1.1. Rodzaje prognoz pogody

Rodzaje prognoz pogody
Rodzaje prognoz pogody



Przed planowaniem aktywności w terenie (wycieczce, rekreacji, uprawianiu różnego rodzajów sportów) koniecznie należy sprawdzić prognozy pogody. Są one powszechnie dostępne w różnych środkach masowego przekazu, zwłaszcza w telewizji, radiu i w Internecie (patrz wykład dostępny na stronie open_in_new).

Nie każdy jednak wie, że prognozy pogody są różnego rodzaju i też różna jest ich sprawdzalność. Często złościmy się, gdy pogoda jest inna od tej przewidywanej, ale czy na pewno wiemy jak interpretować prognozę pogody?



czas

Ze względu na czas wyróżnia się następujące prognozy pogody (Tabela 1):

  • natychmiastowe, tzw. „na teraz”;
  • ultrakrótkoterminowe;
  • krótkoterminowe;
  • średnioterminowe;
  • długoterminowe.
obszar

Ze względu na obszar wyróżnia się następujące prognozy pogody:

  • lokalne, dla określonej miejscowości;
  • regionalne, dla poszczególnych regionów danego kraju;
  • dla całego kraju.
odbiorcy

Ze względu na odbiorców wyróżnia się następujące prognozy pogody:

  • ogólne, dla masowego odbiorcy;
  • specjalistyczne, np. dla lotnictwa, rybołówstwa, żeglarzy, osłony hydrologicznej, komunikacji lądowej, energetyki i ciepłownictwa.



Rodzaj prognozyOkres ważnościDane wejściowePrzykłady prognoz
Natychmiastowa do 2 h obserwacje naziemne (depesze SYNOP, SHIP, TEMP, STORM/AVIO, MET REPORT, METAR), dane z posterunków telemetrycznych, meldunki z powietrza (AIREP), dane z systemów: satelitarnego, radarowego (POLRAD), detekcji i lokalizacji wyładowań (PERUN), mapy synoptyczne dolne i górne, diagramy termodynamiczne, dane z modeli nowcastingowych (SCENE, INCA-PL2, MERGE) ostrzeżenie przed burzą, prognozy na "ratunek" prognozy lotnicze typu TREND, prognoza lotnicza na trasę komunikat meteorologiczny (KOMET) ostrzeżenia lotniskowe o groźnych zjawiskach
Ultra-krótkoterminowa 2-12 h jak wyżej oraz dane z modeli mezoskalowych (ALADIN, AROME, COSMO) i in. prognoza lotnicza: na trasę, TAF FC i FT, SIGMET, SIGMET WV, AIRMET, SIGNIFICANT, GAFOR, GAMET prognoza rybacka, prognoza hydrologiczna (opadów), ostrzeżenia o groźnych zjawiskach (ogólne i lotniskowe) komunikat meteorologiczny (KOMET)
Krótkoterminowa 12-72 h dane z systemów: satelitarnego, radarowego (POLRAD), detekcji i lokalizacji wyładowań (PERUN), mapy synoptyczne dolne i górne, diagramy aerologiczne, dane z modeli mezoskalowych i regionalnych (GFS, ECMWF, ICON, GEM, ARPEGE, ALARO, AROME, COSMO) i in. prognoza ogólna, prognoza lotnicza TAF FT, prognoza niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych (PRONIEB), prognoza zagrożeń (PROZAG) prognoza hydrologiczna (opadów), ostrzeżenia o groźnych zjawiskach (ogólne i lotniskowe), meteogramy
Średnioterminowa 72-168/240 h dane z modeli mezoskalowych (GFS, ECMWF, ICON, GEM) oraz regionalnych prognoza ogólna, prognoza niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych (PRONIEB)
Długoterminowa Miesięczna 1 miesiąc modele hydrometryczne, dane empiryczne, analogi i sieci neuronowe (IMGW-Reg, IMGW-Bayes, wyniki modeli NOAA i ECMWF) prognoza na miesiąc z wyszczególnieniem w poszczególnych dekadach: średniej temperatury powietrza i sumy opadów
Długoterminowa Sezonowa 3 miesiące (pora roku) przebieg temperatury wód powierzchniowych Atlantyku w poprzedzającym półroczu prognoza na porę roku z wyszczególnieniem: średniej temperatury, sumy opadów, liczby dni z opadem w kolejnych miesiącach
Klimatyczna ok. 2 lat - Nie opracowywana w IMGW

Źródło: na podstawie artykułu Adamczyk Z., Jania K., 2005, Porozmawiajmy o … klasyfikacji prognoz pogody, Gazeta IMGW, 3, 36-38, uzupełnione i zaktualizowane



Najczęściej spotykamy się z prognozami pogody: krótko- i średnioterminowymi, regionalnymi, ogólnymi. Właściwie tylko prognozy natychmiastowe i ultrakrótkoterminowe docierają do nas w przypadku zagrożenia burzami i intensywnymi opadami. Warto jednak zapoznać się też z innymi ostrzeżeniami meteorologicznymi, które są podawane na stronach internetowych (np. na stronie open_in_new).

Pracownicy Biur Prognoz IMGW-PIB (synoptycy) na bieżąco opracowują nie tylko prognozę pogody, ale też ostrzeżenia meteorologiczne i hydrologiczne, które ogłaszane są m.in. na stronie internetowej tego instytutu open_in_new oraz rozsyłane zgodnie ze wspomnianym Rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej do różnych odbiorców, w tym m.in. do Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) i Centrów Zarządzania Kryzysowego w poszczególnych jednostkach administracyjnych w kraju (wojewódzkich, powiatowych i gminnych).

Kryteria ostrzeżeń są różne. Można je znaleźć m.in. na stronieopen_in_new), z tym że czas ich ogłoszenia jest różny dla poszczególnych zjawisk. Na przykład ostrzeżenie przed upałem i mrozem ogłaszane jest na 24 godziny wcześniej, przed intensywnymi opadami deszczu na 10 godzin wcześniej, a przed burzami tylko 4 godziny wcześniej.


Prognozy pogody są różnie przedstawiane. Najczęściej stosuje się wielorakiego rodzaju grafikę, która w szybki i prosty sposób ma informować odbiorcę o prognozowanych warunkach meteorologicznych. Taka grafika jest umieszczona na mapie, całej Polski lub tylko regionów, albo dotyczy nazw większych miast. Trzeba pamiętać, że dla mniejszych miejscowości lub regionów warunki meteorologiczne są interpolowane (przybliżone), w związku z tym mogą być mniej dokładne, zwłaszcza w obszarze o urozmaiconej rzeźbie terenu, szczególnie w górach.

W przypadku, gdy zależy nam na szczegółowej charakterystyce prognozowanych warunków pogodowych w regionie, do którego się udajemy, powinniśmy korzystać z bardziej profesjonalnych źródeł, w których prognoza pogody podawana jest nie tylko w postaci prostej grafiki, ale tej bardziej skomplikowanej, dokładnej, w postaci tekstowej. Aby móc poprawnie korzystać z tego typu prognoz pogody trzeba posiadać już nieco więcej wiedzy na ten temat oraz nabrać doświadczenia z ich korzystania.




Następny rozdział: Jak korzystać z prognozy pogody »

Last modified: Monday, 17 January 2022, 6:11 PM