      • w kolejnych wierszach tabeli są dane, nie ma wolnych wierszy pomiędzy danymi,
      • dane w kolumnach są jednego rodzaju np. w kolumnie B tylko nazwiska, w kolumnie C imiona,
      • zazwyczaj kolumny nie są podsumowane.

      Co to są operacje na danych?

       


      Sortowanie

      Sortowanie to zmiana kolejności wierszy w tabeli.
      Możliwe jest sortowanie:

      • rosnące lub malejące,
      • według jednej kolumny lub według kilku kolumn.

      W poniższym przykładzie tabela zawiera wyniki 3 dyscyplin olimpiady sportowej.

      Tabela, którą można sortować na wiele sposobów.
      Zaznaczono przyciski do sortowania na pasku Standardowym rosnąco i malejąco



      W przykładzie dzięki sortowaniu można zmienić kolejność wierszy np. tak, by u góry tabeli byli uczniowie, którzy uzyskali najlepszy czas w biegu (sortowanie rosnące) lub skoku wzwyż (sortowanie malejące).

      Typowym przykładem na sortowanie według dwóch kolumn jest konieczność posortowania listy według nazwisk i imion (gdy w przypadku tego samego nazwiska decyduje imię).
      W przykładzie sortowania według dwóch kolumn wskazane byłoby np. "poukładanie" wyników według płci, a w ramach płci według uzyskanego czasu biegu.

      Przywrócenie pierwotnej kolejności w tabeli jest możliwe tylko poprzez przycisk Cofnij (jeżeli sortowanie odbyło się przed chwilą) lub poprzez sortowanie według innej kolumny (jeżeli pierwotna kolejność nie była przypadkowa).



      quiz_html_arkusze_9_przy_sortowaniu_rosnacym_data_urodzenia


      Sortowanie

       


      Sortowanie wg jednej kolumny

      Do sortowania według jednej kolumny służą:
      Calc, Excel 2003: dwa przyciski na pasku narzędzi Standardowy przycisk Sortuj rosnąco i przycisk Sortuj malejąco,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Edycja >> przycisk Sortuj i filtruj
      (lub karta Dane >> grupa Sortowanie i filtrowanie >> przycisk Sortuj rosnąco i przycisk Sortuj malejąco.

      Przyciski do sortowania na pasku narzędzi Standardowy


      Uwaga! Przyciski Sortuj rosnąco i Sortuj malejąco działają różnie w omawianych programach.
      Calc: należy zaznaczyć zakres sortowania (bez nagłówka tabeli, wszystkie kolumny z danymi). Kliknięcie przycisku sortuje według pierwszej (od lewej) kolumny w zaznaczonym zakresie. Nie da się więc poprzez kliknięcie przycisku posortować według kolumny znajdującej się w środku zakresu. Jest to mało wydajny mechanizm, lepiej od razu zastosować menu Dane >> Sortuj.

      Excel: wystarczy umieścić kursor w wybranej kolumnie i kliknąć na przycisku, aby nastąpiło sortowanie według kolumny, w której znajduje się kursor.


      Sortowanie wg jednej kolumny

       


      Zadanie 9.1 Sortowanie wg jednej kolumny



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Sortowanie 1 posortuj dane wg najlepszego wyniku w biegu, a następnie według najlepszego wyniku w skoku.
      (wyjątkowo w tym zadaniu układ danych dla programu Calc i Excel różnią się między sobą).


      Zadanie 9.1 Sortowanie wg jednej kolumny

       


      Sortowanie wg kilku kolumn

      Przy sortowaniu według kilku kolumn o kolejności decyduje pierwsza wybrana kolumna sortowania, a przy jednakowej wartości w pierwszej kolumnie - druga kolumna (np. przy tym samym nazwisku decyduje imię).

      Do sortowania według kilku kolumn należy wybrać:

      Calc, Excel 2003
      : menu Dane >> Sortuj,
      Excel 2007: karta Dane >> grupa Sortowanie i filtrowanie >> przycisk Sortuj.

      W oknie Sortowanie
      należy ustalić kolumny decydujące o kolejności.

      Okno Sortowanie, które umożliwia sortowanie wg 3 kolumn


      W przykładzie przy ustawieniu sortowania jak na powyższym obrazku u góry tabeli pokażą się dziewczynki, od skaczącej najdalej, a po dziewczynkach chłopcy.

       



       


      Sortowanie wg kilku kolumn

       


      Zadanie 9.2 Sortowanie wg kilku kolumn



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Sortowanie 2 posortuj dane według podanych w pliku kryteriów.


      Zadanie 9.2 Sortowanie wg kilku kolumn

       


      Filtrowanie – Autofiltr

      Filtrowanie to wyświetlenie danych spełniających warunek, a chwilowe "ukrycie" pozostałych danych.

      Bardzo przydatnym mechanizmem jest Autofiltr.
      Autofiltr zamienia nagłówki kolumn w listy rozwijane, w których można wybierać żądane wartości.

      Tabela z włączonym autofiltrem wybrano filtrowanie klasy Ib,
      pozostali uczniowie są "ukryci"


      Aby włączyć autofiltr, należy:

      1. umieścić kursor w dowolnej komórce tabeli z danymi,
      2. wywołać polecenie włączenia autofiltru.

      Polecenie włączenia autofiltru to:

      Calc, Excel 2003:
      menu Dane >> Autofiltr,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Edycja >> przycisk Sortuj i filtruj >> polecenie Filtruj
      (lub karta Dane >> grupa Sortowanie i filtrowanie >> przycisk Filtruj).

      Następnie należy wybierać potrzebne wartości na liście rozwijanej odpowiedniej kolumny.

      Powrót do wyświetlania wszystkich wartości w kolumnie następuje poprzez wybranie na liście rozwijanej opcji Wszystkie.

      Wybór kryterium jednocześnie w kilku kolumnach zawęża zakres danych np. ustawienie klasy Ib i płci chłopcy pokaże chłopców z Ib.

       



       

      quiz_html_arkusze_9_ktore_polecenie_na_liscie_autofiltr


      Filtrowanie – Autofiltr

       


      Zadanie 9.3 Autofiltr



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Filtrowanie 1 włącz autofiltr i wykonaj podane filtrowanie.


      Zadanie 9.3 Autofiltr

       


      Filtrowanie – (Nie)standardowe

      W filtrowaniu przydatne są również możliwości:

      • rozszerzania wyboru alternatywa kryteriów (operator LUB) np. z Krakowa lub z Nowego Sącza,
      • podania przedziału (np. większe od 100, zaczynający się na W).

      Filtr ten nazwano Standardowym (Calc) bądź Niestandardowym (Excel).

      Poniższy rysunek pokazuje ustawienie filtrowania zawodników z klasy Ia lub Ib.

      Ustawienie filtru standardowego, by pokazywał zawodników z dwóch klas


      Poniższy zrzut pokazuje ustawienie filtrowania zawodników, którzy w skoku w dal uzyskali wynik lepszy niż 2m.

      Zakres jako warunek filtrowania w filtrze Standardowy


      Ustawienia te wywołuje się:
      Calc: menu Dane >> Filtr >> Filtr Standardowy lub poprzez polecenie Standardowy na liście rozwijanej Autofiltru,
      Excel 2003: poprzez polecenie Niestandardowe w liście rozwijanej Autofiltru,
      Excel 2007: karta Narzędzia główne >> grupa Edycja >> przycisk Sortuj i Filtruj >> polecenie Sortowanie niestandardowe lub poprzez menu Dane >> polecenie Filtruj >> na liście rozwijanej Autofiltru >> Filtry tekstu >> Filtr niestandardowy.

      Uwaga! Filtr niestandardowy w programie Excel nie umożliwia projektowania warunku LUB na danych z różnych kolumn.





      quiz_html_arkusze_9_ile_kryteriow_mozna_podac_filtr


      Filtrowanie – (Nie)standardowe

       


      Zadanie 9.4 Filtry



      Otwórz plik z danymi do rozdziału.
      W arkuszu Filtrowanie 2 wykonaj filtrowanie według podanych kryteriów.


      Zadanie 9.4 Filtry

       


      KONIEC

      To już koniec podręcznika Arkusze kalkulacyjne część I.


      Krótka (przybliżona) statystyka kursu: 138 stron umieszczonych w 9 rozdziałach, 125 rysunków, 41 animacji (filmów), 13 interaktywnych apletów, ok. 40 pytań quizowych, 16 skoroszytów do ćwiczeń (8 plików .ods i 8 plików .xls), a w nich 48 arkuszy .

      Do zobaczenia w następnych kursach i podręcznikach!

      KONIEC