PODSTAWY EDYTORÓW TEKSTU - OBSZERNY PODRĘCZNIK

 

Edytory, procesory, redakcja, adiustacja

Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku termin edycja w słowniku języka polskiego miał jedno znaczenie ogłoszenie (wydanie) dzieła drukiem. Według słownika z tamtego okresu słowo edytor określa wydawcę lub osobę przygotowującą czyjeś dzieło do druku. Prace edytorskie są to więc prace związane z przygotowaniem dzieła do druku. Związany z edycją termin adiustacja oznacza przygotowanie tekstu do druku pod względem stylistycznym, ortograficznym i graficznym. Z kolei redakcja oznacza opracowanie tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym, ale też przygotowanie tekstu do druku. Dla słowa redagować w słowniku można odnaleźć również znaczenie "sprawdzać i poprawiać tekst, przygotowując go do druku".

Wraz z rozwojem programów komputerowych, służących do zapisywania i drukowania tekstu słowo edytor zaczęło określać takie właśnie programy, a słowa edycja zaczęto używać w znaczeniu wpisywania i modyfikowania (poprawiania) tekstu przy pomocy programu edytora tekstu (ang. text editor). Pierwsze edytory tekstu nie miały zbyt wielu możliwości w zakresie przygotowania tekstu do druku. W zasadzie można było jedynie wpisywać i poprawiać litery oraz inne znaki. Nie można było stosować różnych krojów pisma, pisać w różnych kolorach, łączyć tekstu z grafiką itd. Z biegiem czasu zaczęły się jednak pojawiać programy, dające takie możliwości. Programy te działały w tzw. trybie graficznym WYSIWYG (What You See Is What You Get). Taki tryb działania oznacza, że na ekranie monitora prezentowane są efekty wprowadzanych zmian wyglądu i jednocześnie wygląd na ekranie jest taki sam (lub bardzo podobny) jak na wydruku. Aby odróżnić proste edytory od bardziej zaawansowanych programów, te ostatnie zaczęto nazywać procesorami tekstu (ang. word processors). Przykładami procesorów tekstu są programy Microsoft Office Word (z pakietu programów Microsoft Office) oraz OpenOffice.org Writer.

Większość współczesnych procesorów tekstu pozwala na bardziej zaawansowane czynności, takie jak wstawianie do dokumentu różnych obiektów np. tabel dynamicznie edytowalnych w innych programach, osadzanie elementów graficznych wewnątrz dokumentu lub łączenie z obiektami w innych plikach (w systemach operacyjnych Windows technologia ta nazywa się OLE - Object Linking and Embedding ), a także tworzenie grafiki wewnątrz dokumentu. Programy tego typu potrafią obliczać statystyki dokumentu (liczbę znaków, stron, akapitów itp.), umożliwiają stosowanie podpisów elektronicznych, chronią dokumenty hasłem, przechowują historię zmian. W dokumentach mogą znajdować się także odnośniki do stron internetowych, elementy animowane, automatycznie tworzone spisy treści, spisy tabel itd.

Jednocześnie procesory tekstu posiadają moduły, pomagające w poprawnym pisaniu, takie jak: sprawdzanie pisowni, gramatyki, stylu, proponowanie wyrazów bliskoznacznych. Bezpośrednio z procesorów tekstu można także wysyłać pocztę elektroniczną oraz przygotowywać dokumenty do publikowania w postaci stron WWW. W niektórych procesorach tekstu dostępne są nawet moduły rozpoznawania mowy (choć na razie nie dla języka polskiego), umożliwiające dyktowanie tekstu i automatyczne zapisywanie w dokumencie.

Ze względu na prawie całkowity zanik programów realizujących jedynie prostą edycję tekstów, bez możliwości ich formatowania, często pojęcie "edytor tekstu" jest używane w stosunku do procesora tekstu. W wielu przypadkach pojęcia te stosuje się zamiennie (mając na myśli procesor). Tak też będzie w tym kursie.

Edytory, procesory, redakcja, adiustacja