Drukuj książkęDrukuj książkę

PODSTAWY EDYTORÓW TEKSTU - OBSZERNY PODRĘCZNIK

Jest to podręcznik omawiający podstawy pracy z edytorem (procesorem) tekstu Microsoft Office Word 2007.

Podręcznik jest przeznaczony dla początkujących użytkowników.

Serwis: Uniwersytet Jagielloński bez Granic
Kurs: ICT DLA KAŻDEGO: EDYTORY TEKSTU
Książka: PODSTAWY EDYTORÓW TEKSTU - OBSZERNY PODRĘCZNIK
Wydrukowane przez użytkownika: Gość
Data: wtorek, 21 maj 2019, 22:30

Spis treści


 

Cele kursu

Kurs Podstawy edytorów tekstu ma za zadanie przygotowanie uczestników do posługiwania się programami typu procesor tekstu (rozbudowany edytor tekstu) w zakresie przedstawionym poniżej.


Program kursu obejmuje:

  • wpisywanie i modyfikowanie tekstu,
  • formatowanie tekstu,
  • umieszczanie i formatowanie tabel w dokumentach tekstowych,
  • umieszczanie grafiki, obrazów z plików,
  • umieszczanie pól tekstowych,
  • definiowanie ustawień strony i drukowanie.


Uczestnik, aktywnie korzystający z kursu, będzie w stanie wykorzystać edytor tekstowy Microsoft Office Word 2007 do tworzenia poprawnie sformatowanych i atrakcyjnych graficznie dokumentów tekstowych.

Cele kursu

 

Krótki opis podręcznika

W niniejszym podręczniku opisane zostały podstawy obsługi procesorów (rozbudowanych edytorów) tekstu na przykładzie programu Microsoft Office Word 2007.


Pierwszy rozdział zawiera wyjaśnienie podstawowej terminologii (co to jest według różnych źródeł edycja, korekta, redakcja). Ponadto w rozdziale tym wyjaśniono, co to jest formatowanie tekstu, a także zamieszczono krótki opis popularnych procesorów (edytorów) tekstowych.

Kolejny rozdział zawiera informacje o podstawowych sposobach wprowadzania, edycji i formatowania tekstu. Przedstawiono tam m.in. formatowanie akapitów, wykorzystanie tabulatorów, listy punktowane i numerowane.

Trzeci rozdział poświęcony jest tabelom.

Rozdział czwarty zawiera informacje o umieszczaniu obrazów z plików (np. zdjęć) i innych elementów graficznych w dokumentach tekstowych.

Rozdział piąty dotyczy ustawień strony (m.in. nagłówka i stopki) oraz drukowania.

Tematyka wielu przykładów nawiązuje do działalności szkoły.

Oprócz opisów i rysunków podręcznik zawiera poradniki filmowe, propozycje zadań i odnośniki do plików wykorzystywanych w zadaniach.

Krótki opis podręcznika

 

Zastosowane konwencje i techniki

Zadania

Większość stron kończy się krótkim zadaniem lub zadaniami.



Zadanie obejmuje polecenia, które należy wykonać w zamieszczonym do pobrania lub nowym dokumencie tekstowym. W związanych z zadaniem plikach do pobrania oprócz odpowiednich danych (tekst, tabela itp.) wykorzystywanych w zadaniu, może się znajdować poprawne rozwiązanie (wzorzec).

Pliki do pobrania

Poprzez ramkę Pobierz plik użytkownik może pobrać potrzebne pliki.
Większość plików zapisana jest w formacie Microsoft Office Word 2003 (.doc). Dzięki temu mogą być poprawnie otwierane nie tylko w programie Microsoft Office Word 2007, ale również w starszej wersji Microsoft Office Word 2003. W pewnych przypadkach zastosowany jest format Microsoft Office Word 2007 (.docx) — tam, gdzie stosowane są elementy niemające dokładnych odpowiedników w wersji 2003.


zadanie1.doc - Plik do pobrania. W celu pobrania pliku należy kliknąć w nazwę.

Poradniki filmowe

Sposób wykonania niektórych operacji zaprezentowano w poradnikach filmowych. Filmy przedstawiają użycie programu Microsoft Office Word 2007. Sposób wykonania podobnych czynności w innych programach, np. w Microsoft Office Word 2003 lub OpenOffice.org Writer jest inny (m.in. w związku z inną koncepcją rozmieszczenia przycisków i zastosowaniem tzw. Wstążki).


Symbole (znaki specjalne).
W filmach wykorzystywany jest program Microsoft Office Word 2007.


Aplety

W treści kursu napotkać można aplety, czyli krótkie programy, ułatwiające przyswojenie pewnych zagadnień. W wielu przypadkach można je też potraktować jako formę sprawdzenia swojej wiedzy i umiejętności. Poniżej zamieszczony został jeden z takich apletów.

 

Zastosowane konwencje i techniki
Wprowadzenie


 

Edytory, procesory, redakcja, adiustacja

Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku termin edycja w słowniku języka polskiego miał jedno znaczenie ogłoszenie (wydanie) dzieła drukiem. Według słownika z tamtego okresu słowo edytor określa wydawcę lub osobę przygotowującą czyjeś dzieło do druku. Prace edytorskie są to więc prace związane z przygotowaniem dzieła do druku. Związany z edycją termin adiustacja oznacza przygotowanie tekstu do druku pod względem stylistycznym, ortograficznym i graficznym. Z kolei redakcja oznacza opracowanie tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym, ale też przygotowanie tekstu do druku. Dla słowa redagować w słowniku można odnaleźć również znaczenie "sprawdzać i poprawiać tekst, przygotowując go do druku".

Wraz z rozwojem programów komputerowych, służących do zapisywania i drukowania tekstu słowo edytor zaczęło określać takie właśnie programy, a słowa edycja zaczęto używać w znaczeniu wpisywania i modyfikowania (poprawiania) tekstu przy pomocy programu edytora tekstu (ang. text editor). Pierwsze edytory tekstu nie miały zbyt wielu możliwości w zakresie przygotowania tekstu do druku. W zasadzie można było jedynie wpisywać i poprawiać litery oraz inne znaki. Nie można było stosować różnych krojów pisma, pisać w różnych kolorach, łączyć tekstu z grafiką itd. Z biegiem czasu zaczęły się jednak pojawiać programy, dające takie możliwości. Programy te działały w tzw. trybie graficznym WYSIWYG (What You See Is What You Get). Taki tryb działania oznacza, że na ekranie monitora prezentowane są efekty wprowadzanych zmian wyglądu i jednocześnie wygląd na ekranie jest taki sam (lub bardzo podobny) jak na wydruku. Aby odróżnić proste edytory od bardziej zaawansowanych programów, te ostatnie zaczęto nazywać procesorami tekstu (ang. word processors). Przykładami procesorów tekstu są programy Microsoft Office Word (z pakietu programów Microsoft Office) oraz OpenOffice.org Writer.

Większość współczesnych procesorów tekstu pozwala na bardziej zaawansowane czynności, takie jak wstawianie do dokumentu różnych obiektów np. tabel dynamicznie edytowalnych w innych programach, osadzanie elementów graficznych wewnątrz dokumentu lub łączenie z obiektami w innych plikach (w systemach operacyjnych Windows technologia ta nazywa się OLE - Object Linking and Embedding ), a także tworzenie grafiki wewnątrz dokumentu. Programy tego typu potrafią obliczać statystyki dokumentu (liczbę znaków, stron, akapitów itp.), umożliwiają stosowanie podpisów elektronicznych, chronią dokumenty hasłem, przechowują historię zmian. W dokumentach mogą znajdować się także odnośniki do stron internetowych, elementy animowane, automatycznie tworzone spisy treści, spisy tabel itd.

Jednocześnie procesory tekstu posiadają moduły, pomagające w poprawnym pisaniu, takie jak: sprawdzanie pisowni, gramatyki, stylu, proponowanie wyrazów bliskoznacznych. Bezpośrednio z procesorów tekstu można także wysyłać pocztę elektroniczną oraz przygotowywać dokumenty do publikowania w postaci stron WWW. W niektórych procesorach tekstu dostępne są nawet moduły rozpoznawania mowy (choć na razie nie dla języka polskiego), umożliwiające dyktowanie tekstu i automatyczne zapisywanie w dokumencie.

Ze względu na prawie całkowity zanik programów realizujących jedynie prostą edycję tekstów, bez możliwości ich formatowania, często pojęcie "edytor tekstu" jest używane w stosunku do procesora tekstu. W wielu przypadkach pojęcia te stosuje się zamiennie (mając na myśli procesor). Tak też będzie w tym kursie.

Edytory, procesory, redakcja, adiustacja

 

Formatowanie tekstu

Krój czcionek

Formatowanie obejmuje między innymi wybór kroju (zestawu) czcionek oraz określenie pewnych dodatkowych cech wybranych czcionek.

Krój czcionek (krój pisma) to charakterystyczny obraz kompletu znaków pisma, o jednolitych podstawowych cechach graficznych, m.in. stylu, proporcji, układzie lub kształcie szeryfów (czyli małych ozdobnych kresek znajdujących się na znakach w wielu krojach). Kroje czcionek mają nazwy, np. Times New Roman, Calibra. Zamiast krój czcionki mówi się często po prostu czcionka.
Czcionki posiadające szeryfy nazywane są czcionkami szeryfowymi (serif), czcionki nieposiadające szeryfów to czcionki bezszeryfowe (sans serif).

Kroje czcionek mają swoje nazwy i różnią się od siebie kształtem znaków. Poniżej podane są przykłady. We współczesnych edytorach tekstowych dostępnych jest co najmniej kilkadziesiąt, a nawet setki krojów.

  • To jest czcionka o nazwie Tahoma.
  • To jest czcionka o nazwie Courier New.
  • To jest czcionka o nazwie Arial.
  • To jest czcionka o nazwie Times New Roman.

Spośród powyższych krojów (zestawów) czcionek Tahoma i Arial są krojami bezszeryfowymi, pozostałe dwa to kroje szeryfowe. Niektóre kroje są do siebie podobne. Wyżej przedstawiona czcionka Tahoma jest podobna do czcionki Arial, ale widoczne są drobne różnice, na przykład nieco inny jest kształt liter j, t, c, k, a itd.

Rozmiar czcionek

W edytorach tekstowych można definiować i zmieniać rozmiar czcionek. Zwykle rozmiar ten podawany jest w tak zwanych punktach (pt).

  • To jest czcionka Arial o rozmiarze 8 pt.
  • To jest czcionka Arial o rozmiarze 10 pt.
  • To jest czcionka Arial o rozmiarze 12 pt.
  • To jest czcionka Arial o rozmiarze 14 pt.
  • To jest czcionka Arial o rozmiarze 18 pt.


Dodatkowe cechy czcionek

Dla każdego zestawu czcionek można określić pewne dodatkowe cechy, jak na przykład kolor, pogrubienie, pochylenie, podkreślenie, przekreślenie, indeks dolny, indeks górny. Poniżej podane są przykłady. Wszystkie zapisane są tą samą czcionką o nazwie Trebuchet.

  • To jest tekst pochylony.
  • To jest tekst pogrubiony.
  • To jest tekst pochylony i pogrubiony.
  • To jest tekst podkreślony.
  • To jest tekst pochylony, pogrubiony i podkreślony.
  • To jest tekst przekreślony.
  • To jest indeks dolny oraz indeks górny. Indeksy używane są np. we wzorach H2O, E=mc2.
  • To jest tekst w kolorze niebieskim.

Sposób wyrównania tekstu

Formatowanie tekstu obejmuje również sposób wyrównania tekstu do krawędzi bocznych (do marginesów). Przykłady podane są poniżej. Proszę zwrócić uwagę, że przy zmianie rozmiaru tego okna (okna przeglądarki), w tekście zachowany zostaje sposób wyrównania tekstu (proszę to sprawdzić).

Tekst wyrównany do lewej krawędzi:
Teraz natomiast błąkaliśmy się w poszukiwaniu noclegu w plątaninie dróg i nie chciało nam się zwalniać, więc błękitne tablice z nazwami miejscowości odczytywaliśmy pobieżnie i z tym przyjemnym zdziwieniem dla języka węgierskiego, który sprawia, że podróż wymyka się geografii i zaczyna biec śladem baśni albo legendy w stronę dzieciństwa, gdy brzmienie i muzyka słów brały górę nad sensem (tekst pochodzi z książki Andrzeja Stasiuka Jadąc do Babadag).

Tekst wyrównany do prawej krawędzi:

Teraz natomiast błąkaliśmy się w poszukiwaniu noclegu w plątaninie dróg i nie chciało nam się zwalniać, więc błękitne tablice z nazwami miejscowości odczytywaliśmy pobieżnie i z tym przyjemnym zdziwieniem dla języka węgierskiego, który sprawia, że podróż wymyka się geografii i zaczyna biec śladem baśni albo legendy w stronę dzieciństwa, gdy brzmienie i muzyka słów brały górę nad sensem (tekst pochodzi z książki Andrzeja Stasiuka Jadąc do Babadag).


Tekst wyśrodkowany:

Teraz natomiast błąkaliśmy się w poszukiwaniu noclegu w plątaninie dróg i nie chciało nam się zwalniać, więc błękitne tablice z nazwami miejscowości odczytywaliśmy pobieżnie i z tym przyjemnym zdziwieniem dla języka węgierskiego, który sprawia, że podróż wymyka się geografii i zaczyna biec śladem baśni albo legendy w stronę dzieciństwa, gdy brzmienie i muzyka słów brały górę nad sensem (tekst pochodzi z książki Andrzeja Stasiuka Jadąc do Babadag).

Tekst wyjustowany (wyrównany do lewej i prawej krawędzi):
Teraz natomiast błąkaliśmy się w poszukiwaniu noclegu w plątaninie dróg i nie chciało nam się zwalniać, więc błękitne tablice z nazwami miejscowości odczytywaliśmy pobieżnie i z tym przyjemnym zdziwieniem dla języka węgierskiego, który sprawia, że podróż wymyka się geografii i zaczyna biec śladem baśni albo legendy w stronę dzieciństwa, gdy brzmienie i muzyka słów brały górę nad sensem (tekst pochodzi z książki Andrzeja Stasiuka Jadąc do Babadag).

Poniższy aplet przedstawia sposoby wyrównania tekstu.


Formatowanie tekstu

 

Popularne programy służące do edycji i formatowania tekstu

Podstawowym programem wykorzystywanym w tym kursie jest edytor (a właściwie procesor) tekstu Microsoft Office Word 2007. Jak już wcześniej wspomniano, w języku potocznym zamiast procesor tekstu mówi się edytor, dlatego ten termin będzie używany w trakcie kursu. Microsoft Office Word 2007 jest jednym z programów dostępnych w pakiecie o nazwie Microsoft Office. Pakiet ten jest najpopularniejszym pakietem programów biurowych. Jest on dostępny dla różnych wersji systemu operacyjnego Microsoft Windows, istnieje też wersja dla systemu operacyjnego Mac OS (na komputery Apple).

Microsoft Office nie jest pakietem darmowym, są jednak stosunkowo niedrogie wersje niekomercyjne, do niekomercyjnego użytku domowego lub wersje edukacyjne do wykorzystania przez uczniów i nauczycieli. Standardowa licencja może obejmować instalację i wykorzystanie na trzech komputerach w domu. Ponadto firma Microsoft stosuje specjalne niedrogie licencje do wykorzystania w placówkach edukacyjnych. W roku 2008 została znacznie obniżona cena również wersji komercyjnej Standard.

Dosyć popularnym pakietem programów biurowych jest darmowy pakiet o nazwie OpenOffice.org. W jego skład wchodzi edytor tekstowy o nazwie Writer. Istnieją wersje na systemy operacyjne Windows, OS X (Apple) i Linux.

Popularne programy służące do edycji i formatowania tekstu

 

Elementy okna programu Microsoft Office Word 2007

 

Okno programu Microsoft Word 2007


Okno edytora
Okno programu Microsoft Office Word 2007


W programach z pakietu Microsoft Office 2007 zmieniono koncepcję dostępu do różnych pasków narzędziowych (w stosunku do wcześniejszych wersji pakietu i do wielu innych typowych programów biurowych). Paski prezentowane są jako karty (inaczej zakładki) na tzw. wstążce. Specyficzny jest układ górnej części okna.
Znajduje się się tam:

  • przycisk pakietu Office,
  • pasek narzędzi Szybki dostęp,
  • wstążka, zawierająca karty (zakładki) poleceń z grupami przycisków. Każda karta jest rozbudowanym paskiem narzędziowym, zatem wstążka przyspiesza dostęp do wielu pasków narzędziowych.

Przycisk pakietu Office służy do wyświetlenia menu, zawierającego podstawowe polecenia, m.in. występujące w poprzednich wersjach w menu Plik (np. Otwórz, Zapisz, Drukuj).

Pasek narzędzi Szybki dostęp zawiera początkowo przyciski Zapisz, Cofnij. Użytkownik może łatwo dodać do niego inne przyciski poprzez przycisk Dostosuj pasek narzędzi Szybki dostęp, znajdujący się z prawej strony paska.




Wstążka z założenia powinna umożliwiać szybkie znajdowanie poleceń potrzebnych do wykonania pewnego zadania. Polecenia są zorganizowane w grupy logiczne i zgromadzone razem na kartach

(zakładkach). Każda karta jest związana z danym typem działania. Podstawowe karty na wstążce to: Narzędzia główne, Wstawianie, Układ strony, Odwołania, Korespondencja, Recenzja, Widok .

Po wstawieniu do dokumentu pewnych obiektów, np. wykresów, na wstążce mogą się pojawić nowe karty, tzw. karty kontekstowe (karty te pojawiają się po zaznaczeniu odpowiedniego obiektu).

Po kliknięciu w kartę (po wybraniu karty) wyświetlane są grupy przycisków związanych z daną kartą. W zależności od szerokości okna programu Microsoft Word 2007 wyświetlane są wszystkie przyciski z grupy lub tylko niektóre, lub (w przypadku jeśli okno jest wąskie) wyświetlana jest tylko nazwa grupy.

Grupy przycisków zawierają ikony i nazwy przycisków. Po kliknięciu w pewne przyciski pojawiają się listy rozwijane. Niektóre grupy mają w prawym dolnym rogu niewielki przycisk Uruchom okno dialogowe, pokazujący okna dialogowe (znane z poprzednich wersji programu Word).

Na dole okna znajduje się pasek stanu. Wyświetla on pewne informacje o dokumencie, na przykład numer aktualnie edytowanej strony, liczbę wszystkich stron, liczbę wyrazów, stan klawisza Caps Lock. Pasek może również sygnalizować tryb wstawiania (nowo wpisywane znaki nie zastępują już istniejących) lub zastępowania (nowo wpisywane znaki kasują i zastępują już istniejące). Na pasku stanu standardowo znajduje się również suwak powiększania, umożliwiający wybór powiększenia strony na ekranie komputera. Obok suwaka znajdują się przyciski wyboru sposobu wyświetlania strony (układ wydruku, odczyt pełnoekranowy, układ sieci Web, konspekt, wersja robocza).
Kliknięcie prawym przyciskiem myszy na pasku stanu powoduje wyświetlenie listy umożliwiającej dostosowanie paska stanu. Na liście można wybrać, które elementy mają być widoczne na pasku.

Poniższe ćwiczenie ma na celu sprawdzenie znajomości elementów okna programu Microsoft Word 2007. Ćwiczenie to można również potraktować jako pomoc w zapamiętaniu nazw poszczególnych elementów okna.

 

Elementy okna programu Microsoft Office Word 2007

 

Elementy okna programu Microsoft Office Word 2003

Ten kurs podstaw obsługi edytorów tekstowych został opracowany dla edytora Microsoft Office Word 2007, jednak większość omawianych operacji można również wykonać z użyciem innego edytora. Informacje zawarte na tej stronie pomogą początkującym użytkownikom starszej wersji Microsoft Office Word 2003 w zapoznaniu się z elementami okna. Ze względu na to, że w wersji 2007 wprowadzono spore zmiany, m.in. wprowadzono tzw. wstążkę zawierającą karty z grupami przycisków, większość operacji w tej wersji wykonuje się inaczej niż w wersji 2003. W związku z tym użytkownicy programu Microsoft Office Word 2003 będą musieli się czasem odwoływać do systemu pomocy (w menu Pomoc), żeby znaleźć odpowiednie przyciski poleceń lub sposób wykonania operacji. Są też takie operacje i możliwości programu Microsoft Office Word 2007, których nie ma w starszych wersjach.

Okno programu Microsoft Word 2003
Okno programu Microsoft Word 2003

 

Poniżej zestawiono elementy okna programu Microsoft Office Word 2003:

  1. Pasek tytułu. Podaje nazwę dokumentu i nazwę programu.
  2. Pasek menu. Zawiera poszczególne pozycje menu, np. Plik, Edycja. Każda z głównych pozycji menu zawiera podmenu, które rozwija się po kliknięciu w napis (np. Plik).
  3. Paski narzędzi. W programie Microsoft Office Word 2003 domyślnie wyświetlane są dwa paski narzędzi: pasek Standardowy (zawiera m.in przyciski Nowy, Otwórz, Zapisz itd.) oraz pasek Formatowanie (zawiera m.in. przyciski Nazwa czcionki, Rozmiar czcionki, Pogrubione, Kursywa, Podkreślenie i inne). Poprzez menu Widok >> Paski narzędzi można włączyć lub wyłączyć wyświetlanie pasków (jest ich kilkanaście). Poprzez menu Widok >> Paski narzędzi >> Dostosuj można dodawać lub usuwać przyciski z paska narzędzi. Pasek można też dostosować do własnych potrzeb poprzez przycisk znajdujący się na końcu z prawej strony.
  4. Linijka górna. Ułatwia ustawianie marginesów oraz znaków tabulacji, generalnie ułatwia rozmieszczanie różnych elementów na stronie ekranowej.
  5. Linijka boczna. Ułatwia rozmieszczanie różnych elementów na stronie.
  6. Obszar roboczy. Jest to ta część strony ekranowej, w której można wpisywać tekst.
  7. Boczny pasek przesuwu. Umożliwia przesuwanie strony ekranowej w dół i w górę, znajdują się tam również przyciski do zmiany strony.
  8. Pasek stanu. Wyświetla różne informacje np. numer strony, liczbę wszystkich stron w dokumencie, tryb działania klawiatury.
  9. Ponadto w programie Microsoft Office Word 2003 może być na ekranie wyświetlane okno zadań, zawierające między innymi listę nazw ostatnio otwieranych dokumentów, a także przycisk służący do tworzenia nowego dokumentu oraz łącza do stron WWW firmy Microsoft poświęconych programowi Word.


Poniższe ćwiczenie można potraktować jako sprawdzenie znajomości różnych elementów okna programu Microsoft Office Word 2003, może również posłużyć jako pomoc w nauce.

 

Elementy okna programu Microsoft Office Word 2003

 

Elementy okna programu OpenOffice.org Writer

 

Okno programu OpenOffice.org Writer
Okno programu OpenOffice.org Writer


Poniżej zestawiono elementy okna programu OpenOffice.org Writer:

  1. Pasek tytułu. Podaje nazwę dokumentu i nazwę programu.
  2. Pasek menu. Zawiera poszczególne pozycje menu, np. Plik, Edycja. Każda z głównych pozycji menu zawiera podmenu, które rozwija się po kliknięciu w napis (np. Plik).
  3. Paski narzędzi. W programie OpenOffice.org Writer domyślnie wyświetlane są dwa paski narzędzi: pasek Standardowy (zawiera m.in przyciski Nowy, Otwórz, Zapisz itd.) oraz pasek Formatowanie (zawiera m.in. przyciski Nazwa czcionki, Rozmiar czcionki, Pogrubione, Kursywa, Podkreślenie i inne). Poprzez menu Widok >> Paski narzędzi można włączyć lub wyłączyć wyświetlanie pasków (jest ich kilkanaście). Poprzez menu Widok >> Paski narzędzi >> Dostosuj można dodawać lub usuwać przyciski z paska narzędzi. Pasek można też dostosować do własnych potrzeb poprzez przycisk znajdujący się na końcu z prawej strony.
  4. Linijka górna. Ułatwia ustawianie marginesów oraz znaków tabulacji, generalnie ułatwia rozmieszczanie różnych elementów na stronie ekranowej.
  5. Linijka boczna. Ułatwia rozmieszczanie różnych elementów na stronie.
  6. Obszar roboczy. Jest to ta część strony ekranowej, w której można wpisywać tekst.
  7. Boczny pasek przesuwu. Umożliwia przesuwanie strony ekranowej w dół i w górę, znajdują się tam również przyciski do zmiany strony.
  8. Pasek stanu. Wyświetla różne informacje np. numer strony, liczbę wszystkich stron w dokumencie, tryb działania klawiatury.
Poniższe ćwiczenie można potraktować jako sprawdzenie znajomości różnych elementów okna programu OpenOffice.org Writer, może również posłużyć jako pomoc w nauce.

 

 

Elementy okna programu OpenOffice.org Writer



 

Nowy dokument

Przy pomocy edytorów (procesorów) tekstu tworzone są dokumenty tekstowe. Dokument tekstowy zapisywany jest w pliku, na ogół na dysku twardym. Różne programy do edycji tekstu stosują różne formaty (sposoby) zapisu dokumentu w pliku. Format zapisu pliku można rozpoznać po rozszerzeniu nazwy.

  • Microsoft Office Word 2007 może tworzyć pliki z rozszerzeniem .doc (taki plik zapisany jest w formacie zgodnym z wersją 2003) lub .docx (jest to nowy format zapisu dokumentów Word 2007 w pliku).
  • Program Microsoft Office Word 2003 tworzy pliki z rozszerzeniem .doc.
  • Standardowo program OpenOffice.org Writer tworzy pliki z rozszerzeniem .odt.

Po uruchomieniu edytora tekstowego pojawia się pusta strona ekranowa nowego dokumentu. Dokument ten nie ma jeszcze nazwy i nie jest zapisany w żadnym pliku.

W dowolnym momencie pracy z edytorem tekstowym można zażądać utworzenia nowego dokumentu. Można to zrobić, klikając w przycisk pakietu Office i wybierając polecenie Nowy. Pojawi się wówczas okno dialogowe Nowy dokument, w którym można wybrać szablon (pewien wzorzec) nowego dokumentu. Tutaj na razie proponujemy skorzystanie z przycisku Pusty dokument.

Innym sposobem utworzenia nowego dokumentu jest wciśnięcie kombinacji klawiszy Ctrl + N. Nowy pusty dokument pojawi się w nowym oknie, tym razem nie wyświetli się okno dialogowe, umożliwiające wybór szablonu.

Poniższy film prezentuje tworzenie nowego dokumentu.




Nowy dokument

 

Wprowadzanie tekstu, wykonywanie prostych poprawek

Wprowadzanie i kasowanie znaków

Tekst wprowadzany jest z klawiatury. Miejsce wprowadzania znaków jest zaznaczone migającą pionową kreską, którą nazywa się kursorem.

Normalnie wciśnięcie klawisza z literą powoduje wprowadzenie małej litery.

Litery duże lub górne znaki (w przypadku klawiszy oznaczonych dwoma znakami) można otrzymać przez jednoczesne przyciśnięcie dwóch klawiszy: Shift oraz litery.

W tym kursie jednoczesne wciśnięcie dwóch lub trzech klawiszy jest oznaczane według wzoru: Shift + A, Alt + L, Ctrl + Alt + Delete.

Tzw. "polskie litery": ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ż, wprowadza się przez wciśnięcie jednoczesne PRAWEGO klawisza Alt i litery, np. prawy Alt + A daje ą, prawy Alt + L daje ł, prawy Alt + Z daje ż. Ważne jest, by do tego używać prawego (NIE lewego) klawisza Alt.

Wyjątkiem jest litera ź (jak źrebak), którą otrzymuje się przez wciśnięcie klawiszy prawy Alt + X.

Uzyskanie polskich dużych liter (np. "Ą") wymaga jednoczesnego wciśnięcia trzech klawiszy, dla "Ą" będzie to Shift + prawy Alt + A.

Jak wciskać dwa lub trzy klawisze jednocześnie?
Dokładnie jednoczesne wciśnięcie dwóch (a tym bardziej trzech) klawiszy jest praktycznie niemożliwe. Należy wcisnąć pierwszy klawisz (i spokojnie trzymać), następnie przy wciśniętym pierwszym klawiszu krótko wcisnąć drugi, a potem spokojnie zwolnić pierwszy. Dla pewnych kombinacji klawiszy wygodniej jest używać obu rąk, np. palcem prawej ręki przycisnąć prawy Alt, a palcem lewej ręki krótko klawisz A, następnie należy spokojnie zwolnić pierwszy klawisz (przytrzymywany palcem prawej ręki).

Podobnie, przy wciskaniu trzech klawiszy należy zacząć od pierwszego, potem wcisnąć drugi (w tym momencie wciśnięte są już dwa) i na końcu krótko trzeci, potem należy zwolnić dwa pierwsze.

Wprowadzone znaki można w razie potrzeby skasować. Do kasowania służą dwa klawisze: Delete oraz Backspace.


Delete należy wymawiać dilit z akcentem na drugą sylabę. Wymowa według słownika Cambridge Advanced Learner's Dictionary: dI'li:t, NIE dilejt. Wymowa dilejt jest NIEPOPRAWNA, chociaż jest w Polsce bardzo rozpowszechniona.


Klawisz Delete służy do skasowania znaku, znajdującego się na prawo od migającego kursora.
Klawisz Backspace służy do skasowania znaku, znajdującego się na lewo od kursora. Na niektórych klawiaturach klawisz Backspace ma strzałkę, wskazującą kierunek kasowania (w lewo).

Odstępy
Odstęp (inaczej spacja) jest znakiem, który należy traktować tak jak litery oraz inne znaki. Można wprowadzić kilka odstępów (tak jak kilka liter), a potem je kasować, używając klawiszy Delete lub Backspace.

Wpisywanie przy zaznaczonym tekście

Jeśli fragment tekstu (lub cały tekst) jest zaznaczony, wówczas przyciśnięcie klawisza z jakimkolwiek znakiem spowoduje usunięcie zaznaczonego fragmentu i wprowadzenie w to miejsce nowych znaków. Przyciśnięcie klawisza Delete lub Backspace powoduje usunięcie całego zaznaczonego fragmentu.

Wycofanie wprowadzonych zmian, wycofanie po przypadkowym skasowaniu itp.

Współczesne procesory tekstów zapamiętują wszystkie wykonywane zmiany (lub przynajmniej pewną liczbę ostatnio wykonanych) i umożliwiają ich wycofanie lub ponowne zastosowanie. Jest to bardzo przydatne na przykład wtedy, gdy przez pomyłkę został usunięty fragment tekstu. Do wycofania wprowadzonych zmian służy przycisk Wycofaj (z zakręconą strzałką) na pasku narzędziowym Szybki dostęp. Wycofanie można również zrealizować, wciskając jednocześnie klawisze Ctrl + Z.
Po wycofaniu zmian można je ponownie zastosować, używając przycisku Ponów. W celu ponowienia można również wcisnąć klawisze Ctrl + Y.


Większość edytorów, w tym również Microsoft Word 2007, posiada funkcję Autokorekty, czyli automatycznego poprawiania pewnych błędów. Nie zawsze taka automatyczna poprawa jest zgodna z zamierzeniami piszącego. Aby wycofać niepoprawną, wprowadzoną automatycznie korektę, można również wcisnąć kombinację klawiszy Ctrl + Z. Ustawianie opcji Autokorekty będzie omówione w osobnym rozdziale.


W poniższym ćwiczeniu należy przepisywać wzorcowy tekst. Litery duże i małe są rozróżniane (np. U i u).

 

Działanie klawisza Caps Lock

Po włączeniu klawisza Caps Lock (z lewej strony klawiatury) klawiatura przechodzi do trybu wpisywania dużych liter. W tym trybie normalne wciśnięcie klawisza z literą (lub dwóch klawiszy np. prawy Alt + A) spowoduje wypisanie dużej litery (dla klawiszy prawy Alt + A będzie to litera Ą). Przyciśnięcie klawisza Shift tym razem spowoduje wypisanie małej litery. Jednak wszystkie klawisze z dwoma znakami działają tak samo jak w trybie wprowadzania małych liter, włączenie Caps Lock nie zmienia ich działania.

Zwykle na klawiaturze jest światełko Caps Lock, które pokazuje, czy klawiatura działa w trybie wprowadzania dużych liter (wtedy światełko jest włączone). W wielu edytorach tekstowych stan klawisza Caps Lock jest sygnalizowany na dole okna, w tzw. pasku statusu. W edytorze Microsoft Office Word 2007 standardowo stan nie jest wyświetlany, ale można to zmienić po kliknięciu prawym przyciskiem myszki w pasek statusu.

Działanie klawisza Num Lock

Klawiatury komputerów stacjonarnych (i niektórych przenośnych) mają z prawej strony tzw. klawisze numeryczne. Klawisze te mogą służyć do wpisywania cyfr (jeśli tryb numeryczny jest włączony i świeci się światełko Num Lock) lub mogą służyć jako klawisze strzałek do przesuwania kursora na ekranie (jeśli tryb numeryczny jest wyłączony). Do włączania i wyłączania trybu numerycznego służy klawisz Num Lock.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy. Tekst ten należy przepisać poniżej tekstu wzorcowego.


zadanie1.doc Plik zawiera tekst wzorcowy, tekst ten należy przepisać poniżej tekstu wzorcowego.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajdują się dwa takie same teksty. Jeden jest wpisany prawidłowo, drugi zawiera błędy. Należy poprawić tekst zawierający błędy.


zadanie2.doc Plik zawiera dwa teksty: jeden wzorcowy, wpisany bez błędów, drugi wpisany z błędami. Należy poprawić tekst zawierający błędy.

 

Wprowadzanie tekstu, wykonywanie prostych poprawek

 

Przemieszczanie kursora

Kursor to pionowa migająca kreska, która wskazuje miejsce, gdzie będą wprowadzane nowo wpisywane znaki. Kursor umożliwia również określenie, który znak będzie skasowany klawiszem Delete (kasuje znaki na prawo od kursora) oraz klawiszem Backspace (kasuje znaki na lewo od kursora).
Kursor można przemieszczać po napisanym tekście, używając klawiszy strzałek.

Warto w tym miejscu nadmienić, że w literaturze często można spotkać termin kursor w dwóch różnych znaczeniach. Pierwsze z nich to kursor ekranowy, czyli właśnie migająca pionowa kreska. To znaczenie będzie wykorzystywane w tym kursie. Drugie znaczenie to kursor myszki, czyli inne określenie wskaźnika myszki. W tym kursie wyłącznie będzie używany termin wskaźnik myszki. Zatem słowo kursor będzie zawsze oznaczało kursor ekranowy.

Klawisz strzałka w prawo powoduje przesunięcie kursora o jeden znak w prawo. Po osiągnięciu końca linii wciśnięcie strzałki w prawo powoduje przesunięcie kursora w dół, do kolejnej linii. Na końcu strony następuje przejście do kolejnej strony. Jednak w ten sposób nie można przesuwać kursora poza koniec dokumentu (poza koniec ostatniego akapitu).
Klawisz strzałka w lewo powoduje przesunięcie kursora o jeden znak w lewo. Po osiągnięciu początku linii wciśnięcie strzałki w lewo powoduje przesunięcie kursora w górę, do poprzedniej linii. Na początku strony następuje przejście do poprzedniej strony (jeśli taka jest). Oczywiście nie można przesunąć kursora powyżej początku całego dokumentu.


Wciśnięcie klawisza strzałka w lewo lub strzałka w prawo razem z klawiszem Ctrl powoduje przemieszczenie kursora o całe słowo w lewo lub w prawo.
Klawisz Home powoduje przesunięcie kursora na początek linii, klawisz End przesuwa kursor na koniec linii.
Jednoczesne wciśnięcie Ctrl + Home powoduje przesunięcie na początek całego dokumentu, natomiast Ctrl + End na koniec.
Klawisz Page Down przesuwa kursor o stronę ekranową w dół, Page Up o stronę w górę.


Innym sposobem przemieszczania kursora po dokumencie jest wskazanie myszką miejsca, w którym ma się pojawić kursor i kliknięcie. Na tym obszarze dokumentu, na którym można umieścić kursor, wskaźnik myszki przybiera kształt zbliżony do drukowanej litery I. Ułatwia to precyzyjne wskazanie, np. pomiędzy dwoma wpisanymi już znakami.

Wskaźnik myszki (NIE kursor ekranowy) przyjmuje różne kształty, w zależności od położenia w oknie edytora Microsoft Office Word 2007. Poniższy film prezentuje podstawowe kształty wskaźnika myszki.





Pewnym problemem, zwłaszcza dla osób rozpoczynających pracę z edytorami tekstu, jest fakt, że w większości z nich kursora nie da się umieścić w zupełnie dowolnym miejscu strony ekranowej. Kursor może być umieszczony tylko w obrębie już wpisanego tekstu (znaków, w tym odstępów). Wskaźnik myszki ułatwia rozpoznanie miejsc, w których można umieścić kursor.
W wielu edytorach na początku pracy z nowym dokumentem jedyne miejsce, gdzie może być umieszczony kursor to początek pustej strony ekranowej. Tylko tam można wpisywać nowy tekst. Jeśli tekst ma się rozpocząć niżej, należy wprowadzić puste akapity (puste wiersze). Robi się to, wciskając klawisz Enter.

W edytorze Microsoft Word 2007 wprowadzono jednak możliwość rozpoczęcia pisania w dowolnym miejscu strony (w obszarze przeznaczonym na tekst) bez konieczności wprowadzania pustych wierszy. Należy wskazać myszką miejsce dokumentu, od którego ma być wprowadzany tekst, następnie należy dwukrotnie kliknąć. Wówczas program sam wprowadzi odpowiednią liczbę pustych wierszy i ewentualnie pewną liczbę spacji.



Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Tekst w dokumencie zawiera błędy. Błędy są ponumerowane. Należy błędy odnaleźć i poprawić w kolejności zgodnej z numeracją (najpierw poprawić błąd numer 1, potem numer 2 itd.). Zadanie ułatwią klawisze, bądź kombinacje klawiszy, służące do przemieszczania kursora (np. Home, End, Ctrl + strzałka w prawo, Ctrl + End, itd). W trakcie poprawiania należy również kasować numery błędów.

Czasem przydatne może być wycofanie niepoprawnie wykonanej modyfikacji. Wycofywać można, używając kombinacji klawiszy Ctrl + Z. Innym sposobem wycofania jest użycie przycisku Cofnij Pisanie na pasku narzędziowym Szybki dostęp. Wycofywać można wiele operacji wstecz. Powtórzenie operacji to Ctrl + Y (lub odpowiedni przycisk na pasku Szybki dostęp).


zadanie3.doc Plik zawiera tekst napisany z błędami. Błędy należy odnaleźć i poprawić, najlepiej w podanej kolejności.

 

Przemieszczanie kursora

 

Znaki przestankowe, odstępy

Podczas wprowadzania tekstu warto stosować następujące zasady, odnoszące się do znaków przestankowych, odstępów, nawiasów:

  • Poszczególne wyrazy należy oddzielać od siebie pojedynczymi spacjami (odstępami).
  • PRZED znakami przestankowymi (przecinkiem, kropką) NIE należy stawiać spacji, ale koniecznie należy ją umieścić po nich.
  • Przed nawiasem otwierającym należy umieścić spację, ale za nim na ogół już nie. Dopuszcza się w pewnych przypadkach odstępy po nawiasie otwierającym (dla zwiększenia przejrzystości i wyróżnienia).
  • Odwrotnie jest w przypadku nawiasów zamykających: przed nimi nie daje się spacji, natomiast po nich spacja powinna być (chyba że po nawiasie zamykającym jest kropka lub przecinek, wtedy spacji się nie daje).

Poniższe teksty NIE są poprawnie wprowadzone:
Tu jest koniec zdania .A tu jest początek następnego zdania.
Tu jest koniec zdania . A tu jest początek następnego zdania.

Jakie błędy popełniono?

Powinno być tak:
Tu jest koniec zdania. A tu jest początek następnego zdania.

Podobna zasada obowiązuje w przypadku przecinka.

Poniższe teksty NIE są poprawnie wprowadzone:

To jest zdanie ,w którym jest źle umieszczony przecinek.

To jest zdanie , w którym jest źle umieszczony przecinek.

Jakie błędy popełniono?

Powinno być tak:

To jest zdanie, w którym jest dobrze umieszczony przecinek.

Poniżej są przykłady ilustrujące sposób wpisywania nawiasów.

Te(nawiasy)są źle wpisane.

Te( nawiasy ) są źle wpisane.

Te (nawiasy) są dobrze wpisane.

Ale proszę też porównać:

Te (nawiasy) , które widzimy w tym zdaniu, są dobrze wpisane, ale przecinek jest źle postawiony.

Te (nawiasy), które widzimy w tym zdaniu, są dobrze wpisane.



Poniższy aplet umożliwia przećwiczenie poprawnego wpisywania znaków przestankowych.







Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Dokument zawiera dwa teksty: jeden jest napisany poprawnie, drugi zawiera błędy. Błędy należy odnaleźć i poprawić.


zadanie4.doc Dokument zawiera dwa teksty: jeden jest napisany poprawnie, drugi zawiera błędy. Błędy należy odnaleźć i poprawić.

 

Znaki przestankowe, odstępy

 

Tryb wstawiania i zastępowania

Tekst można redagować w dwóch trybach: wstawiania i zastępowania. Przełączanie między nimi odbywa się poprzez kliknięcie w odpowiedni napis w pasku statusu na dole ekranu.

Jeśli na pasku znajduje się napis Wstawianie, oznacza to, że bieżącym trybem jest wstawianie, a kliknięcie w ten napis spowoduje przejście do trybu zastępowania. W trybie wstawiania nowo wprowadzany tekst „rozsuwa” tekst już istniejący.

Jeśli na pasku znajduje się napis Zastępowanie, oznacza to, że bieżącym trybem jest zastępowanie, a kliknięcie w ten napis spowoduje przejście do trybu wstawiania. W trybie zastępowania nowo wprowadzany tekst zamazuje tekst już istniejący.

Samo wskazanie wskaźnikiem myszki (bez kliknięcia) spowoduje wyświetlenie krótkiej informacji o bieżącym trybie pisania.

Tryb wstawiania

 

Tryb zastępowania


Jeśli na pasku statusu nie ma informacji o trybie pisania, to można pasek dostosować poprzez kliknięcie prawym przyciskiem myszy. Spowoduje to wyświetlenie listy, na której można wybrać, jakie informacje mają być prezentowane na pasku.

Dostosowywanie paska statusu
Dostosowywanie paska statusu




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Dokument zawiera błędy. Błędy należy odnaleźć i poprawić, pracując w trybach zastępowania i wstawiania (według wskazówek w tekście).


zadanie5.doc Dokument zawiera błędy. Błędy należy odnaleźć i poprawić, pracując w trybach zastępowania i wstawiania (według wskazówek w tekście).

 

Tryb wstawiania i zastępowania

 

Zapis dokumentu na dysku

W trakcie edycji dokument znajduje się w pamięci operacyjnej komputera. Taki sposób pracy jest charakterystyczny dla wszystkich programów komputerowych, również dla Microsoft Word. Pamięć operacyjna komputera jest ulotna, po wyłączeniu komputera jej zawartość znika. Nagłe wyłączenie komputera lub awaria może spowodować utratę wyników pracy z programem. Dobrym nawykiem jest więc zapisywanie dokumentu co jakiś czas w pliku na dysku twardym. Oczywiście przed zakończeniem pracy z procesorem (edytorem) tekstu zawsze należy wykonać zapis. Większość edytorów, w tym edytor Microsoft Office Word 2007, wykonuje automatyczny zapis co pewien czas. Zostanie to omówione w kolejnym rozdziale.

Zapisanie pliku (nie automatyczne) następuje po kliknięciu Zapisz na pasku narzędziowym Szybki dostęp lub po kliknięciu w Przycisk pakietu Office i następnie w Zapisz. Można też przycisnąć kombinację klawiszy Ctrl + S.

Przy pierwszym zapisie wyświetlone zostanie okno dialogowe Zapisz jako, w którym należy wybrać folder docelowy oraz wpisać nazwę pliku. Rozszerzenie nazwy zostanie dodane automatycznie. Program Microsoft Office Word 2007 standardowo proponuje rozszerzenie .docx dla nazw plików. Jeśli dokument ma być zapisany tak, żeby umożliwić odczyt w poprzednich wersjach programu Microsoft Office Word, należy wybrać na liście rozwijalnej Zapisz jako typ: Dokument programu Word 97-2003 (*.doc). Wówczas plik zostanie zapisany w starszym formacie i rozszerzenie nazwy będzie .doc.

Po pierwszym zapisie edytor tekstu będzie już pamiętał nazwę i położenie pliku na dysku. Przy kolejnych zapisach okno Zapisz jako już się nie pojawi.

Uwaga! Okno Zapisz jako można otworzyć w dowolnym momencie, służy do tego przycisk Zapisz jako widoczny po kliknięciu Przycisku pakietu Office. Okno umożliwia zapisanie dokumentu w innym pliku (pod inną nazwą) niż dotychczasowy. Nowy plik może być umieszczony w innym katalogu. Należy pamiętać, że po wykonaniu operacji Zapisz jako, edytowany będzie plik z nową nazwą, położony w nowym miejscu. Jednak stary plik nie jest kasowany i można go normalnie otworzyć w oknie edytora.

Okno dialogowe Zapisz jako
Okno dialogowe Zapisz jako




Utwórz nowy dokument. Do dokumentu wpisz adres według wzoru:
Jan Kowalski
ul. Zielona 12/3
30-421 Kraków
tel.: (012) 345-65-09

Plik należy zapisać z nazwą Adres Jana Kowalskiego.docx w swoim katalogu Dokumenty.

Uwaga!
W trakcie pisania edytor może dokonywać automatycznej korekty. Na przykład w powyższym tekście, po wpisaniu ul. edytor zamieni tekst na Ul., czyli zamieni małą literę u na duże U. Podobnie będzie ze skrótem tel. Automatyczną korektę można wycofać (podobnie jak inne zmiany w edytorze) wciskając klawisze Ctrl + Z lub przycisk Cofnij na pasku Szybki dostęp.

Rozwiązanie zadania można zobaczyć na poniższym filmie.





Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Plik ma nazwę zadanie6.doc. Zapisz plik z nazwą Podziękowanie dla Anny Kowalskiej.docx w swoim katalogu Dokumenty. Zmień w tekście nazwisko Anna Kowalska na Monika Nowak i zapisz plik jako Podziękowanie dla Moniki Nowak.docx.


zadanie6.doc Plik do zadania.



Poniższy film prezentuje sposób rozwiązania zadania.



 

Zapis dokumentu na dysku

 

Automatyczne zapisy umożliwiające odzyskanie dokumentu po awarii

Współczesne edytory tekstowe oferują również automatyczny zapis co pewien czas, na przykład co 10 minut. W Microsoft Office Word 2007 funkcję tę nazwano Autoodzyskiwanie. Nazwa wskazuje na to, że nawet bez ręcznego zapisywania, dokument można odzyskać po awarii (jeśli nie zepsuł się dysk twardy) dzięki cyklicznym automatycznym zapisom. Częstotliwość zapisywania można ustawiać w oknie Opcje programu Word w zakładce Zapisywanie (po kliknięciu w Przycisk pakietu Office w dolnej części okna z przyciskami znajduje się przycisk Opcje programu Word) . Ilustruje to poniższy rysunek.

Opcje autoodzyskiwania

Opcje autoodzyskiwania

 


Autoodzyskiwanie nie zastępuje zapisywania ręcznego. W szczególności po zakończeniu edycji należy zawsze ręcznie zapisać plik.


Po awarii systemu dokument odzyskiwany jest automatycznie po ponownym uruchomieniu programu, przy czym zawartość dokumentu jest taka, jaka była w momencie wykonania ostatniego automatycznego zapisu na dysku.

Okno z ustawieniami autoodzyskiwania można również otworzyć w inny sposób. Na pasku Szybki Dostęp można kliknąć w przycisk Dostosuj Pasek Narzędzi Szybki Dostęp >> Więcej poleceń.... Otworzy się okno Opcje programu Word. W oknie tym należy wybrać zakładkę Zapisywanie.


Ustawienie automatycznego odzyskiwania nie zawsze chroni przed skutkami awarii. Jeśli uszkodzeniu ulegnie dysk, na którym jest przechowywany dokument, to automatyczne odzyskiwanie nie zadziała. Dlatego ważne jest, aby robić kopie zapasowe szczególnie istotnych plików. Kopie powinny być przechowywane na innych dyskach, na dyskach przenośnych typu pendrive, na płytach CD-ROM, DVD itp. Dla najważniejszych plików można robić kilka kopii.




Sprawdź, jaka jest częstotliwość zapisu informacji potrzebnych do automatycznego odzyskania pliku po awarii. Zmień częstotliwość na co 5 minut (jeśli jest już 5, ustaw inną wartość, na przykład 10).

Automatyczne zapisy umożliwiające odzyskanie dokumentu po awarii

 

Podział tekstu na wiersze, akapity i strony

Cały dokument jest podzielony na akapity. Akapit to fragment tekstu, często (ale nie zawsze) zaczynający się od wcięcia (tzn. pierwszy wyraz akapitu jest nieco odsunięty od lewego marginesu). Koniec akapitu jest zaznaczany specjalnym, normalnie niewidocznym znakiem. Znaki końca akapitu oraz inne pomocnicze, normalnie niewidoczne, tzw. niedrukowalne znaki można wyświetlić, klikając w przycisk Pokaż wszystko w zakładce Narzędzia główne na wstążce w grupie przycisków Akapit.
Poniżej zaprezentowano przykładowe cztery akapity.

Przykładowe akapity
Cztery przykładowe akapity


Przykładowe akapity, włączona widoczność znaków niedrukowalnych.
Cztery przykładowe akapity, włączona została widoczność znaków niedrukowalnych.Widać wyraźnie znaki końca akapitu



Przejście do nowego akapitu (wprowadzenie nowego akapitu) następuje przez wciśnięcie klawisza Enter. Z punktu widzenia programu do edycji tekstu klawisz ten powoduje wprowadzenie niewidocznego znaku końca akapitu.

Pusta linia to też akapit (pusty). Poniżej czwartego przykładowego akapitu na poprzednim rysunku jest właśnie linia pusta, pusty akapit. Akapit taki składa się tylko z (normalnie niewidocznego) znaku końca akapitu.


Komputer sam dba o podział wpisywanych wyrazów między poszczególne wiersze w jednym akapicie, w trakcie pisania nie należy się o to troszczyć. Dopiero gdy ma być wprowadzony nowy akapit należy wcisnąć Enter.


W zależności od ustawień edytor może pozostawiać między kolejnymi akapitami nieco więcej miejsca, może też rozpoczynać pierwszy wiersz każdego akapitu od wcięcia (widać to na powyższych rysunkach).

Jak podzielić akapit na dwa?

W miejscu podziału należy ustawić kursor. Następnie należy wprowadzić znak końca akapitu (normalnie niewidoczny). Jak? Oczywiście klawiszem Enter. Prezentuje to poniższy film.




Podział akapitu na dwa można wykonywać przy włączonej widoczności niedrukowalnych znaków. Widać wówczas wyraźnie, że wciśnięcie klawisza Enter spowoduje wprowadzenie znaku nowego akapitu, zatem pozostały tekst przesunie się niżej, będzie już wyświetlany w nowym akapicie.

Jak złączyć ("skleić") dwa sąsiednie akapity?

Dwa sąsiednie akapity są rozdzielone znakiem końca akapitu (normalnie niewidocznym). Zatem aby je "skleić", należy usunąć ten znak. Można to zrobić, umieszczając kursor na lewo od znaku końca akapitu i wciskając klawisz Delete.
Łączenie akapitów można wykonywać przy włączonej widoczności niedrukowalnych znaków. Pokazuje to poniższy poradnik filmowy.




Uwaga! Włączenie widoczności znaków niedrukowalnych nie jest konieczne. Kursor należy umieścić po prostu na końcu akapitu, pokazuje to poniższy film.




Dwa sąsiednie akapity można również połączyć, ustawiając kursor za rozdzielającym je znakiem końca akapitu (a więc na początku drugiego akapitu). Należy wówczas wcisnąć klawisz Backspace. W akapitach, które mają wcięcie pierwszej linii, należy wcisnąć klawisz Backspace dwa razy, gdyż pierwsze wciśnięcie powoduje tylko zlikwidowanie wcięcia.



 

Nowe strony

Normalnie nie należy przejmować się podziałem tekstu na strony. Microsoft Office Word sam odpowiednio dzieli dokument, przy czym bierze pod uwagę aktualne ustawienia orientacji (pozioma lub pionowa), rozmiaru strony (np. A4 lub amerykański standard o nazwie Letter lub inne) i marginesów.

Zdarza się jednak, że piszący chce wymusić, aby pewien tekst rozpoczynał się od nowej strony. Wymuszenie przejścia do nowej strony w miejscu, gdzie jest kursor, następuje po wciśnięciu klawiszy Ctrl + Enter. Można też skorzystać z przycisku Podział Strony w zakładce Wstawianie na wstążce, w grupie przycisków Strony.

Uwaga! Podobna kombinacja klawiszy, ale Shift + Enter powoduje przejście do nowego wiersza, bez przejścia do nowego akapitu.



Wpisz w nowym dokumencie trzy dowolne akapity. Dwa pierwsze złącz, a trzeci podziel na dwa.

Podział tekstu na wiersze, akapity i strony

 

Wprowadzanie symboli (nietypowych znaków)

Niektóre znaki nie są dostępne bezpośrednio z klawiatury, wprowadza się je w szczególny sposób. Wybrane, często używane, znaki dostępne są przez przycisk Symbol w zakładce Wstawianie na wstążce. Oto przykładowa lista symboli:

Podstawowe symbole


Kliknięcie w przycisk Więcej symboli (widoczny po przyciśnięciu przycisku Symbol w zakładce Wstawianie na wstążce) powoduje wyświetlenie okna dialogowego, w którym można wybrać:

  • czcionkę (krój czcionki), np.: Calibri, Symbol, Wingdings, Zwykły tekst,
  • podzbiór znaków, np.: symbole literopodobne, strzałki, operatory matematyczne itp. (w przypadku niektórych czcionek dysponujących tylko jednym podzbiorem znaków, pole wyboru podzbioru nie jest wyświetlane).

Wybór czcionki Zwykły tekst umożliwia wstawienie symbolu, który jest dostępny w wielu różnych czcionkach. Symbol taki będzie formatowany podobnie jak zwykły tekst, tzn. można będzie zmienić czcionkę na inną, symbol będzie wyświetlany nową czcionką (o ile jest on w wybranym nowym zestawie).

Okno do wstawiania nietypowych znaków
Okno dialogowe Symbol służące do wstawiania nietypowych symboli


Dwukrotne kliknięcie na wybrany znak lub kliknięcie jednokrotne w znak i kliknięcie w przycisk Wstaw powoduje wstawienie go do dokumentu.

Niektóre zestawy czcionek nie zawierają liter. Do popularnych należą m.in. Symbol oraz Wingdings.

Czionka Symbol
Czcionka Symbol



Czcionka Wingdings
Czcionka Wingdings


Wstawiony symbol jest zapamiętywany na liście ostatnio używanych symboli i staje się dostępny bezpośrednio po kliknięciu przycisku Symbol na wstążce. Ostatnio wstawiony znak pojawia się na liście, najstarszy z listy zostaje z niej usunięty.

Ostatnio używane symbole


Symbole można również wstawiać przy pomocy skrótów klawiaturowych. Okno dialogowe Symbol zawiera przycisk, umożliwiający zdefiniowanie skrótu klawiaturowego. Zwykle stosowane są kombinacje klawiszy Ctrl, Shift z innymi klawiszami (np. Ctrl + I, Ctrl + Shift + q itp.).

Jeszcze jedną metodą wstawienia niektórych nietypowych znaków jest użycie specjalnego kodu. Kod zaznaczonego w oknie Symbol znaku jest wyświetlony w dolnej części tego okna. Na przykład na pierwszym rysunku na tej stronie, prezentującym okno dialogowe Symbol, można zobaczyć kod znaku strzałka w prawo: jest to 2192. Jest również wyjaśnienie, jak wprowadzić taką strzałkę — należy wpisać z klawiatury kod (pojawi się napis 2192) i potem wcisnąć kombinację klawiszy Alt + X. Napis 2192 zostanie zamieniony na odpowiedni symbol.

Poniższy film prezentuje wstawianie symboli.



Symbole i automatyczna korekta

Komputer stara się ułatwić wprowadzanie tekstu, dokonując automatycznej zamiany niektórych wprowadzanych znaków na inne bardziej uzasadnione w danym kontekście (jest to autokorekta). Na przykład wprowadzenie znaku " powoduje zastąpienie go przez cudzysłów — w zależności od kontekstu albo otwierający, albo zamykający. Podobnie wprowadzenie znaku - (minus) w kontekście, w którym bardziej uzasadniony jest myślnik powoduje jego zamianę na myślnik (jest to dłuższa kreska pozioma — ).


Działanie autokorekty można wycofać, wciskając klawisze Ctrl + Z.


Działanie autokorekty w kontekście wpisywania symboli ilustruje poniższy film.




Ustawienia autokorekty dostępne są przez Przycisk pakietu Office >> Opcje programu Word, zakładka Sprawdzanie, przycisk Opcje autokorekty. Ilustruje to poniższy rysunek.

Opcje autokorekty
Opcje autokorekty




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W dokumencie wstaw znaki specjalne, zgodnie z podanym tam wzorcem.


zadanie7.doc Pobierz plik, korzystając z łącza. W dokumencie wstaw znaki specjalne, zgodnie z podanym tam wzorcem.

 

Wprowadzanie symboli (nietypowych znaków)

 

Zaznaczanie tekstu, podstawowe operacje na zaznaczonym tekście

Wiele operacji wykonywanych w edytorach tekstu dotyczy nie pojedynczych znaków, ale większych fragmentów tekstu. Na przykład można skopiować lub przesunąć fragment tekstu z jednego miejsca w drugie. Aby wykonać taką operację, należy najpierw zaznaczyć odpowiedni fragment. Zaznaczony fragment wyświetlany jest na wyróżniającym się tle.

Fragmenty tekstu można zaznaczać myszką lub przy pomocy klawiatury.

Zaznaczanie myszką:

  • Należy kliknąć lewym klawiszem na początku fragmentu, który ma być zaznaczony.
  • Nie puszczając klawisza, należy przesunąć (przeciągnąć) wskaźnik myszy na koniec fragmentu.
  • Po zaznaczeniu można puścić lewy klawisz myszy i sprawdzić, czy zaznaczony jest właściwy fragment.

 

Zaznaczanie przy pomocy klawiatury:

  • Należy ustawić kursor na początku fragmentu, który ma być zaznaczony.
  • Wcisnąć klawisz Shift (przy zaznaczaniu klawisz ten ma być cały czas wciśnięty!).
  • Potem trzeba przemieścić kursor na koniec fragmentu, np. za pomocą klawiszy strzałek, można też kliknąć lewym przyciskiem myszy.
  • Po zaznaczeniu można puścić klawisz Shift i sprawdzić, czy zaznaczony jest właściwy fragment.


Podstawowe operacje wykonywane na zaznaczonym fragmencie tekstu to:

  • Usuwanie:
  • należy zaznaczyć odpowiedni fragment,
  • wcisnąć klawisz Delete.
  • Kopiowanie:
  • należy zaznaczyć odpowiedni fragment,
  • wcisnąć Ctrl + C — fragment zostanie skopiowany do schowka,
  • ustawić kursor w innym miejscu tekstu (w miejscu docelowym),
  • wcisnąć Ctrl + V — tekst ze schowka zostanie wklejony w tym miejscu dokumentu.
  • Przenoszenie:
  • należy zaznaczyć odpowiedni fragment,
  • wcisnąć Ctrl + X — fragment zostanie wycięty i przeniesiony do schowka,
  • ustawić kursor w innym miejscu tekstu (w miejscu docelowym),
  • wcisnąć Ctrl + V— tekst ze schowka zostanie wklejony w tym miejscu dokumentu.


Zamiast używać kombinacji klawiszy Ctrl + C , można wybrać przycisk Kopiuj w grupie przycisków Schowek na karcie Narzędzia główne.
Zamiast Ctrl + V można wybrać Narzędzia główne >> Schowek >> Wklej.
Zamiast Ctrl + X można wybrać Narzędzia główne >> Schowek >> Wytnij.

Odpowiednie przyciski Kopiuj, Wytnij i Wklej są również dostępne w menu podręcznym (dostępnym po kliknięciu prawym przyciskiem myszki).

Skopiowany (lub wycięty) tekst trafia do specjalnego miejsca zwanego schowkiem. Można go następnie wkleić ze schowka w dowolne miejsce dokumentu. Schowek umożliwia również przenoszenie tekstu (i innych obiektów, np. fragmentów rysunku) z jednego programu do drugiego. Można na przykład skopiować część arkusza kalkulacyjnego do dokumentu tekstowego.

W poniższym aplecie wykonaj operację kopiowania tekstu.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Skopiuj i poprzestawiaj akapity zgodnie z podanymi w pliku wskazówkami.


zadanie8.doc Należy skopiować i poprzestawiać akapity zgodnie z podanymi w pliku wskazówkami.

 

Zaznaczanie tekstu, podstawowe operacje na zaznaczonym tekście

 

Podstawowe sposoby formatowania

Podstawowe ustawienia dotyczące formatu czcionek

Procesory tekstu umożliwiają nie tylko wpisywanie i wykonywanie modyfikacji (edycję tekstu), ale również formatowanie, czyli określenie wyglądu tekstu. Podstawowe możliwości w zakresie formatowania to wybór kroju czcionki (zestawu czcionek, często mówi się po prostu wybór czcionki), określenie wielkości znaków, określenie pewnych cech jak kolor, pochylenie, pogrubienie itp.

Krój czcionki można wybrać na wstążce w zakładce Narzędzia główne w grupie przycisków Czcionka.

Grupa przycisków Czcionka


W grupie tej można wybrać wielkość znaków, kolor, kolor wyróżnienia oraz dodatkowe cechy, takie jak:

  • pogrubienie (przycisk z pogrubioną literą B, od angielskiego Bold),
  • pochylenie, inaczej kursywa (przycisk z pochyloną literą I, od angielskiego Italic),
  • podkreślenie (przycisk z podkreśloną literą U, od angielskiego Underline),
  • przekreślenie,
  • indeks dolny i górny.

Można też wykonać pewne operacje związane z wielkością czcionki, np. zamienić wszystkie litery małe na duże lub odwrotnie.

Wielkość czcionki podaje się w jednostkach nazywanych punktami. Wielkość można wybrać z listy rozwijalnej lub wpisać samemu. Wielkość nie musi być podana jako liczba całkowita, poprawną wartością jest np. 10,5.


Do pogrubiania można użyć kombinacji klawiszy Ctrl + B. Podobnie, do pochylania można użyć klawiszy Ctrl + I. Do podkreślania używa się Ctrl + U.


Z funkcji formatowania można korzystać na dwa sposoby:

  1. Jeśli ma być zmieniony sposób formatowania już wprowadzonego tekstu, należy najpierw zaznaczyć odpowiedni fragment , a następnie sformatować go, wciskając odpowiedni przycisk lub przyciski.
  2. Jeśli zostanie wciśnięty przycisk na przykład pogrubiania bez zaznaczonego tekstu i kursor nie jest umieszczony w środku wyrazu, oznacza to przełączenie edytora w tryb pogrubiania. Od tej pory nowo wprowadzany w tym miejscu tekst będzie wpisywany czcionką pogrubioną i działa to aż do chwili wyłączenia przycisku pogrubiania lub przejścia do innej części dokumentu.

Jeśli zmiana czcionki dotyczy tylko jednego wyrazu, wystarczy jeśli kursor zostanie umieszczony w środku tego wyrazu.
Jeśli zmiana ma dotyczyć większego fragmentu tekstu, najpierw ten fragment należy zaznaczyć.

W programie Microsoft Office Word 2007 można szybko formatować tekst, korzystając z opcji formatowania dostępnych na minipasku narzędzi. Minipasek narzędzi jest wyświetlany automatycznie po zaznaczeniu tekstu. Można go także wyświetlić przez kliknięcie prawym przyciskiem myszy.


Więcej ustawień dotyczących formatu czcionek

Więcej ustawień dotyczących formatowania czcionek można znaleźć w oknie dialogowym Czcionka, po kliknięciu w przycisk w prawym dolnym rogu grupy przycisków Czcionka (w zakładce Narzędzia główne na tasiemce). Okno to zawiera dwie zakładki: Czcionka i Odstępy między znakami.

Zakładka Czcionka
Okno dialogowe Czcionka, zakładka Czcionka


W zakładce Czcionka można zmieniać czcionkę, ustawiać efekty dodatkowe (jak na rysunku) oraz rozmiar. Przycisk Domyślnie umożliwia zdefiniowanie nowej domyślnej czcionki ze wszystkimi ustawieniami, takimi jakie ustawiono w oknie.

Odstępy między znakami
Okno dialogowe Czcionka, zakładka Odstępy między znakami


Zakładka Odstępy między znakami służy do ustawiania odległości między znakami (literami) w wyrazie. Dla uzyskania efektu wyróżnienia można na przykład zastosować rozstrzelone odstępy (zwiększone w stosunku do normalnych). Z kolei skalowanie tekstu polega na procentowej zmianie kształtów poszczególnych znaków. Skalowany tekst może zostać rozciągnięty (skala większa niż 100 procent) lub skompresowany (skala mniejsza niż 100 procent).

Kerning
powoduje zmianę (dostosowanie) odstępów między określonymi parami liter, przy czym efekt ten może być włączony przy rozmiarze czcionki większym lub równym zdefiniowanemu na liście rozwijalnej. Okazuje się, że wstawianie jednakowych odstępów między różnymi literami w wyrazie daje nie najlepszy wizualnie efekt. Kerning może być ujemny (tzw. podcinanie) lub dodatni. Częściej stosowany jest kerning ujemny, czyli dosuwanie do siebie znaków, które wyglądają na nienaturalnie oddalone. Klasycznym przykładem jest przybliżenie do siebie liter VA. Kształt tych liter powoduje, że zastosowanie zwykłego odstępu skutkuje wrażeniem zbyt dużego odsunięcia liter od siebie. Kerningiem dodatnim jest odsuwanie od siebie znaków, sprawiających wrażenie zbyt "ściśniętych" (tzn. położonych zbyt blisko siebie). Kerning jest szczególnie istotny dla liter o dużym rozmiarze, dlatego w powyższym oknie dialogowym można ustawić wielkość, od której kerning będzie działał.


Zbyt dużo różnych formatów użytych w jednym małym dokumencie zwykle nie wygląda dobrze i nie przyczynia się do przejrzystości dokumentu.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Sformatuj tekst zgodnie z podanymi w pliku wskazówkami. Tekst w pliku do tego ćwiczenia zawiera stosunkowo dużo elementów formatowania czcionek jedynie po to, by pokazać pewne możliwości procesorów tekstu.



zadanie9.doc Plik zawiera sformatowany tekst wzorcowy oraz ten sam tekst niesformatowany, który należy sformatować zgodnie z wzorcem.

 

Podstawowe sposoby formatowania

 

Formatowanie akapitu

Formatowanie może dotyczyć ustawień całego akapitu. Jeśli kursor umieszczony jest w pewnym akapicie, to można definiować ustawienia dla całego akapitu, klikając w odpowiedni przycisk na wstążce. Polecenia dotyczące formatowania akapitu znajdują się w grupie przycisków Akapit w zakładce Narzędzia główne na wstążce.

Grupa poleceń Akapit
Grupa przycisków Akapit


Poniższy aplet przedstawia sposoby wyrównania tekstu.


Podobnie jak w przypadku innych przycisków, wskazanie (bez klikania) dowolnego przycisku z grupy Akapit powoduje wyświetlenie krótkiej informacji, do czego przycisk polecenia służy. Dokładniejszą pomoc można uzyskać po przyciśnięciu klawisza F1.

Bezpośrednio poprzez przyciski można ustawić m.in:

  • wyrównanie akapitu do marginesów (wyrównanie do lewego, wyrównanie do prawego, wyśrodkowanie i wyjustowanie, czyli wyrównanie jednocześnie do lewego i prawego marginesu),
  • odstęp między poszczególnymi wierszami (liniami) akapitu (tzw. interlinię),
  • odstęp przed akapitem i po akapicie,
  • kolor tła dla całego akapitu,
  • wcięcie całego akapitu, czyli odstęp lewej krawędzi akapitu od lewego marginesu,
  • obramowanie i cieniowanie akapitu.

Ponadto w grupie przycisków Akapit znajdują się przyciski, umożliwiające tworzenie prostych i wielopoziomowych list punktowanych i numerowanych. Listy są omawiane w innym rozdziale kursu.
Polecenie Sortuj umożliwia posortowanie zaznaczonego tekstu (np. listy nazwisk). Przycisk Pokaż wszystko służy do włączania i wyłączania widoczności ukrytych symboli formatowania (znaków niedrukowalnych, w tym omawianych już wcześniej znaczników akapitu).

Tak jak w innych grupach przycisków, w dolnym prawym rogu grupy znajduje się przycisk Otwórz okno dialogowe. Okno dialogowe Akapit zawiera bardziej zaawansowane ustawienia akapitu i jest podzielone na dwie zakładki: Wcięcia i odstępy oraz Podziały wiersza i strony.

Wcięcia i odstępy
Zakładka Wcięcia i odstępy


Na zakładce Wcięcia i odstępy warto zwrócić uwagę na dwa typy wcięć specjalnych: Wcięcie pierwszego wiersza oraz Wysunięcie. Poniższy rysunek ilustruje Wysunięcie.

Wysunięcie
Wysunięcie


Kolejny rysunek prezentuje zakładkę Podziały wiersza i strony.

Podziały wiersza i strony
Podziały wiersza i strony


W tej zakładce szczególnie ważne są cztery pierwsze od góry pola wyboru, związane z tzw. paginacją, czyli podziałem dokumentu na strony.

Pierwsze z tych pól dotyczy kontroli tzw. bękartów i wdów. W wielu profesjonalnych dokumentach niedopuszczalna jest sytuacja, w której na początku strony znajduje się tylko jeden wiersz akapitu z poprzedniej strony lub na końcu strony znajduje się tylko jeden wiersz nowego akapitu. Ostatni wiersz akapitu, który wyświetlany jest na początku następnej strony jest nazywany wdową. Pierwszy wiersz akapitu, wyświetlany na końcu strony, nosi nazwę bękarta

. Zaznaczenie pola wyboru Kontrola bękartów i wdów powoduje, że bękartów i wdów nie będzie. Na początku strony znajdą się zawsze co najmniej dwie linijki akapitu z poprzedniej strony. Podobnie na końcu strony znajdą się co najmniej dwie linijki nowego akapitu. Oczywiście wyjątkiem jest sytuacja, w której akapity są jednolinijkowe. Standardowo kontrola bękartów i wdów jest włączona.



Zaznaczenie pola wyboru Razem z następnym spowoduje, że bieżący akapit (ten, w którym jest kursor) będzie na stronie razem z następnym (nie zostaną umieszczone na innych stronach), bez względu na późniejsze zmiany podziału dokumentu na strony (zmiany takie mogą powstać np. na skutek dodania nowego tekstu, skasowania tekstu lub zmiany rozmiaru stron).

Zaznaczenie pola wyboru Zachowaj wiersze razem spowoduje, że akapit będzie (w miarę możliwości) trzymany w całości na jednej stronie.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy. Tekst ten należy przepisać poniżej tekstu wzorcowego, zachowując dokładnie formatowanie akapitów i czcionki.


zadanie10.doc W pliku znajduje się tekst wzorcowy. Tekst ten należy przepisać poniżej tekstu wzorcowego, zachowując dokładnie formatowanie akapitów i czcionki.

 

Formatowanie akapitu

 

Definiowanie wcięć akapitu za pomocą myszy

Wcięcia i marginesy bieżącego akapitu lub wszystkich zaznaczonych akapitów można definiować za pomocą myszy.

W tym celu wykorzystywane są ikony na linijce.
Uwaga! Jeśli linijka nie jest widoczna, można ją włączyć, korzystając z grupy opcji Pokazywanie/Ukrywanie na karcie Widok:

Włączenie widoczności linijki

 

Linijka górna umożliwia definiowanie wcięć


Z lewej strony linijki widoczne są dwa małe trójkąty i prostokąt (oznaczone na rysunku). Trójkąt u góry pokazuje lewe wcięcie pierwszego wiersza akapitu bieżącego. Trójkąt u dołu pokazuje lewe wcięcie innych wierszy tego akapitu, czyli omawiane wcześniej wysunięcie.

Ikona po prawej stronie linijki pokazuje prawe wcięcie bieżącego akapitu (wszystkich linii).

Aby ustawić lewe wcięcie pierwszego wiersza bieżącego akapitu (lub wielu zaznaczonych akapitów), należy wskazać myszą górny trójkąt (z lewej strony linijki), następnie nacisnąć i przytrzymać przycisk myszy i przeciągnąć trójkąt do nowego położenia.

Aby ustawić lewe wcięcie całego bieżącego akapitu (lub wielu zaznaczonych akapitów), należy wskazać myszą dolny prostokąt (z lewej strony linijki), następnie nacisnąć i przytrzymać przycisk myszy, po czym przeciągnąć trójkąt do nowego położenia.

Aby ustawić prawe wcięcie całego bieżącego akapitu (lub wielu zaznaczonych akapitów), należy wskazać myszą dolny trójkąt (z prawej strony linijki), następnie nacisnąć i przytrzymać przycisk myszy, po czym przeciągnąć trójkąt do nowego położenia.

Aby zmienić wysunięcie (czyli lewe wcięcie drugiego i kolejnych wierszy akapitu), należy kliknąć lewy dolny trójkąt, a następnie przeciągnąć go w prawą lub lewą stronę.





W prosty sposób można zwiększyć lub zmniejszyć wysunięcie całego akapitu poprzez przyciski Zwiększ wcięcie i Zmniejsz wcięcie w grupie przycisków Akapit na karcie Narzędzia główne.

Przyciski do zmiany wcięcia


Ilustruje to poniższy film.




Definiowanie wcięć akapitu za pomocą myszy

 

Tabulatory

W większości zestawów czcionek znaki mają różne szerokości, np. litera i jest bardzo wąska, litera w jest szeroka. Wadą czcionek o różnej szerokości jest pewna trudność w ustawianiu tekstu w kolumnach. Jeśli tekst ma być rozmieszczony w dwóch kolumnach, to gdy między jedną a drugą kolumną wstawiane są znaki odstępu, ustawienie równej lewej krawędzi drugiej kolumny (i ewentualnie kolejnych) jest trudne lub nawet niemożliwe. Wynika to z faktu, że wyrazy w pierwszej kolumnie mają różne liczby znaków, a każdy znak może mieć inną szerokość. Na przykład trudne jest ustawienie nazwisk i imion w równych kolumnach, ilustruje to poniższy rysunek.

Tekst w kolumnach przy użyciu czcionek proporcjonalnych
Próba ustawienia równych kolumn z wykorzystaniem znaków spacji


Jak widać na powyższym rysunku, nie da się precyzyjnie ustawić litery N z nazwiska Nowak pod literą K z nazwiska Kowalski.

Jednak w edytorach tekstowych istnieje możliwość ustawienia tekstu w równych kolumnach. Służą do tego tzw. tabulatory. Tabulator jest specjalnym znakiem wyświetlanym na górnej linijce. W edytorze Microsoft Word 2007 jest pięć typów tabulatorów. Poniższy rysunek zestawia wszystkie typy wraz z definicjami (według pomocy programu Word 2007).

  • Tabulator lewy Lewy tabulator służy do ustawienia początkowej pozycji tekstu, który będzie następnie wyświetlany w stronę prawej krawędzi strony w miarę pisania. Umożliwia on zatem wyrównanie lewej krawędzi wyrazu (tekstu) do znaku tabulatora.
  • Tabulator prawy Prawy tabulator służy do ustawienia prawego końca tekstu. W miarę pisania tekst będzie przesuwany w lewo. Umożliwia on zatem wyrównanie prawej krawędzi wyrazu (tekstu) do znaku tabulatora.
  • Tabulator środkowy Środkowy tabulator służy do ustawienia pozycji środka tekstu, który będzie następnie wyśrodkowywany względem niej w miarę pisania. Umożliwia on zatem wyrównanie środka wyrazu (tekstu) do znaku tabulatora.
  • Tabulator dziesiętny Tabulator dziesiętny umożliwia wyrównywanie tekstu wokół separatora dziesiętnego (w Polsce jest to przecinek). Niezależnie od liczby cyfr separator (przecinek) dziesiętny będzie umieszczany w tym samym miejscu. Liczby w kolejnych wierszach będą ustawiane jedna pod drugą tak, że przecinek we wszystkich liczbach jest w takiej samej odległości od lewej krawędzi strony.
  • Tabulator paskowy Tabulator paskowy nie służy do ustawiania pozycji tekstu, ale powoduje wstawienie pionowej kreski w miejscu tabulatora. Tabulator paskowy umożliwia tworzenie bardzo prostych tabel (przy wykorzystaniu tylko pionowych linii). Jednak do tworzenia prawdziwych tabel służą inne narzędzia (będą omawiane w innym rozdziale).

Poniższy rysunek obrazuje zastosowanie różnych tabulatorów.

Zastosowanie różnych typów tabulatorów
Zastosowanie różnych typów tabulatorów


Zastosowanie tabulatora prawego dla kolumny Lp. pozwala na wyrównanie numerów (liczb całkowitych). Zastosowanie tabulatora dziesiętnego dla kolumny Wpłata umożliwia wyrównanie do przecinka, oddzielającego część całkowitą liczby od części ułamkowej. Tabulatory w liniach z danymi są nieco inne niż tabulatory w linii z nazwami kolumn. Sam napis Lp. jest ustawiony do tabulatora środkowego, podobnie napis Wpłata. Pozycje tabulatorów są następujące: 0,75cm, 1,75cm, 3,75cm, 7,5cm, 9cm, 10,75cm.

Wykorzystanie standardowych tabulatorów

Standardowo na linijce prezentowane są domyślne (standardowe) znaki tabulatorów. Ich symbole to małe pionowe kreseczki widoczne bezpośrednio pod linijką.

Standardowe tabulatory
Standardowe tabulatory


Działają one jak tabulatory lewe. Standardowe tabulatory umożliwiają na przykład wprowadzenie większego odstępu między wyrazami, odstępu, który jest wyrównany do znaku tabulatora. Przesunięcie kursora do najbliższego (z prawej strony) tabulatora jest realizowane przez wciśnięcie klawisza Tab. Wciśnięcie tego klawisza powoduje wstawienie specjalnego niedrukowalnego (normalnie niewidocznego) znaku tabulacji. Ilustruje to poniższy aplet. Proszę zwrócić uwagę, że między kolumną Imię a kolumną Nazwisko w pewnych liniach (wierszach) są dwa znaki tabulacji, w innych tylko jeden. Jest to spowodowane różną liczbą liter w różnych imionach.




Działanie klawisza Tab na początku linii z tekstem

Jeśli kursor znajduje się na początku pierwszej linii w jakimś niepustym akapicie, to pierwsze wciśnięcie klawisza Tab spowoduje przesunięcie wcięcia pierwszej linii do pozycji najbliższego tabulatora. Każde kolejne wciśnięcie klawisza Tab spowoduje zwiększanie wcięcia całego akapitu.
Jeśli kursor jest w innej niż pierwsza linii akapitu, to pierwsze wciśnięcie klawisza Tab spowoduje zwiększenie wcięcia akapitu do takiego, jakie jest w pierwszej linii (jeśli pierwsza linia jest wcięta w prawo w stosunku do pozostałych), kolejne wciśnięcia Tab spowodują zwiększanie wcięcia całego akapitu. Ilustruje to poniższy film.





Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy i tekst do poprawy. Wskazówki zawarte są w pliku.


zadanie11.doc Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy i tekst do poprawy. Wskazówki zawarte są w pliku.

Definiowanie własnych pozycji tabulatorów

W celu umieszczenia tabulatorów w wybranych przez siebie miejscach można wykorzystać okno dialogowe Tabulatory. Okno to można otworzyć, klikając w przycisk Tabulatory w oknie dialogowym Akapit lub klikając dwukrotnie górną linijkę (tam, gdzie można umieścić tabulator).

Okno Tabulatory
Okno Tabulatory


Znak tabulatora można też umieścić, klikając lewym przyciskiem myszy na linijce w odpowiednie miejsce (to, w którym ma być umieszczony tabulator).

Uwaga! Umieszczenie nowego tabulatora powoduje wykasowanie wszystkich standardowych tabulatorów na lewo od nowo umieszczonego.

Typ wstawianego tabulatora można zmienić, klikając myszką z lewej strony linijki (jest tam symbol aktualnie wstawianego tabulatora).
Tabulator może być usunięty przez "ściągnięcie" go myszką z linijki (kliknięcie w symbol tabulatora lewym przyciskiem myszy i przeciągnięcie poza linijkę z przytrzymanym klawiszem myszy).

Podstawowe operacje dotyczące tabulatorów są przedstawione na poniższym filmie.



Znaki wiodące

Ciekawą możliwość wykorzystania tabulatorów dają tzw. znaki wiodące (widoczne na rysunku, przedstawiającym okno Tabulatory). Standardowo po wciśnięciu klawisza Tab kursor przesuwa się do pozycji najbliższego (z prawej strony) tabulatora, a obszar między poprzednim położeniem kursora a nowym jest pusty. Można go jednak automatycznie wypełnić znakami wiodącymi. Poniżej można zobaczyć przykład zastosowania znaków wypełniaczy:

Znaki wiodące
Zastosowanie znaków wiodących




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst, który należy poprawić według wzorca.


zadanie12.doc W pliku znajduje się tekst, który należy poprawić według wzorca.

 

Tabulatory

 

Listy punktów (wypunktowanie)

W edytorze tekstowym można utworzyć listę wypunktowaną lub automatycznie numerowaną. Oczywiście istnieje możliwość definiowania wyglądu takiej listy, w tym znaków wypunktowania oraz sposobu numerowania (czy mają być użyte liczby czy litery, od jakiej liczby lub litery zacząć itp.).

Listy wypunktowane (listy punktów) składają się z pewnej liczby akapitów, które poprzedzone są symbolem wypunktowania, czyli punktorem.

Poniżej przedstawiona jest przykładowa lista punktowana (jest to fragment regulaminu szkolnej wycieczki autokarowej):

Lista punktów


Każdy punkt na liście jest osobnym akapitem. Listę wypunktowaną można tworzyć na bieżąco, w trakcie pisania tekstu. Przed rozpoczęciem wpisywania pierwszego punktu można włączyć wypunktowanie, klikając w wybrany przycisk punktora znajdujący się na liście w grupie przycisków Akapit na karcie Narzędzia główne.

Punktory

 

Lista punktorów


Po kliknięciu w wybrany punktor, w bieżącym akapicie (lub w zaznaczonych akapitach), pojawi się znak wypunktowania, tekst będzie odsunięty od lewego marginesu. Przy włączonym wypunktowaniu wciśnięcie klawisza Enter (a więc wstawienie nowego akapitu) powoduje dodanie nowego punktu na liście.

Można wybrać jeden z kilku standardowych punktorów, np.:

Lista punktowana


Wybranie przycisku Brak na liście punktorów powoduje usunięcie znaku wypunktowania i powrót do standardowego sposobu wpisywania tekstu.

Wypunktowanie można również usunąć, klikając ponownie w przycisk wypunktowania na wstążce.

W celu zdefiniowania nowego punktora należy kliknąć Punktory >> Zdefiniuj nowy punktor.

Definiowanie punktora
Definiowanie nowego punktora


Punktorem może być wybrany symbol (można go wybrać w oknie dialogowym po kliknięciu w przycisk Symbol) albo znak z pewnego zestawu czcionek (w oknie dialogowym można będzie wybrać czcionkę, w jakiej ma być wyświetlany aktualny symbol). Można nawet zdefiniować punktor jako pewien obrazek (przycisk Obraz). W edytorze Microsoft Office Word 2007 jest dostępna cała lista takich punktorów. Punktor obrazkowy może być również zaimportowany z pewnego pliku z grafiką (po kliknięciu przycisku Importuj w poniższym oknie dialogowym).

Punktory obrazkowe


Na liście wyboru Wyrównanie w oknie dialogowym Definiowanie nowego punktora można ustawić położenie punktora.

Nieco więcej ustawień dotyczących położenia punktora i tekstu na liście można określić przy definiowaniu listy wielopoziomowej, zostanie to omówione w innym rozdziale.

Tworzenie listy wypunktowanej

Jak już wspomniano, listę wypunktowaną można tworzyć na bieżąco, w trakcie pisania tekstu.


Jeśli lista wypunktowana tworzona jest na bieżąco (tzn. nie formatujemy już wcześniej wprowadzonego tekstu), to po napisaniu ostatniego punktu i wciśnięciu klawisza Enter, komputer dodaje nowy punkt. W celu usunięcia punktu należy wcisnąć klawisz BackSpace, nie Ctrl + Z. Ilustruje to poniższy film.





Listę wypunktowaną można utworzyć ze zwykłego, niewypunktowanego, napisanego już tekstu (akapitów). Należy zaznaczyć odpowiednie akapity i kliknąć w wybrany punktor.

Poniższa prezentacja przedstawia sposób tworzenia listy wypunktowanej z napisanego wcześniej tekstu.






Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy oraz taki sam tekst, ale niesformatowany. Należy ten tekst sformatować zgodnie ze wzorcem.


zadanie13a.doc W pliku znajduje się tekst wzorcowy oraz taki sam tekst, ale niesformatowany. Należy ten tekst sformatować zgodnie ze wzorcem.

 

Listy punktów (wypunktowanie)

 

Listy numerowane

Listy numerowane tworzy się podobnie jak listy wypunktowane, są jednak pewne istotne różnice. Pierwsza różnica jest oczywista na listach numerowanych zamiast punktorów są liczby określające numer kolejny punktu. Ponadto, jeśli kursor jest umieszczony w jednym z wielu numerowanych punktów, to wybranie nowego formatu numeracji powoduje automatyczną zamianę we wszystkich numerowanych punktach, bez potrzeby ich zaznaczenia.

Standardowo dostępne są formaty numeracji prezentowane na poniższym rysunku:

Lista numerowana
Standardowe typy numeracji list



Po kliknięciu strzałki na przycisku Numerowanie można wybrać Definiuj nowy format numeracji oraz Ustaw wartość numerowania.

Definiowanie listy numerowanej


W oknie definiowania nowego formatu numeracji można wybrać styl numeracji (np. 1, 2, 3, pierwszy, drugi, trzeci, a, b, c), format numeracji (można tu wpisywać pojedyncze znaki lub wyrazy przed lub po numerze, np. dla stylu 1, 2, 3 można przed liczbą wpisać wyraz Pozycja, natomiast po liczbie kropkę i uzyskamy efekt Pozycja 1., Pozycja 2., Pozycja 3. itd.).

Lista numerowana


Ponadto można wybrać czcionkę i położenie (wyrównanie) numeru (napisu z numerem).

W oknie Ustaw wartość numerowania można ustawić liczbę, od której będzie się zaczynać dana lista. Generalnie dla list można wybrać kontynuację numerowania z poprzedniej listy lub numerowanie od nowa (od 1 lub innej wartości).

Ustaw wartość numerowania


Jeśli w dokumencie jest już utworzona lista numerowana i tworzona jest kolejna, to w przypadku skorzystania bezpośrednio z przycisku Numerowanie, Microsoft Word 2007 sam kontynuuje numerację listy poprzedniej, przy czym pojawia się specjalny przycisk Opcje Autokorekty (z charakterystyczną błyskawicą), umożliwiający wybranie numerowania od początku. Jeśli przy tworzeniu kolejnej listy format zostanie wybrany z listy (a nie bezpośrednio z przycisku Numerowanie), to Word nie kontynuuje numeracji, wówczas analogiczny przycisk umożliwia ustawienie kontynuacji.

Autokorekta numeracji

Poniższy poradnik filmowy ukazuje sposób tworzenia prostych list numerowanych oraz automatyczną i ręczną korekcję wartości.






Listy numerowane powinny być stosowane szczególnie tam, gdzie kolejność punktów jest istotna lub jeśli chcemy mieć szybką orientację, ile jest punktów. Jeśli kolejność i liczba punktów nie jest ważna, wówczas raczej powinno się stosować listy wypunktowane.




Proszę pobrać plik, korzystając z poniższego łącza. Zadanie polega na utworzeniu prostej listy numerowanej według wskazówek zawartych w pliku.


zadanie14.doc Należy utworzyć prostą listę numerowaną według wskazówek zawartych w pliku.

 

Listy numerowane

 

Listy wielopoziomowe punktowane

Lista wypunktowana i numerowana może mieć kilka poziomów, to znaczy główne punkty mogą mieć podpunkty, te podpunkty mogą mieć swoje podpunkty itd. Różne poziomy mają inne znaki wypunktowania, można je samemu definiować.

Poniżej przedstawione są wielopoziomowe listy punktów.

Lista pierwsza:

  • To jest element listy (punkt).
  • To jest element listy (punkt).
    • To jest podpunkt.
    • To jest podpunkt.
  • To jest element listy (punkt).
    • To jest podpunkt.
    • To jest podpunkt.
      • To jest podpunkt następnego poziomu.
      • To jest podpunkt następnego poziomu.
    • To jest podpunkt.
  • To jest element listy (punkt).


Przykład wykorzystania wielopoziomowej listy wypunktowanej (fragment regulaminu wycieczki szkolnej do teatru):

Lista wielopoziomowa punktowana

Wielopoziomowa lista wypunktowana


Listę wypunktowaną wielopoziomową można utworzyć na kilka sposobów. Jeden z nich to przygotowanie akapitów, utworzenie z nich jednopoziomowej listy wypunktowanej (z wykorzystaniem przycisku Punktory), kliknięcie w wybrany akapit drugiego poziomu (lub zaznaczenie kilku akapitów) i kliknięcie w przycisk Zwiększ wcięcie. Podobnie, klikając dwa lub więcej razy w przycisk Zwiększ wcięcie, można uzyskać punkty drugiego i wyższych poziomów. Poziom punktu można też zmniejszać, klikając w przycisk Zmniejsz wcięcie. Ilustruje to poniższy poradnik filmowy.




Innym sposobem utworzenia wielopoziomowej listy wypunktowanej jest skorzystanie z przycisku Lista wielopoziomowa. Umożliwia on wybranie formatu listy z biblioteki formatów, umożliwia też zdefiniowanie własnej listy wielopoziomowej. Poniższy rysunek przedstawia okno, w którym można zdefiniować własną listę.

Definiowanie własnej listy punktowanej


Wyrównanie dotyczy położenia punktora, natomiast wcięcie tekstu dotyczy drugiej i kolejnych linii tekstu. Po kliknięciu przycisku Więcej okno powiększa się, ukazując dodatkowe ustawienia związane m.in. z zastosowaniem stylów. Style będą omówione w innym rozdziale.



Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy oraz taki sam tekst, ale niesformatowany. Należy ten tekst sformatować zgodnie ze wzorcem.


zadanie13.doc W pliku znajduje się tekst wzorcowy oraz taki sam tekst, ale niesformatowany. Należy ten tekst sformatować zgodnie ze wzorcem.




Zmień formatowanie punktów w pliku z poprzedniego zadania. Można eksperymentować z ustawieniami.



Napisz własną kilkupoziomową listę wypunktowaną. Mogą to być na przykład zagadnienia (z podzagadnieniami) do dużej kartkówki.

Listy wielopoziomowe punktowane

 

Listy wielopoziomowe numerowane

Podobnie jak w listy wypunktowane, również listy numerowane mogą być wielopoziomowe. Numeracja punktów w kolejnych poziomach może być niezależna, jak w poniższym przykładzie:

Wielopoziomowa lista numerowana


Numeracja punktów w kolejnych poziomach może być złożona i odzwierciedlać numery poziomów nadrzędnych, np. 2.3.1.

Wielopoziomowa lista rozwijalna
Wielopoziomowa lista numerowana


Listę taką można utworzyć na kilka sposobów. Najprostszym z nich jest przygotowanie akapitów, zaznaczenie ich i kliknięcie w przycisk Lista wielopoziomowa. Można wówczas wybrać jeden z kilku możliwych formatów listy wielopoziomowej numerowanej (lub nawet nienumerowanej) na przykład taki jak powyżej. Następnie należy zaznaczyć punkty kolejnego poziomu i kliknąć w przycisk Zwiększ wcięcie. Przycisk ten powoduje zmianę na wyższy poziom wypunktowania. Zmniejszenie poziomu można uzyskać przyciskiem Zmniejsz wcięcie.




Inną metodą, jest wpisanie akapitów, zaznaczenie ich i kliknięcie przycisku Numerowanie. Następnie należy zwiększać wcięcie w odpowiednich podpunktach. Zostanie użyty ostatnio wykorzystywany styl listy wielopoziomowej.

Poniżej zamieszczono przykład innej listy wielopoziomowej.

Wielopoziomowa lista numerowana


Przycisk Lista wielopoziomowa umożliwia również definiowanie swojego nowego formatu listy. W oknie Definiowanie nowej listy wielopoziomowej można zdefiniować czcionkę, sposób numerowania na każdym poziomie, odstęp (lub znak tabulacji) po znaku numerowania.
Można również zastosować style do list numerowanych, będzie to omawiane w innym rozdziale.



Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Utwórz dwupoziomową listę numerowaną według wskazówek zawartych w pliku.


zadanie15.doc Należy utworzyć dwupoziomową listę numerowaną według wskazówek zawartych w pliku.




W pliku z poprzedniego zadania zmień format tych podpunktów, do których uczeń będzie coś wpisywał: należy zrobić więcej miejsca na wpisy. Możesz to osiągnąć, definiując odstęp przed każdym akapitem (oczywiście możesz zaznaczyć więcej akapitów i definiować odstęp od razu dla wszystkich zaznaczonych).

Listy wielopoziomowe numerowane

 

Malarz formatów

Specjalne narzędzie Malarz Formatów (dostępne w grupie przycisków Schowek na karcie Narzędzie główne wstążki) może być użyte do skopiowania formatowania zaznaczonego tekstu lub pewnych cech (takich jak obramowania i wypełnienia) formatowania innych obiektów (ale NIE do skopiowania samego tekstu czy obiektu) i zastosowania tego formatowania do innego zaznaczonego tekstu lub obiektu.

Malarz formatów


Można kopiować atrybuty (formatowanie) całego akapitu wraz z atrybutami (formatem) czcionek lub wybrać tylko kopiowanie formatu czcionek. Jeżeli ma zostać skopiowane tylko formatowanie tekstu, należy zaznaczyć fragment akapitu. Jeżeli ma zostać skopiowane formatowanie tekstu i akapitu, należy zaznaczyć cały akapit wraz ze znacznikiem akapitu. Znacznik akapitu (końca akapitu) jest normalnie niewidoczny, ale jest zawsze na końcu akapitu. W razie potrzeby można włączyć widoczność takich znaków, klikając w przycisk Pokaż wszystko w grupie przycisków Akapit w zakładce Narzędzie główne.



Kolejność postępowania przy kopiowaniu formatowania jest następująca:

  1. Zaznacz tekst (lub grafikę) z formatem, który ma zostać skopiowany (w razie potrzeby kopiowania formatu akapitu należy zaznaczeniem objąć znak końca akapitu).
  2. Kliknij przycisk Malarz formatów. Wskaźnik myszki zmieni kształt, do standardowego kształtu zostanie dodany pędzel (w miejscach, w których można wpisywać tekst).
  3. Zaznacz tekst, który ma być sformatowany. Tekst zostanie odpowiednio sformatowany, a znacznik myszki wróci do poprzedniego kształtu.

Można skopiować formatowanie na kilka nieprzylegających do siebie fragmentów tekstu. W tym celu należy dwukrotnie kliknąć w przycisk Malarz formantów. Przycisk pozostanie wciśnięty aż do momentu przyciśnięcia klawisza Esc na klawiaturze. Po zaznaczeniu fragmentu tekstu, z którego ma być skopiowany format, można zaznaczać wiele fragmentów, na które format ma być skopiowany. Na końcu należy przycisnąć klawisz Esc.

Poniższa prezentacja ilustruje użycie malarza formatów.






Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tekst wzorcowy. Poniżej tekstu wzorcowego jest tekst niesformatowany, który należy sformatować zgodnie z wzorcem i podanymi w pliku wskazówkami.


malarz.doc W pliku znajduje się tekst wzorcowy. Poniżej tekstu wzorcowego jest tekst niesformatowany, który należy sformatować zgodnie z wzorcem i podanymi w pliku wskazówkami.

 

Malarz formatów

 

Hiperłącza, zakładki

Hiperłącza są odsyłaczami do stron WWW, innych dokumentów lub pewnych części dokumentu. Hiperłącza są na ogół wyróżnione w tekście różnymi kolorami i są aktywowane przez kliknięcie myszy. Dzięki hiperłączom osoba czytająca dokument, może przejść do określonej informacji w obrębie dokumentu, jak również do powiązanych informacji, znajdujących się w innych dokumentach. Przez hiperłącza można otwierać strony WWW lub dostawać się do innych zasobów dostępnych przez sieć komputerową. Hiperłącze może również zawierać adres poczty elektronicznej, wówczas kliknięcie w takie łącze uruchomi domyślny program pocztowy. Powszechną praktyką jest publikowanie w różnych dokumentach i na stronach WWW hiperłączy do własnej strony domowej lub do innych polecanych witryn internetowych. Microsoft Word 2007 umożliwia wstawianie hiperłączy w tekście.

Uwaga! W celu uruchomienia hiperłącza w Microsoft Word 2007 należy kliknąć w łącze przy jednocześnie wciśniętym klawiszu Ctrl.

Przykładowe hiperłącza:

www.onet.pl
kowalski@poczta.pl

Adres strony WWW (lub innego zasobu) może być ukryty, zamiast adresu może być wyświetlany tekst, np.:

Wirtualna Polska

W rzeczywistości pod powyższym tekstem kryje się adres www.wp.pl.

W programie Microsoft Word 2007 teksty będące poprawnymi adresami zasobów sieciowych (tak zwane adresy URL, czyli np. adresy stron WWW, adresy poczty elektronicznej) są automatycznie rozpoznawane i zwykły tekst np. z adresem WWW jest zamieniany na podkreślone hiperłącze. Kliknięcie w takie hiperłącze (adres WWW) z wciśniętym klawiszem Ctrl powoduje uruchomienie domyślnej przeglądarki i otwarcie odpowiedniej strony.

To automatyczne zamienianie tekstu na hiperłącze wiąże się z funkcją autokorekty. Większość edytorów tekstowych ma włączoną domyślnie funkcję autokorekty, która powoduje, że podczas wprowadzania tekstu edytor robi automatycznie pewne poprawki. Ustawienia autokorekty można zmieniać po kliknięciu w Przycisk pakietu Office >> Opcje programu Word >> Sprawdzanie >> Opcje Autokorekty .

Automatyczne rozpoznawanie hiperłączy


Poniższy film pokazuje automatyczną zamianę zwykłego tekstu na hiperłącze.




Jak już wspomniano, adres strony pewnego zasobu (np. strony WWW) może być ukryty, zamiast adresu może być wyświetlany tekst. Takie hiperłącze można zdefiniować poprzez przycisk Hiperłącze w zakładce Wstawianie na wstążce. Prezentuje to poniższy rysunek.

Wstawianie hiperłącza


Poniższa prezentacja pokazuje sposób definiowania hiperłączy przez okno dialogowe.




Poniższy rysunek pokazuje, jak wstawić do tekstu hiperłącze z adresem poczty elektronicznej. Kliknięcie w takie hiperłącze z wciśniętym klawiszem Ctrl powoduje otwarcie domyślnego programu pocztowego, wpisanie adresu docelowego oraz tematu (o ile jest zdefiniowany).

Hiperłącze z adresem poczty elektronicznej


Microsoft Word 2007 daje również możliwość definiowania hiperłączy do różnych miejsc w bieżącym dokumencie oraz do innych dokumentów. Miejsca te to różne nagłówki (będą omawiane w innym rozdziale), początek dokumentu oraz tzw. zakładki. Zakładka jest normalnie niewidocznym w tekście znacznikiem, z którym związana jest pewna nazwa (nie może zawierać odstępów). Można definiować zakładki, korzystając z przycisku Zakładka w grupie przycisków Łącza w zakładce Wstawianie.

Definiowanie zakładki


Do zdefiniowanych zakładek można tworzyć hiperłącza:

Hiperłącze do zdefiniowanej wczesniej zakładki






Zdefiniuj hiperłącza takie jak w wyżej załączonych prezentacjach filmowych.

Hiperłącza, zakładki

 

Przykłady złych nawyków przy edycji dokumentów

Poniżej zestawiono przykłady złych nawyków przy edycji dokumentów oraz wskazówki, co robić, aby dokument był poprawnie sformatowany.

Do złych nawyków należy:

  • Wciskanie klawisza Enter na końcu linii aby przejść do nowej linii (w sytuacji, kiedy NIE ma być utworzony nowy akapit). Właściwa praktyka: wciskanie klawisza Enter tylko na końcu akapitu. Przejście do nowej linii w jednym akapicie jest wykonywane automatycznie.
  • Robienie wcięć pierwszej linii akapitu przy pomocy kilku spacji. Tego typu postępowanie powoduje spore trudności w przypadku konieczności przeformatowania dokumentu. Właściwa praktyka: ustawienie własności akapitu, m.in. wcięcia pierwszej linii. Akceptowalne jest wykorzystanie tabulatora, chociaż lepiej użyć wcięcia.
  • Wyśrodkowanie napisu, np.
    Dyrektor Szkoły
    przy pomocy odstępów wprowadzonych z lewej strony. Właściwa praktyka: wyśrodkowanie akapitu.
  • Umieszczanie nazwy miejscowości i daty z prawej strony, np.
    Kraków, 15-10-2008
    przez wprowadzanie wielu odstępów.
    W ten sposób trudno jest wyrównać napis dokładnie do marginesu. Właściwa praktyka: należy zastosować wyrównanie akapitu do prawej krawędzi lub zastosować tabelę z niewidocznymi krawędziami.
  • Wpisywanie numerowanej listy punktów przez "ręczne" wpisywanie numerów. Taki sposób postępowania powoduje, że wprowadzenie zmian kolejności punktów lub dopisanie nowego punktu jest bardzo czasochłonne, wymaga ręcznego przenumerowania.
  • Ustawianie (wyrównywanie) tekstu w kolumnach przy pomocy spacji. Właściwa praktyka: stosowanie tabulatorów.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się ŹLE sformatowany dokument. Proszę go poprawić, korzystając z podanych w tym rozdziale wskazówek.


zadanie16.doc W pliku znajduje się niepoprawnie sformatowany dokument. Proszę sformatować go prawidłowo.

 

Przykłady złych nawyków przy edycji dokumentów



 

Wstawianie tabeli

Tabelę można szybko wstawić do dokumentu, korzystając z przycisku Tabela w zakładce Wstawianie na wstążce. Komputer umożliwia zakreślenie myszką, ile wierszy i kolumn ma mieć tabela. Poniższa prezentacja przedstawia wstawienie tabeli o trzech kolumnach i sześciu wierszach.



Można też skorzystać z przycisku Tabela >> Wstaw tabelę w zakładce Wstawianie. Pojawi się wówczas okno dialogowe, w którym można określić liczbę kolumn i wierszy oraz określić szerokości kolumn.

Wstawianie tabeli


Po wstawieniu tabeli (i zawsze wtedy, gdy w tabeli jest kursor) pojawia się na wstążce nowa grupa zakładek o nazwie Narzędzia tabel. Grupa ta zawiera dwie zakładki: Projektowanie i Układ. Zakładki te zawierają przyciski specyficznych poleceń związanych z edycją i formatowaniem tabel.

Ręczne rysowanie tabel

Microsoft Word 2007 daje ciekawą możliwość ręcznego narysowania tabeli przy pomocy myszki, której wskaźnik zamienia się w narzędzie ekranowe przypominające ołówek.

Przyciski z tym związane znajdują się na zakładce Projektowanie w grupie Narzędzia tabel na wstążce.

Narzędzia do rysowania tabel


Ręczne rysowanie tabel przydaje się zwłaszcza wtedy, gdy tabela ma być bardziej złożona, na przykład ma zawierać komórki o różnej wysokości lub zmiennej liczbie kolumn w wierszach.

Sposób postępowania przy ręcznym rysowaniu tabel jest następujący:

  1. Kliknij w miejscu, w którym ma powstać tabela.
  2. Kliknij w przycisk Rysuj tabelę.
  3. Narysuj prostokąt ograniczający całą tabelę.
  4. Narysuj kolumny i wiersze.
  5. W razie potrzeby można użyć gumki do skasowania źle narysowanego fragmentu.

Ręczne rysowanie tabel ukazuje poniższy poradnik filmowy.



 

Wstawianie tabeli

 

Autoformatowanie tabeli na podstawie stylów

Formatowanie tabeli jest to określanie jej wyglądu: czcionki, koloru tła, sposobu obramowania komórek i całej tabeli, sposobu wyrównania tekstu w pionie i poziomie itd. Najprostszym sposobem określenia wyglądu całej tabeli jest skorzystanie z gotowych stylów dostępnych w programie Microsoft Word 2007.

Po utworzeniu tabeli na wstążce pojawiają się dwie dodatkowe zakładki: Projektowanie i Układ. Na pierwszej z nich znajduje się lista dostępnych stylów.

Style tabeli


Pola wyboru dostępne na tej zakładce mają wpływ na prezentowane style. Na przykład wybranie opcji Kolumny naprzemienne powoduje, że w stylach kolejne kolumny będą formatowane w innych kolorach (naprzemiennie). Jest to widoczne również w ikonach reprezentujących style.

Style z kolumnamki w róznych kolorach


Znaczenie opcji jest objaśniane po wskazaniu na nią myszką. Ilustruje to poniższy rysunek.

Objaśnienie opcji stylu


Kliknięcie w przycisk Więcej powoduje wyświetlenie większej listy dostępnych stylów.

Przycisk Więcej

 

Więcej stylów


Wskazanie stylu myszką powoduje, że utworzona tabela prezentowana jest w formacie zgodnym z odpowiednim stylem, kliknięcie lewym przyciskiem myszki powoduje akceptację stylu.



Style można modyfikować. W tym celu należy kliknąć w przycisk Modyfikuj styl tabeli na liście stylów. Pojawi się okno dialogowe umożliwiające zmianę wybranego stylu.

Modyfikowanie stylu


Podobne okno służy do definiowania nowego stylu na podstawie już istniejącego.



Utwórz tabelę o następujących cechach: 4 kolumny, 10 wierszy. Wybierz dowolny styl i poeksperymentuj z wyborem elementów formatu, które mają być zastosowane.

Autoformatowanie tabeli na podstawie stylów

 

Szybkie tabele

W programie Microsoft Office Word 2007 można szybko wstawić do dokumentu gotowe tabele, z wstawionymi przykładowymi danymi. Nazwano je szybkimi tabelami. Oczywiście po wstawieniu należy je zmodyfikować, wpisując inne dane i ewentualnie zmieniając formatowanie.

Szybkie tabele wstawia się po wybraniu w zakładce Wstawianie przycisku Tabela >> Szybkie tabele.

Wstawianie szybkiej tabeli


Przykładowy efekt można zobaczyć na poniższym rysunku.

Przykładowa szybka tabela


Szybkie tabele są wstawiane razem z podpisami, które oczywiście można, a nawet należy, zmienić na własne.

Szybkie tabele

 

Ręczne formatowanie

Tabelę można sformatować według własnego pomysłu i potrzeby. Każda komórka, wiersz czy kolumna mogą być sformatowane inaczej.

Ręczne formatowanie komórek, części lub całej tabeli można wykonać, korzystając z menu podręcznego dostępnego po kliknięciu prawym przyciskiem myszki, można też wykorzystać kartę Układ na wstążce. Pewne elementy formatowania są dostępne na karcie Projektowanie (obramowanie i cieniowanie, m.in. kolor i grubość obramowania).

Poniższy film prezentuje wyrównanie tekstu w komórkach z wykorzystaniem poleceń z karty Układ.




W celu sformatowania pewnych komórek należy je zaznaczyć myszką, następnie można kliknąć w zaznaczenie prawym przyciskiem. Pojawi się menu podręczne jak na poniższym rysunku.

Formatowanie komórek tabeli


Na ekranie pojawia się mały podręczny pasek narzędzi, zwany minipaskiem, pojawia się też menu podręczne. Minipasek jest pomocny w wykonywaniu czynności dotyczących czcionek, ich stylów i rozmiarów, wyrównania, koloru tekstu, poziomów wcięcia czy punktorów.
Poprzez menu podręczne można ustalać kierunek tekstu,

Kierunek tekstu


decydować o sposobie obramowania i cieniowania komórek.

Obramowanie i cieniowanie


Można definiować kolor i styl linii obramowania każdej z zewnętrznych krawędzi zaznaczonego obszaru oraz krawędzi wewnątrz obszaru. Najpierw należy wybrać odpowiedni kolor i styl, następnie należy kliknąć w odpowiednią krawędź w części okna oznaczonej Podgląd.

Z menu podręcznego można również wybrać polecenie Właściwości tabeli, spowoduje to otwarcie okna dialogowego z zakładkami Tabela, Wiersz, Kolumna, Komórka.

Zakładka Tabela umożliwia precyzyjne określenie rozmiarów tabeli, a także jej położenia względem tekstu.

Właściwości tabeli, zakładka Tabela


Poprzez przycisk Opcje w zakładce Tabela można ustawić marginesy dla zaznaczonych komórek.

Właściwości tabeli, opcje


Z kolei po wybraniu Zawijanie tekstu wokoło aktywny staje się przycisk Pozycjonowanie, który otwiera okno dialogowe, umożliwiające określenie położenia tabeli względem opływającego ją tekstu.

Pozycjonowanie tabeli


W zakładce Wiersz można zdefiniować wysokość wierszy.

Właściwości tabeli, zakładka Wiersz


Można tu również zezwolić na podział wiersza między strony.

Właściwości tabeli, zakładka Kolumna


W zakładce Kolumna można definiować szerokość kolumn.

Własności tabeli, zakładka Komórka


W zakładce Komórka można określić preferowaną szerokość komórki i sposób umieszczenia tekstu w komórce (wyrównanie). Poprzez przycisk Opcje można zdefiniować marginesy oraz zawijanie tekstu. Pole wyboru Dopasuj tekst umożliwia automatyczną zmianę rozmiaru czcionki tak, by tekst wypełniał komórkę (np. przy tekście nie mieszczącym się w granicach komórki czcionka zostanie zmniejszona tak, by tekst się mieścił; działa to w pewnych granicach).



Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku znajduje się tabela wzorzec. Utwórz taką samą tabelę.


tabele1.doc Proszę utworzyć tabelę zgodnie ze wzorcem podanym w pliku.

 

Ręczne formatowanie

 

Zastosowanie tabel z niewidocznymi krawędziami

Czasami w dokumencie tworzone są tabele, których krawędzie nie są widoczne. Tabele takie służą do odpowiedniego rozmieszczenia pewnych partii tekstu na stronie. Tabele bez krawędzi ułatwiają układanie tekstu w kolumnach (chociaż jeśli większe partie tekstu mają być umieszczone w kolumnach, to NIE robi się tego w tabelach).

Jednym ze standardowych zastosowań tabel bez krawędzi jest umieszczenie dwóch napisów na jednym poziomie, przy czym jeden z nich jest wyrównany do lewego marginesu, drugi do prawego. Ilustruje to poniższy rysunek.

Zastosowanie tabeli bez krawędzi


Na powyższym rysunku tabela posiada krawędzie, jednak można je usunąć.
W komórce z lewej strony tekst jest wyrównany do lewej krawędzi, podczas gdy w komórce z prawej strony do prawej krawędzi. W ten sposób w jednej linii można uzyskać różne rodzaje wyrównania. Kolejnym krokiem po utworzeniu tabeli i wpisaniu tekstu powinno być wyłączenie krawędzi w tabeli, krawędź stanie się niewidoczna.

W tym celu należy wyświetlić okno dialogowe Obramowanie i cieniowanie (np. z menu podręcznego dostępnego po kliknięciu w dowolną komórkę tabeli prawym przyciskiem myszki) i kliknąć w przycisk Brak.

Zastosowanie tabeli z wyłaczonymi krawędziami


Efekt końcowy jest pokazany na poniższym rysunku.

Zastosowanie tabeli z wyłączonymi krawędziami



Zastosowanie tabel z niewidocznymi krawędziami

 

Wstawianie i usuwanie wierszy, kolumn i komórek

Wstawianie wierszy
Często zachodzi potrzeba wstawienia nowego wiersza w tabeli. Można to zrobić, klikając prawym przyciskiem myszki w istniejący wiersz i wybierając z menu podręcznego pozycję Wstaw, a następnie Wstaw wiersze powyżej lub Wstaw wiersze poniżej. Można też skorzystać z grupy przycisków Wiersze i kolumny na karcie Układ.



Usuwanie wierszy
Aby usunąć wiersz, należy zaznaczyć go myszką (np. klikając na lewo od wiersza), a następnie kliknąć prawym przyciskiem myszy i z menu podręcznego wybrać Usuń wiersz. Jeśli zaznaczona jest większa liczba wierszy, usunięte zostaną wszystkie zaznaczone.

Można też usunąć wiersz bez zaznaczania. Wystarczy, jeśli myszka jest w pewnej komórce tego wiersza. Po kliknięciu prawym przyciskiem myszki należy wybrać Usuń komórki. Wyświetli się okno dialogowe, w którym można wybrać operację usunięcia wiersza.

Jeszcze inną metodą usuwania wierszy jest skorzystanie z odpowiedniego przycisku Usuń na karcie Układ.



Wstawianie i usuwanie kolumn
Operacje wstawiania i usuwania kolumn są analogiczne do wstawiania i usuwania wierszy.

Wstawianie i usuwanie komórek
Można wstawić do tabeli pojedyncze komórki lub ich większą liczbę (wtedy należy zaznaczyć tyle samo komórek istniejących), klikając w menu podręcznym Wstaw >> Wstaw Komórki. Pojawi się wówczas okno dialogowe, umożliwiające podjęcie decyzji, co zrobić z komórkami już istniejącymi.

Wstawianie komórek

 




Analogicznie można usunąć pojedyncze komórki z tabeli.






Dodaj nowy wiersz między wiersz o numerze 6 a wiersz o numerze 7. Dodaj kolumnę Suma na prawo od kolumny Wpłata2. Tabela znajduje się w poniższym pliku.


tabele2.doc Proszę dodać do tabeli wiersz i kolumnę według wskazówek zawartych w pliku.

 

Wstawianie i usuwanie wierszy, kolumn i komórek

 

Scalanie i dzielenie komórek

Komórki tabeli można łączyć (scalać) w jedną, można też wykonać operację odwrotną, tj. jedną komórkę podzielić na kilka. Poniższy rysunek prezentuje przykładową tabelę z połączonymi i podzielonymi komórkami.

Komórki podzielone i komórki scalone


Scalenie kilku komórek w jedną wymaga wcześniejszego ich zaznaczenia. Do scalenia służy odpowiedni przycisk Scal na zakładce Układ w grupie przycisków Scalanie. Można również skorzystać z menu podręcznego po zaznaczeniu komórek i kliknięciu w zaznaczony obszar prawym przyciskiem myszy. Ilustruje to poniższa prezentacja.




Analogicznie można wykonać operację podzielenia komórki na kilka. W odróżnieniu od scalania nie wymaga to jednak zaznaczania całej komórki, wystarczy jeśli jest w niej kursor.






Zbuduj taką tabelę jak w wyżej przedstawionym przykładzie.

Scalanie i dzielenie komórek

 

Sortowanie

Tabelę można sortować według pewnej kolumny lub według kilku kolumn. Można to zobaczyć na poniższym przykładzie. Tabela jest posortowana malejąco, według liczby książek wypożyczonych przez uczniów w ciągu roku w bibliotece szkolnej:

Sortowanie tabeli

Można taką tabelę posortować rosnąco, według nazwisk i imion. Oznacza to, że na górze tabeli będą dane osób o nazwisku rozpoczynającym się na literę A, na końcu osób o nazwisku rozpoczynającym się na literę Z. Wiersze z danymi osób o takim samym nazwisku będą posortowane rosnąco (od A do Z) według imion, to znaczy wyżej będzie wiersz z Adamem Kowalskim, niżej z Marcinem Kowalskim, a jeszcze niżej ze Zbigniewem Kowalskim.

Tabela posortowana według nazwisk i imion.

Aby posortować tabelę lub część tabeli, należy najpierw zaznaczyć (myszką lub z klawiatury) odpowiedni fragment (wybrane komórki) lub całość, a następnie kliknąć w przycisk Sortuj w grupie przycisków Dane w zakładce Układ.

Grupa przycisków Dane


Pojawi się okno dialogowe Sortowanie jak na poniższym rysunku.

Okno dialogowe służące do sortowania


W oknie tym należy określić, według których kolumn (wierszy) będzie realizowane sortowanie, czy sortowanie będzie malejące, czy rosnące. Jeśli tabela ma wiersz nagłówka, należy to zaznaczyć i wówczas będzie można operować nazwami kolumn na listach rozwijalnych.

Uwaga! Numer kolumny w oknie dialogowym Sortowanie oznacza numer kolumny w całej tabeli, a nie w zaznaczonym fragmencie.

Dla każdej kolumny (wiersza), która jest używana do sortowania, należy określić typ danych (czy liczbowe, czy tekstowe alfanumeryczne, czy daty) oraz czy sortowanie ma być malejące (od liczb większych do mniejszych, od Z do A, od dat późniejszych do wcześniejszych), czy rosnące (od liczb mniejszych do większych, od A do Z, od dat wcześniejszych do późniejszych).

Przycisk Opcje umożliwia m.in. określenie języka tekstu, który ma być sortowany.

Uwaga! Jeśli komputer sortuje całe wiersze, a nie jest to zgodne z naszym zamiarem, należy w Opcjach zaznaczyć pole wyboru Sortuj tylko kolumny. W wyżej przedstawionych przykładach sortowanie całych wierszy spowodowałoby, że w kolumna Lp. nie zawierałaby numerów kolejnych od 1 do 7, tylko numery też byłyby posortowane tak jak wiersze. Przedstawia to poniższy rysunek.

Posortowane całe wiersze, łącznie z kolumną Lp.


Poniższa prezentacja pokazuje, jak posortować tabelę z powyższego przykładu według nazwisk i imion.






Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Posortuj tabelę rosnąco, według nazwisk i imion.


tabele4.doc Należy posortować tabelę rosnąco, według nazwisk i imion.

 

Sortowanie

 

Wykonywanie działań na liczbach w tabeli

Program Microsoft Office Word 2007 oczywiście nie daje takich samych możliwości jak program typu arkusz kalkulacyjny Microsoft Office Excel 2007 (lub inne) w zakresie wykonywania różnych działań na liczbach zapisanych w komórkach tabeli. Można jednak wykonać kilka podstawowych operacji, na przykład sumować liczby umieszczone w komórkach tabeli, liczyć średnią arytmetyczną, wyznaczać wartość minimalną i maksymalną.

Komórki
tabeli mają adresy, podobnie jak komórki arkusza kalkulacyjnego. Kolejne kolumny, licząc od lewej strony, są nazywane A, B, C, D itd. (dużymi literami), wiersze są numerowane 1, 2, 3, 4 itd. Adres pierwszej komórki u góry z lewej strony to A1, drugiej A2 itd., w drugiej kolumnie będzie to B1, B2 itd. Zakres komórek wpisywany jest według wzoru: adres_pierwszej_komórki : adres_ostatniej_komórki.

Na przykład jeśli mają być zsumowane liczby wpisane do komórek od B2 do B15, do zakresu można odwołać się tak: B1:B15. Można również zsumować wszystkie komórki w kolumnie nad komórką zawierającą podsumowanie, wykorzystując odwołanie ABOVE (np. SUM(ABOVE)).

Aby komputer automatycznie sumował wybrane komórki, należy umieścić kursor w tej komórce, która ma zawierać sumę, następnie należy kliknąć przycisk Formuła w grupie przycisków Dane.

Grupa przycisków Dane


Spowoduje to wyświetlenie okna formuł.

Okno Formuła


Formuła jest zapisywana do tabeli jako tzw. Pole. Generalnie w edytorach tekstowych pola umożliwiają zapisanie do dokumentu pewnych zmieniających się wartości, np. daty, numeru strony czy właśnie wartości formuły.

Zwykle pola nie są aktualizowane automatycznie (w odróżnieniu od arkuszy kalkulacyjnych). Zatem jeśli komórka tabeli zawiera pole sumujące pewną kolumnę, to po zmianie wartości w jakiejś komórce tej kolumny suma nie zostanie automatycznie zaktualizowana. W celu zaktualizowania pola należy kliknąć w komórkę zawierającą pole i wcisnąć klawisz F9 lub kliknąć prawym przyciskiem myszy i wybrać z menu kontekstowego pozycję Aktualizuj pole. Jeśli zaktualizowane mają być wszystkie pola w głównej części dokumentu (tj. poza nagłówkami i stopkami), należy zaznaczyć cały dokument (Ctrl + A) i wcisnąć klawisz F9.




Wpisz formuły sumy i wyliczenia średniej arytmetycznej w tabeli zawartej w poniższym pliku.


tabele5.doc Proszę do tabeli wpisać formuły na sumę i średnią.


 

Wykonywanie działań na liczbach w tabeli

 

Przekształcanie tekstu na tabelę i tabeli na tekst

Kolejnym sposobem tworzenia tabeli jest zamiana tekstu na tabelę. Na przykład łatwo można zamienić na tabelę tekst zapisany w kolumnach z użyciem tabulatorów lub innych znaków rozdzielających kolumny. Do zamiany służy przycisk Tabela >> Konwertuj tekst na tabelę. Pojawi się wówczas okno dialogowe umożliwiające m.in. określenie jaki znak w tekście rozdziela kolumny.

Konwersja tekstu na tabelę


Jak widać, napisy, które będą umieszczone w osobnych komórkach, mogą być przedzielane znakiem tabulacji (tabulatorem), można stosować średnik lub dowolny inny znak, a nawet można zażądać, by kolejne akapity stanowiły zawartość komórek tabeli. W oknie dialogowym są również możliwości definiowania szerokości kolumn.

Można również konwertować tabelę na tekst. Służy do tego przycisk Konwertuj na tekst, który znajduje się w zakładce Układ w grupie przycisków Dane.

Grupa przycisków Dane


Wyświetlone zostanie okno dialogowe Konwertowanie tabeli na tekst.

Konwertowanie tabeli na tekst


W oknie dialogowym należy wybrać znak, który będzie oddzielał wartości z poszczególnych komórek tabeli. Konwersja tabeli na tekst przydaje się na przykład przy przenoszeniu danych z edytora tekstowego do pewnych systemów baz danych oraz arkuszy kalkulacyjnych. Większość programów tego typu umożliwia importowanie danych z plików, w których wartości oddzielone są przecinkiem lub średnikiem. Wartości takie są umieszczane w kolejnych kolumnach w arkuszu kalkulacyjnym albo kolumnach tabeli w bazie danych.



W poniższym pliku przekształć tekst umieszczony w kolumnach na tabelę.


tabele6.doc Proszę przekształcić tekst umieszczony w kolumnach na tabelę.




Tabelę z poprzedniego zadania przekształć na tekst, w którym kolumny oddzielone są od siebie przecinkami. Następnie skopiuj tekst do programu Notatnik i zapisz w Notatniku plik z nazwą tabela.csv. Osoby, które znają dowolny program typu arkusz kalkulacyjny (np. OpenOffice.org Calc), będą mogły otworzyć plik tabela.csv w arkuszu.

Przekształcanie tekstu na tabelę i tabeli na tekst



 

Wstawianie grafiki (obrazu) z pliku

W dokumencie można umieszczać różnego rodzaju obiekty, takie jak rysunki lub zdjęcia (obrazy) zapisane w plikach, obiekty clipart (proste grafiki, filmy), kształty (np. strzałki, prostokąty, elipsy, schematy blokowe), obiekty SmartArt (grafika SmartArt umożliwia łatwe przedstawianie różnych informacji i pomysłów w formie graficznej), wykresy, a nawet dźwięki. W tym rozdziale omówione zostanie wstawianie (kopiowanie do dokumentów) obrazów zapisanych w plikach.

W celu wstawienia obrazu należy umieścić kursor w odpowiednim miejscu i kliknąć w przycisk Obraz w zakładce Wstawianie na wstążce.

Przycisk Wstaw obraz


Pojawi się okno dialogowe Wstawianie obrazu, w którym należy wybrać katalog i plik.

Wstawianie obrazu z pliku


Można kliknąć myszką w ikonę pliku (przedstawiającą jego zawartość) lub wpisać z klawiatury nazwę.

W rezultacie w miejscu, w którym jest kursor, zostaje umieszczona kopia obrazu.

Wstawiony obraz


Uwaga! W pewnych przykładach w tym kursie wykorzystywany jest tekst łaciński rozpoczynający się od słów Lorem Ipsum. Jest to tekst stosowany jako przykładowy wypełniacz w przemyśle poligraficznym. Został on po raz pierwszy użyty w XV wieku przez nieznanego drukarza do wypełnienia tekstem próbnej książki. Lorem Ipsum pochodzi z fragmentów rozprawy „De Finibus Bonorum et Malorum”, czyli „O granicy dobra i zła”, napisanej w 45 p.n.e. przez Cycerona (była to popularna w czasach renesansu rozprawa na temat etyki). W późniejszych latach powstało wiele wersji tego tekstu (użytego w roli wypełniacza). Jako wypełniacz ewoluował on i zmieniał się, czasem przez przypadek, czasem specjalnie, np. wprowadzano humorystyczne wstawki. Obecnie różne wersje tego tekstu mogą być uzyskane z wielu stron WWW, zawierających jego generator.

Uwaga! Wpisanie samych słów "Lorem Ipsum" do wyszukiwarki (np. Google) przynosi bardzo wiele stron często będących dopiero w trakcie tworzenia. Bierze się to stąd, że administratorzy zazwyczaj używają tego tekstu jako wypełniacza stron jeszcze niegotowych.

Lorem Ipsum jest często stosowany tam, gdzie liczy się układ tekstu, jego sformatowanie lub inne elementy występujące razem z tekstem, natomiast sam tekst nie jest istotny. Dzięki temu, że Lorem Ipsum zawiera dużo różnych zdań, słów i akapitów, wygląda lepiej od zwykłego: „tekst, tekst, tekst”.



Skopiuj poniższy plik. Plik zawiera zdjęcie róży. Wstaw to zdjęcie do nowego dokumentu tekstowego. Następnie zmień to zdjęcie na przykład w edytorze Paint i zapisz zmiany w pliku. Sprawdź, czy dokument zawiera aktualną wersję zdjęcia (nie powinien, gdyż w dokumencie jest kopia!).


Plik do pobrania. Zdjęcie róży.


 

Wstawianie grafiki (obrazu) z pliku

 

Style obrazu

Po wstawieniu obrazu z pliku oraz po kliknięciu w ten obraz na wstążce pojawia się grupa kart Narzędzia obrazów z jedną kartą Formatowanie.

Grupa przycisków Style obrazów umożliwia wybranie stylu prezentacji obrazu w dokumencie.

Wskazywanie różnych ikon stylów powoduje zmianę sposobu prezentacji grafiki, po kliknięciu myszką styl zostaje zaakceptowany. Na przykład po wybraniu stylu Zaokrąglony prostokąt, z odbiciem efekt będzie jak na poniższym rysunku.

Styl Zaokrąglony prostokąt, z odbiciem



Style obrazu

 

Zmiana rozmiaru i położenia obrazu na stronie

Położenie obrazu na stronie można szybko zmienić, korzystając z przycisku Położenie (Narzędzie obrazów, zakładka Formatowanie). Przykładowe ustawienia widoczne są na poniższych rysunkach.

Położenie obrazu

 

Położenie obrazu


Po kliknięciu we wstawiony obrazek, wokół pojawiają się tzw. uchwyty małe kwadraciki i kółka. Służą one do zmiany rozmiaru obrazka. Wskaźnik myszki nad uchwytem zmienia kształt na podwójną strzałkę, kliknięcie myszką i przeciągnięcie powoduje zmianę rozmiaru (przeskalowanie).

Uchwyty


Kwadratowe uchwyty umożliwiają zmianę rozmiaru w jednym kierunku (np. rozciągnięcie lub zmniejszenie wszerz albo wzwyż), powoduje to zmianę proporcji obrazu.

Okrągłe uchwyty umożliwiają zmianę rozmiaru w dwóch kierunkach, z zachowaniem proporcji długości boków.




Jeden z uchwytów jest zielony, służy on do obracania obrazka. W celu obrócenia należy kliknąć w uchwyt i przeciągnąć myszką. W zależności od kierunku ciągnięcia, obrazek będzie się obracał w prawo lub w lewo. Działanie uchwytów ilustruje poniższa prezentacja.



Więcej ustawień związanych z położeniem obrazu na stronie znajduje się w oknie dialogowym Układ zaawansowany w zakładce Położenie obrazu. Okno to można otworzyć po kliknięciu w przycisk Położenie >> Więcej opcji układu.

Więcej opcji układu

Grafika może być powiązana z akapitem, stroną lub znakiem, to znaczy będzie zawsze wyświetlana razem z odpowiednim akapitem, stroną lub znakiem. Aby to osiągnąć, należy użyć odpowiedniego zakotwiczenia. Zakotwiczony obiekt pozostaje w miejscu lub zmienia pozycję podczas modyfikacji dokumentu. Obiekt można zakotwiczyć do akapitu, zaznaczając Przenieś obiekt z tekstem.

Przesuwanie obrazu

Po wskazaniu obrazka i kliknięciu myszką gdzieś poza uchwytami (w środku) można go przesuwać w inne miejsca. Przy standardowym ustawieniu, czyli równo z tekstem, obraz jest umieszczony w tekście podobnie jak zwykła litera, czyli po jakimś znaku i przed innym. W czasie przesuwania kursor myszki wskazuje precyzyjnie miejsce, w które obraz zostanie przesunięty. Standardowe ustawienie sposobu umieszczania obrazu można zmienić, korzystając z możliwości zawijania tekstu. Jest to omówione w kolejnym rozdziale.



 

Zmiana rozmiaru i położenia obrazu na stronie


Zawijanie tekstu


Standardowo obraz umieszczony jest równo z tekstem, podobnie jak zwykła litera, tzn. po jakimś znaku już wpisanym i przed znakiem następnym. Oczywiście na ogół obraz jest większy od pojedynczej litery, dlatego wysokość bieżącej linii po wstawieniu do niej obrazu zwiększa się znacznie.
Położenie obrazu może być jednak inne. Można wykorzystać tzw. Zawijanie tekstu (zakładka Formatowanie w grupie zakładek Narzędzia obrazów, przycisk Zawijanie tekstu lub przycisk Pozycja). Przy innym niż "równo z tekstem" ustawieniu obraz można przesuwać w dowolne miejsce na stronie.

Różnice między różnymi ustawieniami zawijania tekstu prezentują poniższe rysunki.

Równo z tekstem
Ustawienie Równo z tekstem. Obrazek znajduje się w linii rozpoczynającej się od słów Mauris scelerisque


Góra dół
Ustawienie Góra i dół. Tekst znajduje się powyżej i poniżej obrazka


Ramka
Ustawienie Ramka. Tekst otacza obrazek wokół prostokąta obejmującego obrazek


Przyległe
Ustawienie Przyległe

Na wskroś
Ustawienie Na wskroś


Za tekstem
Ustawienie Za tekstem


Przed tekstem
Ustawienie Przed tekstem



Zawijanie tekstu


 

Połączenie dokumentu z plikiem zawierającym grafikę

W dolnej części okna Wstawianie obrazu znajduje się przycisk z listą rozwijalną. Na liście oprócz standardowego Wstaw jest również Połącz z plikiem oraz Wstaw i połącz.

Połączenie z plikiem


Poprzez polecenie Połącz z plikiem można zdecydować, że ma być wklejone łącze do pliku zamiast jego zawartości. Wklejenie łącza powoduje, że do pliku NIE będzie skopiowany obraz. W momencie otwierania dokumentu tekstowego obraz będzie pobierany z pliku z grafiką i wyświetlany (drukowany) na stronie.

Są dwie podstawowe zalety wklejania obrazu jako łącza. Pierwsza zaleta to zmniejszenie rozmiaru samego pliku z dokumentem tekstowym (gdyż obraz nie jest przechowywany w dokumencie). Druga zaleta wynika z faktu, że obraz jest przy otwieraniu dokumentu tekstowego na bieżąco pobierany i wklejany do dokumentu, zatem jeśli plik z grafiką zostanie zmieniony, to w dokumencie znajdzie się jego aktualna, najnowsza wersja.

Jeśli obraz wklejony jako łącze został zmieniony już po otwarciu dokumentu tekstowego, wówczas należy aktualizować łącze, żeby na ekranie pojawiła się najnowsza wersja obrazu. Generalnie aktualizację łącz w dokumencie wykonuje się po kliknięciu przycisku pakietu Office i wybraniu Przygotuj >> Edytuj łącza do plików.

Edycja łącz do plików


Pojawia się okno dialogowe umożliwiające wykonanie różnych operacji na połączonym obrazie.

Operacje na łączach


Można tu na przykład aktualizować łącze, przerwać je lub zapisać (skopiować) obraz w dokumencie.

Pewną wadą wklejenia łącza jest to, że plik dokumentu zawierającego łącza powinien być zawsze kopiowany razem ze wszystkimi plikami, które są wstawione jako łącza do dokumentu. Jeśli zostałby skopiowany sam plik z dokumentem tekstowym lub pliki źródłowe z grafiką nie są dostępne, dokument nie będzie zawierał grafiki.
Microsoft Word 2007 umożliwia poprzez przycisk Wstaw i połącz łączenie grafiki z pliku i kopiowanie jej do dokumentu. To podejście ma tę zaletę, że w momencie, gdy źródłowy plik z grafiką nie jest dostępny, w dokumencie będzie widoczna jego ostatnia znana zawartość.

Połączenie dokumentu z plikiem zawierającym grafikę

 

Formatowanie grafiki

Po wstawieniu do dokumentu obraz można formatować. Służą do tego przyciski na karcie Formatowanie w Narzędziach obrazów (karta widoczna jest po kliknięciu we wstawiony obraz).

Dopasowywanie


Przyciski z grupy Dopasowywanie umożliwiają zmianę jasności, kontrastu, a nawet zmianę obrazu na monochromatyczny w wybranym odcieniu (przycisk Koloruj ponownie).

Zmiana kolorów obrazu


Przycisk Zmień obraz umożliwia zamianę obrazu na inny. Resetuj obrazy powoduje powrót do pierwotnych ustawień.

W przypadku, gdy do dokumentu wstawiony został obraz o bardzo wysokiej jakości, na przykład zdjęcie z cyfrowego aparatu fotograficznego, przydaje się opcja Kompresuj obrazy. Obraz wysokiej jakości może zajmować sporo miejsca na dysku, może być nawet wielokrotnie większy od samego pliku z tekstem. Często bardzo wysoka jakość obrazu nie jest w dokumencie potrzebna, jest on i tak zmniejszony (przeskalowany), a wiele jego szczegółów byłoby widocznych dopiero przy wydruku o wielkości, na przykład, plakatu. Stąd w Microsoft Word 2007 jest możliwość skompresowania obrazu, czyli zmienienia go tak, by zajmował mniej miejsca na dysku. Kompresja jest stratna, to znaczy obraz minimalnie traci na jakości, ale praktycznie nie jest to zauważalne na ekranie. W zależności od przeznaczenia dokumentu obraz można skompresować bardziej lub mniej.

Kompresja obrazu


W grupie przycisków Rozmiar znajdują się narzędzia do przycinania i zmiany rozmiarów.

Rozmiar


W grupie przycisków Rozmieszczanie znajdują się już omówione przyciski do zmiany położenia i zawijania tekstu wokół obrazu oraz przyciski do obracania obrazu i jego wyrównania na stronie. Wyrównywanie obrazów ułatwia specjalna siatka, którą można włączyć (przycisk Wyrównaj >> Wyświetl linie siatki).

Siatka


Gęstość siatki można definiować samemu (Wyrównaj >> Ustawienia siatki).

Ustawienia siatki


Proszę zwrócić uwagę na to, że obraz można przemieszczać w dowolne miejsce (ewentualnie z pomocą siatki), tylko jeśli Zawijanie tekstu NIE jest ustawione na Równo z tekstem.

Przycisk Wyrównaj daje ponadto możliwości różnego umieszczenia (wyrównania) obrazu na stronie. Można go również użyć w przypadku zaznaczenia wielu obrazów i wyrównywania ich razem. Wówczas na przykład wybranie Wyrównaj do lewej spowoduje wyrównanie wszystkich zaznaczonych obiektów do lewej krawędzi tego obiektu, który jest wysunięty najbardziej w lewo. Podobnie jest z innymi krawędziami. Przedstawiono to na poniższej prezentacji.




Przycisk Grupuj razem daje możliwość połączenia kilku (lub nawet większej liczby) obiektów w grupę, którą można potem traktować jak jeden obiekt i na przykład razem przemieszczać. Ten przycisk jest jednak aktywny tylko dla wybranych obiektów (tzw. kształtów).

Ważne przyciski znajdują się w grupie Style obrazów. Oprócz całej gamy gotowych stylów można tu samemu wybrać kształt, kolor i styl obramowania.

Kształty obrazów


Można również określić dodatkowe efekty, np. cień, poświatę lub opcje trójwymiarowe (3-W).

Efekty





Zaprojektuj dowolne zaproszenie zawierające grafikę. Może to być na przykład zaproszenie przyjaciół szkoły na uroczystą akademię. Jako grafikę można wykorzystać zdjęcie róży z poprzednich zadań.

Formatowanie grafiki

 

Pola tekstowe

Pole tekstowe jest pewnego rodzaju ramką, która może zawierać w środku tekst, ewentualnie również inne obiekty, takie jak tabele, obrazy czy obiekty clipart. Pole tekstowe może mieć zadany kształt, kolor, pewne dodatkowe efekty (np. cień, efekty "trójwymiarowe"). Pole tekstowe może być umieszczone w dowolnym miejscu strony.

Pole tekstowe można łączyć z innym polem tekstowym, które jest puste. Jeśli pierwsze z pól nie może pomieścić wstawionego tam tekstu, wówczas niemieszczący się tekst jest wyświetlany w drugim polu (i ew. w kolejnych).

Pola tekstowe są bardzo ważnym narzędziem, umożliwiającym tworzenie skomplikowanych dokumentów, w których teksty są łączone z grafiką i umieszczane w różnych miejscach strony.

Wstępny format pola tekstowego można wybrać z listy rozwijalnej, po kliknięciu przycisku Pole tekstowe na zakładce Wstawianie.

Style pól tekstowych


Po wybraniu stylu w dokumencie pojawia się pole tekstowe z przykładowym tekstem sugerującym dalsze działanie (wpisanie tekstu).

Pole tekstowe


Karta narzędzia pól tekstowych zawiera wszystkie narzędzia potrzebne do edycji pola.

W celu przesunięcia pola tekstowego w dowolne miejsce strony należy wskazać krawędź pola tam, gdzie wskaźnik myszki przybiera kształt czterech strzałek (tzn. poza uchwytami) tak, jak na poniższym rysunku.

Przesuwanie pola tekstowego

Wskazanie któregoś z uchwytów umożliwia zmianę rozmiaru pola tekstowego. Podobnie jak w przypadku obrazów i innych obiektów, uchwyty kwadratowe umożliwiają zmianę rozmiaru w jednym kierunku (i tym samym zmianę proporcji boków), uchwyty okrągłe umożliwiają zmianę w dwóch kierunkach, z zachowaniem pierwotnych proporcji pola.

Pole tekstowe można narysować, przeciągając myszką. Służy do tego przycisk Rysuj pole tekstowe.

Przycisk Kierunek tekstu umożliwia wybór kierunku pisania (np. z dołu do góry). W przypadku niestandardowych kierunków pisania dobrze jest wcześniej przygotować tekst w jakimś innym dokumencie, a następnie skopiować do pola tekstowego z użyciem schowka (np. Ctrl + C i potem Ctrl + V).

Pola tekstowe

 

Osadzanie i formatowanie innych obiektów w tekście

W dokumencie tekstowym można umieszczać różne obiekty zewnętrzne, pochodzące z pakietu Microsoft Office lub z innych programów. Można w ten sposób kopiować fragmenty arkusza kalkulacyjnego, wykresy, prezentacje. Obiekty takie są osadzane lub łączone w dokumencie z wykorzystaniem technologii nazywanej OLE (Object Linking and Embedding).

Osadzanie polega na kopiowaniu obiektu do miejsca docelowego (np. dokumentu programu Microsoft Word). Łączenie polega na wklejeniu łącza do obiektu przechowywanego w pliku zewnętrznym.

W edytorze Microsoft Office Word 2007 można osadzać lub łączyć z plików obiekty już istniejące, ale można też tworzyć nowe obiekty, np. nowe arkusze kalkulacyjne i osadzać je w dokumencie. W celu osadzenia nowego obiektu należy kliknąć w przycisk Obiekt na zakładce Wstawianie (w grupie przycisków Tekst). Pojawi się okno dialogowe z dwiema zakładkami. Pierwsza z nich Utwórz nowy umożliwia utworzenie nowego obiektu, np. arkusza kalkulacyjnego i wstawienie go do dokumentu w miejscu kursora.

Wstawienie nowego obiektu


Druga zakładka Utwórz z pliku umożliwia wybór istniejącego pliku i wstawienie jego zawartości do dokumentu.

Poniżej przedstawiono efekt wstawienia arkusza kalkulacyjnego do dokumentu programu Microsoft Word 2007.

Arkusz kalkulacyjny w dokumencie programu Microsoft Word


W osadzonym arkuszu kalkulacyjnym można wykonywać znacznie bardziej złożone operacje, niż w tabelach edytora Microsoft Word (jest dostępna cała funkcjonalność Excela) i jest to zaleta stosowania tej metody.

Osadzony lub połączony obiekt można przetwarzać (edytować) w oknie dokumentu tekstowego tak, jakby był otwarty w swoim głównym programie, np. arkuszu kalkulacyjnym. Po kliknięciu dwukrotnym lub kliknięciu prawym przyciskiem myszy i wybraniu Obiekt >> Edytuj pojawiają się w oknie edytora tekstowego narzędzia programu, który służy do edycji, np. wstążka z arkusza kalkulacyjnego Microsoft Office Excel 2007.

Obiekty skopiowane do programu Microsoft Office Word 2007 można sformatować po kliknięciu prawym przyciskiem myszki obiektu i wybraniu z menu podręcznego Formatuj obiekt. Pojawi się okno dialogowe umożliwiające w poszczególnych zakładkach ustalenie m.in. koloru i stylu linii obramowania, zmianę rozmiaru, ustalenie sposobu otaczania tekstem, zmianę koloru, jasności i kontrastu, podobnie jak w przypadku wstawionych obrazów.

Osadzanie i formatowanie innych obiektów w tekście



 

Numerowanie stron, pola

Microsoft Office Word 2007 umożliwia w prosty sposób automatyczne numerowanie stron. Standardowo numer może być umieszczony na marginesie górnym lub dolnym (w nagłówku lub stopce) albo na marginesie bocznym (lewym lub prawym).

Numery stron na marginesie górnym lub dolnym (w nagłówku lub stopce)

W celu wstawienia numerów stron należy wybrać przycisk Numer strony w grupie przycisków Nagłówek i stopka na zakładce Wstawianie i wybrać miejsce oraz format numeracji.

Numerowanie stron


Po wybraniu stylu numeracji włączony zostaje tryb edycji nagłówka lub stopki, w zależności od wyboru miejsca, w którym mają być umieszczone numery. W tym trybie ta część ekranu (strony ekranowej), w której normalnie wpisana jest treść dokumentu, jest wyświetlana na szaro i nie jest dostępna do edycji, natomiast nagłówek/stopkę można edytować, wprowadzając teksty i/lub inne obiekty, takie jak obrazy czy pola tekstowe.

Przykład prostego nagłówka

 


Jeśli w dokumencie jest już zdefiniowany nagłówek/stopka, to wstawienie numeru strony przez przycisk Numer strony (tak jak opisano to powyżej) spowoduje usunięcie już zdefiniowanego nagłówka/stopki i zastąpienie go nowym! Żeby nie tracić zdefiniowanego nagłówka/stopki, należy wprowadzić pole
z numerem strony, edytując istniejący nagłówek/stopkę. Jest to omówione w kolejnym rozdziale.


Numer strony jest wprowadzony jako tzw. pole (NIE pole tekstowe). Pole jest to obiekt, który składa się z nazwy i zmiennych wartości. P rzykładem pola jest właśnie numer strony, w innych typach pól wyświetlane mogą być np. bieżąca data, liczba wszystkich stron w dokumencie, nazwisko autora dokumentu, nazwa dokumentu. Jeśli w nagłówku lub stopce jest umieszczone pole data, wówczas w dokumencie będzie widoczna zawsze bieżąca data. Umieszczenie pola numer strony powoduje, że na każdej stronie będzie zawsze wyświetlany prawidłowy, automatycznie wyznaczony numer.

Pole po wyróżnieniu (zaznaczeniu) myszką jest wyświetlane na nieco ciemniejszym tle niż reszta zaznaczonego tekstu. Poniższy rysunek pokazuje zaznaczony tekst w nagłówku, zawierający dwa pola pierwsze wyświetla zawsze prawidłowy numer bieżącej strony, drugi wyświetla liczbę stron.

Przykład nagłówka z dwoma polami


Powyższe dwa pola są zawsze automatycznie aktualizowane przy zmianie liczby stron w dokumencie. Jednak nie wszystkie pola są automatycznie aktualizowane.

Numery stron na marginesie lewym lub prawym

Również po wybraniu położenia numeru na marginesach bocznych tak naprawdę numer powiązany jest z nagłówkiem lub stopką, chociaż jest wyświetlany poza nim. Numer strony jest wówczas umieszczony w polu tekstowym. To pole tekstowe może być edytowane i przesuwane w dowolne miejsce strony podobnie jak inne pola tekstowe (patrz rozdział poświęcony polom tekstowym). Edycja jest możliwa po przejściu do trybu edycji nagłówka lub stopki (np. przez dwukrotne kliknięcie w nagłówek lub stopkę).

Numerowanie na prawym marginesie, w polu tekstowym


Proszę zwrócić uwagę na to, że pole i pole tekstowe, są to dwie różne rzeczy, mimo że mają podobne nazwy (podobnie jak ciało i ciało niebieskie albo koń i koniak). W polu wyświetlany jest numer strony, pole może być umieszczone w swoistej ramce polu tekstowym, które może być przesuwane w dowolne miejsce w obrębie strony. Na powyższym rysunku widać niebieskie uchwyty wokół pola tekstowego, w środku którego znajduje się pole z numerem strony.

Formatowanie numeracji

W celu uzyskania innego efektu niż dostępne na liście rozwijalnej, można wykorzystać przycisk Formatuj numery stron (Wstawianie >> Numer strony >> Formatuj numery stron), który otwiera okno dialogowe Format numeru strony.

Formatowanie numerów stron


Jeśli dokument jest podzielony na tzw. sekcje, to numerowanie każdej sekcji można rozpocząć od konkretnego numeru (np. 1) lub można kontynuować numerowanie z sekcji poprzedniej (jeśli taka jest).

Wstawianie numeru strony w bieżącym położeniu kursora

Numer strony można wstawić również w bieżącym położeniu kursora, lecz nie uzyskamy w ten sposób automatycznej numeracji stron. Numer bieżącej strony pojawi się w miejscu kursora w polu, którego zawartość będzie aktualizowana dopiero w momencie otwierania dokumentu. Pole z numerem można też aktualizować ręcznie (nie czekając do następnego otwarcia dokumentu), podobnie jak wartości innych pól, przez zaznaczenie pola, kliknięcie prawym przyciskiem myszki i wybranie w menu podręcznym Aktualizuj pole.

Aktualizuj pole


Podobnie zadziała wciśnięcie klawisza F9. Wszystkie pola, które mają być aktualizowane ręcznie, muszą być zaznaczone.

Jeśli mają być zaktualizowane wszystkie pola w całym dokumencie, należy zaznaczyć cały dokument, np. wciskając klawisze Ctrl + A.

Jednak w ten sposób nie zostaną zaznaczone (i zaktualizowane) pola znajdujące się w nagłówku i stopce. Aby je zaktualizować, należy wejść do trybu edycji nagłówka/stopki (np. dwukrotnie klikając w nagłówek/stopkę) i wówczas wcisnąć klawisze Ctrl + A, a następnie klawisz F9.

Numerowanie stron, pola

 

Nagłówek i stopka strony

Standardowe nagłówki/stopki

Nagłówki i stopki są obszarami odpowiednio na górnych i dolnych marginesach każdej strony, które mogą zawierać tekst i grafikę. W poprzednim rozdziale omówiono, jak wprowadzić do dokumentu nagłówki/stopki zawierające numerację stron. Często jednak nagłówek/stopka jest bardziej złożony. Najprostszym sposobem wstawienia takiego nagłówka/stopki jest skorzystanie z gotowych stylów nagłówków. Microsoft Word 2007 posiada całą listę takich stylów, są one dostępne po kliknięciu przycisku Nagłówek w zakładce Wstawianie.

Style nagłówków

Efekt może być np. taki (styl "trzy kolumny"):

Przykładowy nagłówek


W powyższym nagłówku zaznaczone są trzy standardowe miejsca, w które można wpisać tekst. Z kolei w poniższym nagłówku można wybrać z listy rozwijalnej pewną datę.

Nagłówek z datą



Ręczne konstruowanie i formatowanie nagłówków i stopek

Nagłówki i stopki mogą być konstruowane i formatowane ręcznie, beż użycia stylów. Również po wybraniu stylu mogą być ręcznie zmieniane. Nagłówek/stopkę można edytować po wybraniu w zakładce Wstawianie Nagłówek >> Edytuj nagłówek (analogicznie dla stopki). Po przejściu do trybu edycji nagłówka/stopki można w wyznaczonym polu wpisywać i formatować teksty oraz wprowadzać inne obiekty, jak obrazy, kształty, cliparty, grafiki SmartArt. Poniżej przedstawiono przykład nagłówka z wpisanym tekstem (Klasówka z języka polskiego), polem daty oraz kształtem (linią poziomą).

Ręczine skonstruowany nagłówek


Po przejściu do trybu edycji nagłówka na wstążce pojawia się nowa grupa kart Narzędzia nagłówków i stopek z jedną kartą Projektowanie, zawierającą zestaw narzędzi, umożliwiających zdefiniowanie nagłówka/stopki.

Zakładka Projektowanie


Na karcie znajdują się narzędzia umożliwiające wstawianie numerów stron, daty i godziny, obrazu pobranego z pliku, obiektu clipart. Ponadto można określić położenie nagłówka/stopki.

Pola wyboru umożliwiają zdefiniowanie innego nagłówka/stopki na pierwszej stronie dokumentu oraz innych nagłówków/stopek dla stron parzystych i nieparzystych. Wówczas przyciski Poprzednia/Następna sekcja umożliwiają przełączanie między różnymi typami nagłówków/stopek.

Pola w nagłówkach i stopkach

Jak już wspomniano w rozdziale poświęconym numerowaniu stron, w nagłówkach i stopkach można umieszczać specjalne obiekty, tzw. pola , to jest obiekty, które składają się z nazwy i zmiennych wartości. P rzykładem pola jest numer strony, liczba stron w dokumencie, bieżąca data, nazwisko autora dokumentu, nazwa dokumentu. Jeśli w nagłówku lub stopce jest umieszczone pole data, wówczas w dokumencie będzie widoczna zawsze bieżąca data. Umieszczenie pola numer strony powoduje, że na każdej stronie będzie zawsze wyświetlany prawidłowy, automatycznie wyznaczony numer.

Pola numer strony oraz data są dostępne bezpośrednio poprzez odpowiednie przyciski na wstążce. Inne pola można wprowadzić po kliknięciu Szybkie części >> Pole na zakładce Projektowanie. Pojawi się okno dialogowe, umożliwiające wybór zaawansowanych pól, np. prezentujących kiedy dokument był ostatnio wydrukowany, przez kogo był zapisany albo ile ma słów czy znaków.

Pola

Niektóre wartości pól są aktualizowane na bieżąco (należą do nich numer strony oraz liczba stron), inne są odświeżane automatycznie tylko przy otwarciu pliku. Pola można odświeżać ręcznie, na żądanie, klikając prawym przyciskiem myszki w zaznaczone pole i wybierając z menu podręcznego Aktualizuj pole lub wciskając klawisz F9.




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. Dodaj nagłówek taki jak w prezentowanym powyżej zrzucie ekranu (napis Klasówka z języka polskiego i poniżej pole data). Nagłówek ma być oddzielony od reszty strony linią poziomą. Ponadto w stopce ma być wyśrodkowany numer strony (też pole).


zadanie17.doc Należy dodać nagłówek i stopkę zgodnie z treścią zadania.

 

Nagłówek i stopka strony

 

Różne ustawienia strony: marginesy, orientacja, rozmiar, znak wodny, tło, sekcje

Różne ustawienia dotyczące całej strony można ustawiać i zmieniać w zakładce Układ strony na wstążce. Grupy przycisków na tej zakładce przedstawione są na poniższych rysunkach.

Ustawienia strony

 

Ustawienia strony


W prosty sposób można tu ustawić rozmiary marginesów, orientacje kartki (pozioma lub pionowa), rozmiar strony (np. A4, A5, amerykański standard o nazwie Letter i inne), kolor tła.
Przycisk Obramowania stron otwiera okno dialogowe Obramowanie i cieniowanie, gdzie na zakładce Obramowanie strony można ustawić styl linii i kolor obramowania, na przykład po wybraniu ustawień jak na poniższym rysunku:

Obramowanie strony


można uzyskać taki efekt:

Przykładowa strona z obramowaniem

 

Znak wodny

Przycisk Znak wodny otwiera okno dialogowe, umożliwiające wybranie jednego ze standardowych znaków lub zdefiniowanie nowego. Znak wodny to na ogół napis drukowany w szarym kolorze, ale może to być również obraz lub napis sformatowany według potrzeb użytkownika.

W poniższym oknie zdefiniowano niestandardowy znak wodny z napisem "WZÓR".

Niestandardowy znak wodny


Efekt końcowy prezentuje poniższy rysunek:

Dyplom ze znakiem wodnym

 

Inne ustawienia

Grupa poleceń Motywy umożliwia wybranie lub zdefiniowanie motywu. Motyw jest zestawem pewnych opcji formatowania, takich jak kolory motywu, zestaw czcionek motywu (w tym czcionki nagłówka i tekstu podstawowego) oraz zestaw efektów motywu (w tym linie i efekty wypełnienia).

W grupie przycisków Ustawienia strony można definiować sposób dzielenia wyrazów oraz włączyć numerację wierszy. Można też sformatować tekst w kolumnach.

Z kolei przycisk Znaki podziału umożliwia wstawienie do dokumentu znaku podziału stron. Można na przykład wyświetlać pewien tekst zawsze od nowej strony w tym celu przed tekstem należy wstawić znak podziału.

Znaki podziału

Sekcje

Bardzo ważne znaki podziału to znaki podziału sekcji. Umożliwiają one podzielenie całego dokumentu na szereg części zwanych sekcjami, z których każda może mieć inaczej zdefiniowany układ tekstu (np. w kolumnach), inne nagłówki, stopki i wiele innych ustawień. Poniższy rysunek pokazuje dokument z dwiema sekcjami zdefiniowanymi przez wstawienie ciągłego znaku podziału sekcji.

Dwie sekcje


Po włączeniu widoczności znaków niedrukowalnych (przycisk Pokaż wszystko w pasku narzędzi Szybki dostęp lub kombinacja klawiszy Ctrl + *) można łatwo śledzić, gdzie zaczynają się nowe sekcje.

Włączone znaki niedrukowalne




Pobierz plik, korzystając z poniższego łącza. W pliku jest projekt dyplomu. Utwórz taki sam dyplom w nowym dokumencie. Dodaj znak wodny z napisem "Wzór".



dyplom.doc Plik zawiera przykładowy dyplom.





Zaprojektuj dowolny dyplom, inny niż w poprzednim zadaniu.

Różne ustawienia strony: marginesy, orientacja, rozmiar, znak wodny, tło, sekcje

 

Drukowanie

Aktywny dokument (otwarty w edytorze Microsoft Word 2007) może być wydrukowany na domyślną drukarkę z użyciem domyślnych ustawień drukowania. W tym celu należy kliknąć w przycisk Microsoft Office i wybrać Drukuj >> Szybkie drukowanie.

Szybkie drukowanie

Polecenie Drukuj otwiera okno dialogowe, w którym można m.in. zmienić drukarkę, zmienić jej ustawienia i wybrać zakres stron do wydrukowania. Poniższy rysunek przedstawia okno dialogowe, które umożliwia wybór drukarki. Ustawiono drukowanie stron z zakresu od strony drugiej do piątej (2-5).

Drukowanie

Szczegółowe ustawienia drukarki są różne w zależności od drukarki (drukarek), które są dostępne w systemie. Wiąże się to z różnymi możliwościami różnych drukarek oraz z różnymi możliwościami programów sterujących. Takie programy, tzw. sterowniki drukarek, są instalowane w trakcie instalacji drukarki.

Przed wydrukowaniem dokumentu przydatny jest czasem ekranowy podgląd wydruku (przycisk Podgląd wydruku). W trybie podglądu wydruku można określać liczbę stron widocznych jednocześnie na ekranie, można strony powiększać, pomniejszać, można też zażądać wydrukowania. Tu można również zdefiniować na nowo marginesy, orientację papieru (pionowa lub pozioma) i jego rozmiar (np. A4, A5, letter). Wszystkie czynności związane z podglądem wydruku dostępne są poprzez przyciski na zakładce Podgląd wydruku.

Podgląd wydruku


Tryb podglądu wydruku zamykany jest przyciskiem Zamknij podgląd wydruku.

Drukowanie